{"id":104334,"date":"2021-10-17T01:43:27","date_gmt":"2021-10-16T23:43:27","guid":{"rendered":"https:\/\/manueldelia.com\/?p=104334"},"modified":"2021-10-17T16:57:57","modified_gmt":"2021-10-17T14:57:57","slug":"fidwa-ghall-kotra","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/2021\/10\/fidwa-ghall-kotra\/","title":{"rendered":"Fidwa g\u0127all-kotra"},"content":{"rendered":"<p><em>Din hi l-omelija ta\u2019 P<\/em><em>atri Charlo\u0300 Camilleri,<\/em><em> O.Carm. waqt il-quddies ilbiera\u0127 b\u2019suffra\u0121ju g\u0127al Daphne Caruana Galizia:<\/em> <img class=\"aligncenter size-full wp-image-104331\" src=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/WhatsApp-Image-2021-10-17-at-01.27.37.jpeg\" alt=\"\" width=\"1600\" height=\"1278\" srcset=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/WhatsApp-Image-2021-10-17-at-01.27.37-177x142.jpeg 177w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/WhatsApp-Image-2021-10-17-at-01.27.37-200x160.jpeg 200w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/WhatsApp-Image-2021-10-17-at-01.27.37-300x240.jpeg 300w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/WhatsApp-Image-2021-10-17-at-01.27.37-400x320.jpeg 400w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/WhatsApp-Image-2021-10-17-at-01.27.37-600x479.jpeg 600w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/WhatsApp-Image-2021-10-17-at-01.27.37-768x613.jpeg 768w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/WhatsApp-Image-2021-10-17-at-01.27.37-800x639.jpeg 800w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/WhatsApp-Image-2021-10-17-at-01.27.37.jpeg 1024w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/WhatsApp-Image-2021-10-17-at-01.27.37-1200x959.jpeg 1200w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/WhatsApp-Image-2021-10-17-at-01.27.37-1536x1227.jpeg 1536w\" sizes=\"(max-width: 1600px) 100vw, 1600px\" \/><\/p>\n<p>F\u2019dan il-jum li fih ing\u0307barna hawnhekk biex infakkru l-\u0127ajja u l-qtil ta\u2019 Daphne, u nitolbu g\u0127all-mistrie\u0127 tag\u0127ha ta\u2019 dejjem, filwaqt li nqieg\u0127du tamietna f\u2019Alla li kif tlabna fis-Salm \u201cIt-tjieba tieg\u0127u hija fuqna\u201d u li \u201chu l-g\u0127ajnuna u t-tarka tag\u0127na\u201d, il-Qari tal-liturg\u0307ija huwa tassew f\u2019waqtu. Illum il-Kelma ta\u2019 Alla tift\u0127ilna g\u0127ajnejna sabiex ng\u0127arblu l-qalb tag\u0127na fejn qieg\u0127da, x\u2019qeg\u0127din infittxu u x\u2019qeg\u0127din nistennew mill-impenn g\u0127as-sewwa u l-g\u0307ustizzja.