![\"\"](\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/file.aspx_-1.jpeg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Ma kellniex g\u0127alfejn nisimg\u0127uha ming\u0127and tal-Kummissjoni Ewropea biex stajna nifhmu li d-dewmien e\u017ca\u0121erat li hemm fil-qrati tag\u0127na huwa ta’ theddida g\u0127as-saltna tad-dritt. Id-dewmien fil-\u0121ustizzja huwa n-negazzjoni tal-\u0121ustizzja nnifisha.<\/p>\n
Nie\u0127du l-“iskandlu ta\u017c-\u017cejt”. Lejliet l-elezzjoni \u0121enerali tal-2013, tal-Malta Today<\/em> kixfu ka\u017c ta’ tix\u0127im u ta’ korruzzjoni fl-Enemalta fejn g\u0127andu x’jaqsam ix-xiri ta’ \u017cjut g\u0127all-produzzjoni tad-dawl elettriku. Dan l-iskandlu kellu jag\u0127mel \u0127sara lill-gvern Nazzjonalista. I\u017cda dak il-gvern kien mexa’ skont il-kuxjenza u l-awtoritajiet tal-pulizija u l-istituzzjonijiet xlew lil kull min kien suspettat li kellu x’jaqsam kompri\u017c il-ma\u0127tur tal-gvern biex imexxi l-Enemalta, Tancred Tabone.<\/p>\n G\u0127addew dawn is-snin kollha u sal-lum g\u0127adu ma we\u0127el \u0127add. Il-prosekuzzjoni qed titmexxa’ b’nofs qalb. L-akku\u017cati qed ipin\u0121u lilhom infushom b\u0127allikieku huma l-vittmi ta’ pro\u010bess li, bi \u0127sieb u apposta, m’hemmx li naraw it-tmiem tieg\u0127u. Milli jidher dan il-pro\u010bess mhux ser naraw tmiemu, i\u017cda ser nispi\u010baw biex ikollna n\u0127allsu l-kumpens lill-akku\u017cati.<\/p>\n Il-bu\u017cillis tfa\u010b\u010ba meta fi\u010b-\u010bentru tal-“iskandlu ta\u017c-\u017cejt” inkixef l-isem ta’ Tarcisio Mifsud, eks impjegat g\u0127oli tal-Enemalta li ji\u0121i \u0127u Alfred Mifsud, persuna li kienet timpjega lil Joseph Muscat. Bi \u0127bieb b\u0127al dawn, x’jista’ qatt jonqsok?<\/p>\n Fil-ka\u017c tal-assassinju ta’ Daphne Caruana Galizia, kmieni f’Di\u010bembru tal-2017 kienu \u0121ew mixlija fil-qorti tliet persuni. Wie\u0127ed minnhom ammetta l-akku\u017ci u we\u0127el sentenza mnaqqsa ta’ \u0127abs. Il-\u0121uri ta\u017c-\u017cew\u0121 akku\u017cati l-o\u0127rajn g\u0127adna ma nafux meta ser isir. U wisq inqas nafu meta ser ig\u0127addu \u0121uri Yorgen Fenech, l-a\u0127wa tal-Maksar u Jamie Vella.<\/p>\n L-istess jista’ jing\u0127ad dwar il-ka\u017c ta’ frodi li fih allegatament huwa mda\u0127\u0127al John Dalli fejn sfaw vittmi numru ta’ Nsara Amerikani li kienu ng\u0127ataw x’jifhmu li flushom kienu \u0121ew investiti g\u0127all-karit\u00e0 fl-Afrika meta fil-fatt il-\u0121id tag\u0127hom mar fil-bwiet ta’ kon\u0121ura ta’ kriminali. Mal-medda ta\u017c-\u017cmien, spi\u010b\u010baw biex mietu bosta mill-membri ta’ din il-kon\u0121ura.<\/p>\n Biex seta’ ja\u0127bi l-involviment tieg\u0127u, John Dalli nqeda’ bi\u017c-\u017cew\u0121 uliedu. Iva, sa hawn jaf jasal dan il-bniedem. G\u0127addew is-snin u l-ka\u017c li hemm pendenti fil-qorti kontra l-a\u0127wa Dalli g\u0127adu ferm ‘il bog\u0127od milli jintemm. Naqta’ rasi li ser jasal \u017cmien li fih jibdew ig\u0127idu li ulied John Dalli huma vittmi, mhux biss ta’ missierhom, i\u017cda wkoll ta’ sistema \u0121udizzjarja li m’g\u0127andhiex il-\u0127ila li tix\u0127et kriminal finanzjarju l-\u0127abs.