{"id":105118,"date":"2021-11-10T11:01:44","date_gmt":"2021-11-10T10:01:44","guid":{"rendered":"https:\/\/manueldelia.com\/?p=105118"},"modified":"2021-11-10T19:17:45","modified_gmt":"2021-11-10T18:17:45","slug":"ksur-ta-etika-hafna-aghar-minn-hekk","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/2021\/11\/ksur-ta-etika-hafna-aghar-minn-hekk\/","title":{"rendered":"Ksur ta&#8217; etika? \u0126afna ag\u0127ar minn hekk"},"content":{"rendered":"<p><img class=\"aligncenter size-full wp-image-105114\" src=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Joseph-Muscat-750x422-1.jpg\" alt=\"\" width=\"750\" height=\"422\" srcset=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Joseph-Muscat-750x422-1-200x113.jpg 200w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Joseph-Muscat-750x422-1-300x169.jpg 300w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Joseph-Muscat-750x422-1-400x225.jpg 400w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Joseph-Muscat-750x422-1-600x338.jpg 600w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Joseph-Muscat-750x422-1.jpg 750w\" sizes=\"(max-width: 750px) 100vw, 750px\" \/><\/p>\n<p>Dawk il-politi\u010bi li, wara li jkunu warrbu mis-setg\u0127a, jitqabbdu biex ja\u0127dmu jew jing\u0127ataw xog\u0127ol minn persuni li kienu, fi\u017c-\u017cmien li fih servew ta&#8217; ministri, tqabbdu minnhom permezz ta&#8217; kuntratti huma \u0127atja ta&#8217; im\u0121iba li tmur kontra l-etika. U jekk dawn il-politi\u010bi m&#8217;g\u0127andhomx il-\u0127ila jikkontrollaw lilhom infushom, g\u0127andu jkun hemm li\u0121ijiet li jwaqqfuhom u li jimmultawhom.<\/p>\n<p>Joseph Muscat iridna nemmnu li \u0121ab ru\u0127u skont l-etika. Dan ming\u0127alih li jekk wie\u0127ed jammetti d-dnubiet venjali, jkun jista&#8217; jg\u0127addiha lixxa dwar id-dnubiet mejta. Qabel ammetta kontra qalbu li kien \u017cbalja meta lil Mizzi u Schembri baqa&#8217; ma dabbrilhomx rashom fil-pront, Joseph Muscat lissen il-kliem \u201c\u0127allas il-prezz politiku\u201d. B&#8217;din l-ammissjoni li g\u0127amel u bir-ri\u017cenja tieg\u0127u, huwa ttama li jibqa&#8217; jgawdi l-appo\u0121\u0121 tal-partitarji tieg\u0127u anki hu u jiffa\u010b\u010bja akku\u017ci ta&#8217; kompli\u010bit\u00e0 f&#8217;im\u0121iba kriminali, liema akku\u017ci g\u0127alih kienu jfissru sitwazzjonijiet li huma \u0127afna ag\u0127ar minn ri\u017cenzji u prezzijiet politi\u010bi. G\u0127aliex kien ikollu jiekol ikla \u0127abs.<\/p>\n<p>Kemm ser indumu nisimg\u0127u \u0127merijiet dwar dan l-imbierek ta&#8217; &#8220;prezz politiku&#8221;? Ilbiera\u0127 Edward Zammit Lewis tkellem dwar il-prezz politiku meta rrifera g\u0127al Rosianne Cutajar u dan wara li \u010beda r-re\u017cistenza li g\u0127amel g\u0127ar-rapport ta&#8217; George Hyzler li kkonkluda li Cutajar kienet \u0127atja ta&#8217; ksur tal-etika dakinhar li r\u010beviet \u0127lasijiet ming\u0127and Yorgen Fenech u naqset li tiddikjarahom fil-lista tal-\u0121id li g\u0127andha.