<\/p>\n<p>G\u0127andna qari qawwi minn Iz\u0307aija l-Profeta li jinqara ta\u2019 kull sena fil-G\u0307img\u0127a l-Kbira u f\u2019dan id-Disg\u0127a u g\u0127oxrin \u0126add matul is-Sena u li erba\u2019 snin ilu nzerta nqara wkoll fil-funeral ta\u2019 Daphne. Mieg\u0127u l-Ittra lil-Lhud u l-Evang\u0307elju jixprunawna ng\u0127arblu quddiem il-kuxjenza tag\u0127na il-motivazzjonijiet li minn qalbna jmexxuna. Iz\u0307aija huwa l-Profeta tal-Fidwa. Ismu jfisser \u201cis-Salvazzjoni ta\u2019 Alla\u201d. Din is-silta tal-ewwel qari hija me\u0127uda minn dak li l-istudjuz\u0307i jsej\u0127ulu it-Tieni Iz\u0307aija u li jig\u0307bor fih profeziji tas-seklu 6 QK miktubin fi z\u0307mien l-Ez\u0307ilju.<\/p>\n<p>F\u2019din it-taqsima Alla juri l-\u0127sieb tieg\u0127u li jag\u0127mel minn G\u0307erusalemm (il-Belt tas-Sliem) il-qalba tat-treg\u0307ija tad-dinja permezz ta\u2019 Messija li mhux imexxi f\u2019isem Alla, imma li Alla jmexxi permezz tieg\u0127u, jew fih. Huwa minn din il-perspettiva li Iz\u0307aija jit\u0127addet kontra mexxejja li ng\u0127aqdu flimkien biex ikissru g\u0127alkollox lill-poplu afdat f\u2019idejhom u allura sa\u0127qu lill-g\u0307usti u lill-fqajrin.<\/p>\n<p>Il-mexxejja ta\u2019 z\u0307mien Iz\u0307aija sa\u0127qu lill-poplu mhux biss fuq livell soc\u0307jali, imma iktar minn hekk fuq livell morali. Bi mg\u0307ebithom u bl-g\u0127az\u0307liet tag\u0127hom \u0127assru l-fibra morali tal-g\u0307ens li hu ta\u2019 Alla bi dritt, u li f\u2019idejhom hu afdat. F\u2019kelma wa\u0127da Iz\u0307aija, f\u2019din it-taqsima li minnha l-liturg\u0307ija ta\u2019 llum tislet dan il-qari qasir li qrajna, qieg\u0127ed jipponta subg\u0127ajh lejn il-problema fundamentali li min\u0127abba fiha l-poplu in\u0127ataf fl-ez\u0307ilju: il-korruzzjoni tal-fibra morali, il-korruzzjoni ta\u2019 ru\u0127u.<\/p>\n<p>Huwa f\u2019dan il-kuntest li s-silta tal-ewwel qari ta\u2019 llum tinftiehem, dwar il-Qaddej G\u0307ust ta\u2019 Alla. Iz\u0307aija jg\u0127idilna &#8211; \u0127a nerg\u0307a&#8217; naqrah &#8211; li l-Mulej g\u0127og\u0307bu jg\u0127akksu bil-mard.<\/p>\n<p>Talli joffri ru\u0127u b\u2019sagrific\u0307c\u0307ju ta\u2019 riparazzjoni, huwa g\u0127ad jara nisel u jtawwal jiemu; u r-rieda tal-Mulej isse\u0127\u0127 bih. Wara t-tbatija tieg\u0127u g\u0127ad jara d-dawl, jixba\u2019 bit-tag\u0127rif tieg\u0127u. Il-g\u0307ust jig\u0307g\u0307ustifika lill-qaddej tieg\u0127u quddiem il-kotra, u l-\u0127az\u0307en tag\u0127hom jitg\u0127abba bih hu.<\/p>\n<p>Min hu dan il-Qaddej G\u0307ust, il-Messija?<\/p>\n<p>Fiz\u0307-z\u0307mien storiku ta\u2019 Iz\u0307aija kien is-Sultan C\u0307iru tal-Persja, C\u0307iru l-Kbir li fit-treg\u0307ija politika tieg\u0127u saltan fuq il-g\u0307nus imma li g\u0127araf jirrispetta mhux biss id-drawwiet, imma l-fibra relig\u0307juz\u0307a u spiritwali tal-popli li fuqhom \u0127akem. Huwa wkoll meqjus b\u0127ala wie\u0127ed li fl-Imperu tieg\u0127u, \u0127oloq forma ta\u2019 treg\u0307ija li tirrispetta d-drittijiet umani fundamentali, princ\u0307ipji u normi morali meqjusin universali u li l-persuna tgawdi minnhom g\u0127all-fatt li hija bniedem. Drittijiet li fid-dinja moderna bdejna nsiru iktar konxji tag\u0127hom b\u2019mod strutturat sa mis-seklu dsatax.