<\/p>\n Il-gvern jinsab ta\u0127t pressjoni biex itejjeb il-qag\u0127da. Tal-FATF huma \u0127erqanin li jaraw ir-ri\u017cultati u issa ng\u0127aqdu mag\u0127hom tal-Kummissjoni Ewropea. B’ri\u0127et dawn l-i\u017cviluppi, wie\u0127ed kien jistenna’ li l-gvern ifittex soluzzjonijiet li huma mill-ewl id-dinja: pro\u010beduri riformati u simplifikati, pro\u010bessi tal-qorti di\u0121italizzati, \u017cjieda fin-numru ta’ ma\u0121istrati, m\u0127allfin u prosekuturi, \u017cjieda fil-fa\u010bilitajiet u investiment fit-ta\u0127ri\u0121.<\/p>\n Fi kliem ie\u0127or, wie\u0127ed kien jistenna’ li l-gvern ma jibqax jipprova jinforza l-li\u0121ijiet bis-sa\u0127\u0127a tal-istess infrastrutura ta’ \u017cminijiet li fihom il-popolazzjoni tal-pajji\u017c kienet madwar nofs dik li hi llum u li fihom il-prodott ekonomiku kien ferm i\u017cg\u0127ar minn dak li hemm illum. Il-qrati tag\u0127na llum huma me\u0127tie\u0121a li jinfurzaw il-li\u0121ijiet Ewropej u huma mistennijin ukoll li jie\u0127du passi fil-konfront ta’ reati finanzjarji kumplessi li snin ilu ma kienux kunsidrati b\u0127ala reati kriminali.<\/p>\n U minkejja dan, bqajna bl-istess numru ta’ m\u0127allfin u ma\u0121istrati. Ebda wie\u0127ed minn dawn ma’ \u0121ie m\u0127arre\u0121 biex ja\u0127dem b\u0127ala \u0121udikant u dawk il-wa\u0127diet fosthom li g\u0127andhom ta\u0127ri\u0121 tekniku dwar reati kriminali finanzjarji, f’\u0127o\u0121orhom g\u0127andhom xog\u0127ol ie\u0127or ukoll.<\/p>\n Diffi\u010bli li twettaq tibdiliet radikali f’sistema li sserra\u0127 fuq it-tradizzjonijiet tag\u0127ha. U din kienet wa\u0127da mir-ra\u0121unijiet il-g\u0127ala l-gvern g\u0127adda biex g\u0127a\u017cel soluzzjonijiet li huma l-e\u0127fef.<\/p>\n Il-gvern qed jag\u0127mel minn kollox biex inaqqas il-pi\u017c tal-infurzar tal-li\u0121ijiet minn fuq il-qrati u jg\u0127addih lil istituzzjonijiet o\u0127rajn li ma jserr\u0127ux fuq it-tradizzjonijiet u fuq l-istorja u li allura il-gvern ig\u0127id li huma aktar effi\u010bjenti.<\/p>\n Dan jista’ jsir kull meta r-regolaturi jing\u0127ataw is-setg\u0127a li jag\u0127mluha ta’ awtoritajiet bis-sa\u0127\u0127a li jwa\u0127\u0127lu l-multi fuq dawk li jinvestigaw huma stess. Metodu b\u0127al dan di\u0121\u00e0 \u0121ie dikjarat kemm il-darba b\u0127ala metodu li jikser il-Kostituzzjoni u l-gvern issa qed jilmenta dwar id-de\u010bi\u017cjoni li \u0127adet l-Oppo\u017cizzjoni li tag\u0127laq il-bieb biex b’hekk il-gvern ma jit\u0127alliex jibdel u jikser l-og\u0127la li\u0121i tal-pajji\u017c.