<\/p>\n<p>M&#8217;g\u0127andniex xi ng\u0127idu, Edward Zammit Lewis g\u0127andu kull interess li jassigura li Rosianne Cutajar te\u0127lisha \u0127afif. G\u0127aliex jaf li dalwaqt imiss lilu.<\/p>\n<p>Il-\u0126add li g\u0127adda, qrajna li Joseph Muscat kien t\u0127allas is-somma ta&#8217; \u20ac60,000 (ammont li nafu bih) ftit wara li warrab minn prim ministru f&#8217;Jannar 2020. Il-\u0127las sar minn kumpannija li kienet appik li tfalli u li s-sidien tag\u0127ha huma s-sidien tal-VGH. B\u0127ala prim ministru Joseph Muscat kien g\u0127adu kemm salvahom mill-falliment meta rran\u0121alhom biex ibig\u0127u dawk li kienu tliet sptarijiet pubbli\u010bi Maltin lil xerrej \u0121did.<\/p>\n<p>Hekk kif inkixef, Joseph Muscat ipprova &#8220;ji\u0121\u0121ustifika&#8221; ru\u0127u billi stqarr li kien tqabbad minnhom b&#8217;mod le\u0121ittimu. B&#8217;din l-istqarrija ammetta b&#8217;mod indirett li l-im\u0121iba tieg\u0127u titqies b\u0127ala wa\u0127da problematika u li jekk tar-Repubblika ser joqog\u0127du jilmentaw dwar l-im\u0121iba tieg\u0127u, g\u0127andhom jilmentaw ukoll dwar Claudio Grech, Tonio Fenech u Austin Gatt li, skont Joseph Muscat, kienu \u0121abu ru\u0127hom bl-istess mod li kien \u0121ab ru\u0127u hu.<\/p>\n<p>Grech, Fenech u Gatt ilkoll \u010ba\u0127du dak li stqarr Muscat fil-konfront tag\u0127hom u spjegaw i\u010b-\u010birkostanzi ta\u017c-\u017cmien meta mis-settur pubbliku kienu g\u0127addew g\u0127as-settur privat u wrew li \u0127add minnhom ma&#8217; tqabbad ja\u0127dem minn xi kumpanniji li kienu ng\u0127ataw kuntratti biex jipprovdu servizzi lill-gvern.<\/p>\n<p>Ma nlumhomx talli g\u0127a\u017clu li jwe\u0121buh g\u0127aliex dawn xejn ma jaqblu li eks politiku jing\u0127ata xog\u0127ol mill-kuntratturi li kienu jaqg\u0127u ta\u0127tu meta kienu fil-\u0127ajja pubblika. Xog\u0127ol b\u0127al dan m&#8217;g\u0127amluhx mhux g\u0127ax g\u0127a\u017clu li ma jag\u0127mluhx, i\u017cda g\u0127aliex inzertaw li lkoll g\u0127andhom sens ta&#8217; dekor. Fil-ka\u017c ta&#8217; Tonio Fenech, dan stqarr hu kien irrifjuta offerti li setg\u0127u jqeg\u0127duh f&#8217;din il-po\u017cizzjoni. Grech, Fenech u Gatt ma baqg\u0127ux b&#8217;fommhom sieket appuntu g\u0127aliex ma \u0121abux ru\u0127hom bil-mod kif \u0121ab ru\u0127u Joseph Muscat. Li kieku baqg\u0127u siekta, kienu jitqiesu b\u0127allikieku qed jammettu li kienu \u0121abu ru\u0127hom e\u017catt b\u0127alu.<\/p>\n<p>I\u017cda g\u0127alkemm ma nlumhomx li wie\u0121buh, xorta wa\u0127da jidhirli li t-twe\u0121iba tag\u0127hom tat palata mhux mist\u0127oqqa lil Joseph Muscat. Qed niftakar fl-episodju ta&#8217; meta tal-Labour kienu qab\u017cu g\u0127al Carmelo Abela dakinhar li dawn ammettew &#8211; g\u0127ax ma setg\u0127ux jag\u0127mlu mod ie\u0127or &#8211; li kien \u0127allas g\u0127al riklamar personali bi flus pubbli\u010bi. Tal-Labour kienu \u0121abu l-isku\u017ca li ma je\u017cisti ebda regolament li jipprojbixxi din il-prattika u g\u0127aldaqstant wie\u0127ed ma jista&#8217; qatt jikser li\u0121i li ma te\u017cistix.