<\/p>\n<p>G\u0127alhekk l-Iskrittura lil C\u0307iru tag\u0127tih it-titlu ta\u2019 Messija, il-Midluk tal-Mulej. Huwa l-uniku mexxej pagan li r-Rivelazzjoni Bibblika z\u0307z\u0307ejnu b\u2019dan l-isem. Il-Messija huwa dak il-mexxej li mhux imexxi f\u2019isem Alla imma j\u0127alli lil Alla jmexxi permezz tieg\u0127u. U din il-perspettiva mhux log\u0127ob bil-kliem imma tag\u0127mel differenza kbira. Matul l-istorja relig\u0307juz\u0307a u politika tal-bniedem, il-perspettiva ta\u2019 mexxejja li jrieg\u0307u f\u2019isem Alla wrietna li din tissarraf kwaz\u0307i dejjem f\u2019mexxejja li jag\u0127mlu lilhom infushom allat, u li ja\u0127sbu, anke inkonxjament, li dan huwa tassew il-kaz\u0307 u allura jag\u0307ixxu b\u0127ala tali.<\/p>\n<p>Minn din il-perspettiva u minn din il-log\u0307ika, il-poplu min-na\u0127a l-o\u0127ra jibda wkoll i\u0127ares lejn il-mexxejja tieg\u0127u b\u0127ala allat u jdawwarhom b\u2019kult kwaz\u0307i relig\u0307juz\u0307. Dan kollu ma jsirx dejjem b\u2019mod konxju. Inkunu konxji ta\u2019 dan l-ag\u0307ir meta a\u0127na nistaqsu lilna nfusna l-mistoqsija: g\u0127alija x\u2019hemm li ma jintmissx g\u0127all-ebda rag\u0307uni? X\u2019hemm f\u2019\u0127ajti li ma nippermettix li jig\u0307i kkritikat jew imqieg\u0127ed f\u2019dubju? U nafu mill-g\u0307rajja tad-dinja u wkoll ta\u2019 pajjiz\u0307na, il-periklu, il-\u0127sara, l-abbuz\u0307 u l-ug\u0307ig\u0127 li g\u0307g\u0307ib mag\u0127ha din il-mentalita\u0300 u dan l-ag\u0307ir li minnhom \u0127add &#8211; spec\u0307jalment l-istituzzjonijiet c\u0307ivili, ekklez\u0307jali, u so\u010bjali &#8211; ma g\u0127andu garanzija li mhux se jaqa\u2019 fihom g\u0127ax huwa hawnhekk li proprju Alla jsir idolu u l-ideal ideolog\u0307ija.<\/p>\n<p>Il-Messija iz\u0307da, il-midluk tal-Mulej huwa l-mexxej li j\u0127alli lil Alla jrieg\u0307i l-poplu permezz tieg\u0127u. Il-Messija jaf li hu l-Qaddej, il-qaddej ta\u2019 Alla u tal-poplu. U minn din il-perspettiva bibblika, il-mexxej veru huwa dak li jag\u0127ti \u0127ajtu, huwa dak li, fi kliem Iz\u0307aija, \u201cjoffri ru\u0127u b\u2019sagrific\u0307c\u0307ju ta\u2019 riparazzjoni, u li r-rieda tal-Mulej isse\u0127\u0127 bih&#8230; g\u0127ax il-\u0127az\u0307en tal-poplu jitg\u0127abba bih hu\u201d, u jifdih, jig\u0307ifieri jo\u0127org\u0307u minn din il-lixka u minn din ix-xibka li tjassar.<\/p>\n<p>Fl-Evang\u0307elju G\u0307esu\u0300 jistieden lill-Appostli tieg\u0127u jibdlu l-perspettiva. Hu l-Messija li jag\u0127ti \u0127ajtu, hu l-Messija Qaddej li permezz tieg\u0127u Alla jmexxi. Fis-saltna tieg\u0127u ma hemmx min hu l-ikbar minn kul\u0127add, ma hemmx post g\u0127all-kilba ta\u2019 min se joqg\u0127od fuq il-lemin jew fuq ix-xellug tieg\u0127u, ma hemmx lok g\u0127al tidwir manipulattiv, g\u0127ax hu ma j\u0127ares lejn wic\u0307c\u0307 \u0127add. Fis-Saltna