<\/p>\n U l-biera\u0127 il-gvern \u0127abbar metodu ie\u0127or dwar kif ikun jista’ jsib tarf tad-dewmien fil-qorti:\u00a0 bi \u0127siebu “jiddepenalizza r-reati minuri” u r-responsabbilt\u00e0 tal-qtug\u0127 ta’ kaw\u017ci b\u0127al dawn ser tg\u0127addi ming\u0127and il-ma\u0121istrati g\u0127al g\u0127and il-kummissarji li jippresjiedu t-tribunali lokali mmexxijin mill-kunsilli lokali. <\/a><\/p>\n S’hawn m’hu ser isir xejn \u0121did u m’hemm xejn \u0127a\u017cin. Akku\u017ca dwar, ng\u0127idu a\u0127na, im\u0121ieba xurbana m’g\u0127andhiex g\u0127alfejn tinstema’ f’kaw\u017ca li ssir fil-bini tal-qorti fil-Belt Valletta jew fir-Rabat t’G\u0127awdex. Kaw\u017ci ta’ reati minuri b\u0127al dawn jista’ jie\u0127u \u0127siebhom tribunal lokali li g\u0127andu wkoll jismag\u0127hom b’\u0127effa u jwa\u0127\u0127al multi amministrattivi minflok ig\u0127addi l-akku\u017cati minn pro\u010beduri kriminali sproporzjonati.<\/p>\n Allura l-problema f’hiex tikkonsisti? Il-gvern huwa fid-dmir li jipprovdi l-\u0121ustizzja proporzjonata b’\u0127effa. I\u017cda g\u0127andu jiggarantixxi wkoll li jkun hemm smieg\u0127 xieraq. It-tribunali lokali huma di\u010bentralizzati, di\u0121italizzati, ja\u0127dmu b’\u0127effa u huma relattivament effi\u010bjenti. I\u017cda huma wkoll immexxijin minn part-timer<\/em>s li jaqilg\u0127u dik ix-xi \u0127a\u0121a \u017cejda bil-grazzja tal-ministru.<\/p>\n Il-kummissarji tal-\u0121ustizzja li jmexxu t-tribunali lokali huma avukati mag\u0127\u017culin mill-ministru tal-\u0121ustizzja, jit\u0127allsu bit-tant fis-sieg\u0127a, u g\u0127alkemm – fuq il-karta – ma jistg\u0127ux jitke\u010b\u010bew, dawn jitqabbdu g\u0127al sentejn u l-kuntratt tag\u0127hom jista’ ji\u0121\u0121edded biss jekk ikun irid il-ministru.<\/p>\n Konna g\u0127amilna kjass s\u0127i\u0127 dwar il-kwistjoni tal-g\u0127a\u017cla tal-im\u0127allfin u l-ma\u0121istrati li kienu jintag\u0127\u017clu biss mill-gvern (biex fl-a\u0127\u0127ar g\u0127addiet tag\u0127na). U l-problema ser tibqa’ kemm il-darba tfe\u0121\u0121 il-problema tal-g\u0127a\u017cla fit-tribunali lokali wkoll li ser jing\u0127ataw is-setg\u0127a li jisimg\u0127u kaw\u017ci dwar ir-relazzjonijiet ta’ bejn l-impjegati u min i\u0127addem, li\u010benzji tat-telekomunikazzjoni, garanziji ta’ privatezza u talbiet g\u0127all-a\u017cil mill-immigranti.<\/p>\n Biex ikun hemm smieg\u0127 xieraq, je\u0127tie\u0121 li l-Istat jigarantixxi l-indipendenza tal-\u0121udikatura.\u00a0 Biex ikun hemm l-indipendenza, l-\u0121udikanti ma jistg\u0127ux jintag\u0127\u017clu mill-ministru. U l-ministru ma jistax jing\u0127ata s-setg\u0127a li jke\u010b\u010bi \u0121udikant jew jikkonfermah fil-\u0127atra.<\/p>\n Madankollu, wasalna s’hawn<\/p>\n Idea brillanti…\u2026 i\u017cda hemm xi \u0127add li ndenja ru\u0127u li jag\u0127ti daqqa t’g\u0127ajn lejn l-ismijiet tal-kummissarji ma\u0127turin direttament mill-Ministru? https:\/\/t.co\/xA09R718sh<\/a> https:\/\/t.co\/p0fw11dDe7<\/a> pic.twitter.com\/GRNXph5ot1<\/a><\/p>\n \u2014 BugM (@bugdavem) July 21, 2021<\/a><\/p><\/blockquote>\n\n