<\/p>\n<p>M&#8217;g\u0127andniex xi ng\u0127idu, qalu \u0127merija. Il-kodi\u010bi tal-etika ministerjali ma jg\u0127idx li ministru je\u0127tie\u0121 jilbes qalziet meta jmur g\u0127ax-xog\u0127ol. Dan ma jfissirx li allura ministru jista&#8217; jilqa&#8217; lil min i\u017curu liebes biss il-qalziet ta&#8217; ta\u0127t!<\/p>\n<p>Perversa kemm hi perversa l-isku\u017ca li \u0127are\u0121 biha, Joseph Muscat jaf li jaqbillu jammetti li hu \u0127ati ta&#8217; m\u0121iba li mhix skont l-etika jekk fl-istess nifs ikun jista&#8217; jg\u0127id li n-Nazzjonalisti kienu g\u0127amlu l-istess \u0127a\u0121a (\u0127a\u0121a li mhi minnha xejn) u li tal-g\u0127aqda Repubblika (li dak i\u017c-\u017cmien kienet g\u0127adha ma n\u0127olqitx) ma kinux ilmentaw dwar im\u0121iba (tan-Nazzjonalisti) li fil-fatt kienet im\u0121iba korretta.<\/p>\n<p>Muscat jaf li ammissjoni b\u0127al din mhux ser tag\u0127millu \u0127sara. Wara kollox, lanqas li g\u0127andu xi fama ta&#8217; wie\u0127ed li dejjem \u0121ab ru\u0127u b&#8217;mod etiku! Din hi r-ra\u0121uni g\u0127ala Austin Gatt, Claudio Grech u Tonio Fenech \u0127assew il-\u0127tie\u0121a li jwie\u0121bu. Li kieku dawn ing\u0127ataw xog\u0127ol jew tqabbdu ja\u0127dmu minn min kien jaqa&#8217; ta\u0127thom fi\u017c-\u017cmien li fih servew b\u0127ala ministri jew b\u0127ala uffi\u010bjali g\u0127oljin tal-gvern, wie\u0127ed kien \u010bertament jiskanta b&#8217;im\u0121iba b\u0127al din. I\u017cda ming\u0127and Joseph Muscat wie\u0127ed b\u0127al donnu jistenna&#8217; li dan jasal biex i\u0121ib ru\u0127u b&#8217;dan il-mod.<\/p>\n<p>Lil Joseph Muscat m&#8217;g\u0127andniex g\u0127alfejn nag\u0127tuh ebda palata g\u0127aliex dak li hu sewwa u dak li mhuwiex, dawn it-tliet persuna\u0121\u0121i jafuh sewwa. Jafu li l-im\u0121iba tag\u0127hom m&#8217;g\u0127andhiex g\u0127alfejn tkun regolata permezz ta&#8217; xi li\u0121i miktuba.<\/p>\n<p>Il-verit\u00e0 hi li l-im\u0121iba ta&#8217; Joseph Muscat mhux biss kienet wa\u0127da li tmur kontra l-etika. Hi wkoll wa\u0127da li tikser il-kodi\u010bi kriminali.<\/p>\n<p>Li kieku l-istorja li xxandret il-\u0126add li g\u0127adda fis-<em>Sunday Times of Malta<\/em> kienet biss dwar ksur ta&#8217; etika, nhar it-Tnejn li g\u0127adda Repubblika ma kienx ikollha g\u0127alfejn toqg\u0127od tag\u0127mel rapport lill-Pulizija. Malta ilha li aboliet l-iskjavit\u00f9 minn \u017cmien Napuljun u min jitqabbad ja\u0127dem minn xi \u0127addie\u0127or ma jistax jitqies li wettaq reat kriminali. Fil-qasam tal-impjiegi, impjegat li jikser klawsola f&#8217;kuntratt li ma tippermettix il-kompetizzjoni li tkun \u0121ejja ming\u0127andu jista&#8217; ji\u0121i kundannat i\u0127allas id-danni. Il-Pulizija ma tid\u0127ol xejn. U jekk Tonio Fenech u l-o\u0127rajn tassew \u0127admu g\u0127al jew ing\u0127ataw xog\u0127ol minn dawk l-entitajiet li kienu jaqg\u0127u ta\u0127thom fl-img\u0127oddi meta kienu ministri (dan m&#8217;g\u0127amluhx), il-Pulizija lanqas hawn ma kienet tid\u0127ol.