tieg\u0127u hemm post biss g\u0127al min b\u0127alu joffri lilu nnifsu, li jag\u0127ti \u0127ajtu b\u2019sagrific\u0307c\u0307ju b\u2019risq il-g\u0307id komuni &#8211; jew fi kliem G\u0307esu\u0300: \u201cb\u2019fidwa g\u0127all-kotra\u201d; sagrific\u0307c\u0307ju fis-sens awtentiku u sabi\u0127 ta\u2019 tqaddis, g\u0127ax il-kelma sagrific\u0307c\u0307ju tfisser l-ewwel u qabel kollox azzjoni li tqaddes (minn sacrum facere) u li u allura tg\u0127aqqad lill-bniedem mieg\u0127u nnifsu, mal-o\u0127rajn, ma\u2019 Alla u mal-\u0127olqien.<\/p>\n<p>It-tradizzjonijiet relig\u0307juz\u0307i jittraduc\u0307u dan it-tqaddis fir-riti tas-sagrific\u0307c\u0307ju simboliku. Fil-kaz\u0307 tag\u0127na l-Insara Kattolic\u0307i, il-qsim tal-\u0127obz\u0307 fl-ewkaristija, fil-quddiesa. Imma sakemm id-dinja tibqa\u2019 timxi bil-log\u0307ika narc\u0307issista tal-poter u mhux tal-qadi, is-simbolika tas-sagrific\u0307c\u0307ju se tibqa\u2019 tig\u0307i mg\u0127awg\u0307a u abbuz\u0307ata mill-poter, f\u2019c\u0307irku vizzjuz\u0307 li Massimo Recalcati, psikanalista ta\u2019 z\u0307mienna, isejja\u0127lu il-\u0127ares sagrifikali, fejn ta\u0127t il-pretensjoni li wie\u0127ed qed i\u0127allas l-og\u0127la prezz, jitgawdew interessi personali u mhux il-g\u0307id komuni. Fl-istess waqt, f\u2019kuntesti b\u0127al dan, it-tqaddis veru mill-qaddejja tas-Sewwa, u allura ta\u2019 Alla, li jqumu fuq saqajhom u jg\u0127ollu le\u0127inhom f\u2019g\u0307ie\u0127 is-sewwa, se jibqa&#8217; jkun tqaddis (att sagrifikali) li jinvolvi t-tixrid tad-demm.<\/p>\n<p>F\u2019din il-log\u0307ika ta\u2019 dnub strutturali min jing\u0127ata g\u0127az\u0307-z\u0307amma tal-og\u0127la valuri se jibqa\u2019 jkun vittma, kif g\u0307ara fil-g\u0307rajja ta\u2019 Kristu G\u0307esu\u0300 li l-princ\u0307ipji tieg\u0127u swewlu \u0127ajtu u t-tixrid ta\u2019 demmu. Fis-sagrific\u0307c\u0307ju mdemmi ta\u2019 Kristu u r-risposta ta\u2019 Alla g\u0127alih bil-Qawmien mill-Imwiet, Alla darba g\u0127al dejjem qal daqshekk iktar sagrific\u0307c\u0307ji mdemmija!<\/p>\n<p>Ma g\u0127andux ikun li min jag\u0127ti \u0127ajtu jew jiddedika \u0127ajtu g\u0127al valuri og\u0127la, isir vittma! Fl-G\u0127id ta\u2019 Kristu G\u0307esu\u0300 g\u0307ejna mifdija minn dan ic\u0307-c\u0307irku vizzjuz\u0307. U allura, a\u0127na b\u0127ala nies ta\u2019 fidi, irridu mhux biss inqumu kontra din il-log\u0307ika, imma wkoll nishru fuqna nfusna sabiex ma naqg\u0127ux fiha a\u0127na wkoll. Il-Kelma ta\u2019 Alla llum lilna lkoll tistedinna sabiex nez\u0307aminaw il-kuxjenza tag\u0127na u n\u0127arsuha milli tid\u0127ol f\u2019din il-log\u0307ika tad-dinja, li biex timxi u ddur, tg\u0127addi b\u0127al romblu b\u2019wirja ta\u2019 poter fuq il-g\u0307usti u n-nies sewwa.