<\/p>\n<p>Il-punt hu li dak li qed jallega Joseph Muscat &#8211; ji\u0121ifieri li hu &#8220;\u0127adem&#8221; fl-interess tal-VGH u qala&#8217; l-flus mix-xog\u0127ol tieg\u0127u b\u0127ala individwu u mhux fi\u017c-\u017cmien meta kien prim ministru &#8211; mhuwa kredibbli xejn.<\/p>\n<p>L-istqarrija tieg\u0127u tinxtamm li hi gidba. Huwa kien warrab f&#8217;Jannar u jridna nemmnu li f&#8217;radda ta&#8217; salib kien \u0127oloq konsulenza, akkwista klijent, wettaq ix-xog\u0127ol, \u0127are\u0121 il-kont u r\u010bieva somma \u0121mielha ftit jiem wara li \u0127alla l-\u0127atra.<\/p>\n<p>Il-fatt li lil dan il-&#8220;klijent&#8221; Muscat kien di\u0121\u00e0 jafu fi\u017c-\u017cmien meta kien prim ministru, huwa fatt problematiku u li g\u0127andu jitqies b\u0127ala ksur tal-etika.<\/p>\n<p>Li jg\u0127odd hawn hu li l-&#8220;klijent&#8221; mhuwa klijent xejn. Ix-&#8220;xog\u0127ol&#8221; huwa biss paraventu biex jg\u0127atti t-tix\u0127im li xxa\u0127\u0127am Joseph Muscat g\u0127al servizzi li ta mhux biss meta kien prim ministru i\u017cda &#8211; u din hi aktar serja &#8211; g\u0127al servizzi li setg\u0127u jing\u0127ataw biss minn dak li kien fil-kariga ta&#8217; prim ministru u li g\u0127alhekk kellu s-setg\u0127a li jidde\u010biedi li ma j\u0127assarx il-kuntratt tal-VGH min\u0127abba l-fatt li dawn kienu fallew u jag\u0127ti lura l-isptarijiet f&#8217;idejn il-gvern. Din hi appuntu d-de\u010bi\u017cjoni li kien \u0127a.<\/p>\n<p>Din tg\u0127idilha &#8220;tu quoque&#8221; \u0120u\u017c?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dawk il-politi\u010bi li, wara li jkunu warrbu mis-setg\u0127a, jitqabbdu biex ja\u0127dmu jew jing\u0127ataw xog\u0127ol minn persuni li kienu, fi\u017c-\u017cmien li fih servew ta&#8217; ministri, tqabbdu minnhom permezz ta&#8217; kuntratti huma \u0127atja ta&#8217; im\u0121iba li tmur kontra l-etika. U jekk dawn il-politi\u010bi m&#8217;g\u0127andhomx il-\u0127ila jikkontrollaw lilhom infushom, g\u0127andu jkun hemm li\u0121ijiet li jwaqqfuhom u li jimmultawhom. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":105115,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[54],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/105118\/"}],"collection":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/"}],"about":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post\/"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1\/"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/comments\/?post=105118"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/105118\/revisions\/"}],"predecessor-version":[{"id":105156,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/105118\/revisions\/105156\/"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/media\/105115\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/media\/?parent=105118"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/categories\/?post=105118"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/tags\/?post=105118"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}