<\/p>\n<p>Jekk f\u2019qalbna tassew hemm ix-xewqa ta\u2019 dinja a\u0127jar, jekk f\u2019qalbna hemm tassew ix-xewqa tal-g\u0307ustizzja, jekk f\u2019qalbna hemm tassew ix-xrara tas-sewwa, allura ma nistg\u0127ux in\u0127allu lilna nfusna nid\u0127lu fil-log\u0307ika tad-dinja li tibqa\u2019 to\u0127loq vittmi sagrifikali min\u0127abba xi forma jew o\u0127ra ta\u2019 ideolog\u0307ija, tkun liema tkun. It-triq wa\u0127danija u sigura hija dik li nid\u0127lu fil-log\u0307ika ta\u2019 Alla.<\/p>\n<p>Inkella jig\u0307rilna li anke x-xewqat u l-aspirazzjonijiet u l-attiviz\u0307mu tag\u0127na g\u0127al dak li hu sewwa u g\u0307ust, isiru minnhom infushom ideolog\u0307ija u forma ta\u2019 idolatrija li tkompli to\u0127loq vittmi b\u2019modi o\u0127ra, forsi iktar sottili. L-Ittra lil Lhud illum t\u0127eg\u0307g\u0307ig\u0307na biex \u201cnersqu b\u2019qalbna qawwija lejn it-tron tal-grazzja biex naqilg\u0127u \u0127niena u nsibu f\u2019waqtha l-grazzja li ne\u0127tieg\u0307u\u201d.<\/p>\n<p>Huwa minn dan it-tron tal-grazzja, li minnu Sidna l-Mulej irieg\u0307i kollox, li a\u0127na nitg\u0127allmu din il-log\u0307ika g\u0307dida ta\u2019 Alla li tirba\u0127 bil-verita\u0300 fl-im\u0127abba. Jekk fit-ta\u0127bit tag\u0127na g\u0127al dak li hu sewwa u g\u0307ust ma nimxux b\u2019dan il-mod, dan it-ta\u0127bit isir telfien g\u0307a sa minn qabel inkunu biss bdejna g\u0127ax inkunu \u0127allejna l-log\u0307ika tad-dinja tirba\u0127na.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Din hi l-omelija ta\u2019 Patri Charlo\u0300 Camilleri, O.Carm. waqt il-quddies ilbiera\u0127 b\u2019suffra\u0121ju g\u0127al Daphne Caruana Galizia: F\u2019dan il-jum li fih ing\u0307barna hawnhekk biex infakkru l-\u0127ajja u l-qtil ta\u2019 Daphne, u nitolbu g\u0127all-mistrie\u0127 tag\u0127ha ta\u2019 dejjem, filwaqt li nqieg\u0127du tamietna f\u2019Alla li kif tlabna fis-Salm \u201cIt-tjieba tieg\u0127u hija fuqna\u201d u li \u201chu l-g\u0127ajnuna u t-tarka tag\u0127na\u201d, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":104332,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[54],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/104334\/"}],"collection":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/"}],"about":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post\/"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1\/"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/comments\/?post=104334"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/104334\/revisions\/"}],"predecessor-version":[{"id":104400,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/104334\/revisions\/104400\/"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/media\/104332\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/media\/?parent=104334"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/categories\/?post=104334"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/tags\/?post=104334"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}