{"id":105637,"date":"2021-12-06T08:07:56","date_gmt":"2021-12-06T07:07:56","guid":{"rendered":"https:\/\/manueldelia.com\/?p=105637"},"modified":"2021-12-18T15:37:00","modified_gmt":"2021-12-18T14:37:00","slug":"ghemilhom-stieden-il-korruzzjoni","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/2021\/12\/ghemilhom-stieden-il-korruzzjoni\/","title":{"rendered":"Il-korruzzjoni stiednuha b&#8217;idejhom"},"content":{"rendered":"<p><img class=\"aligncenter size-full wp-image-105633\" src=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/Screenshot-2021-07-14-at-15.35.13.jpg\" alt=\"\" width=\"812\" height=\"477\" srcset=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/Screenshot-2021-07-14-at-15.35.13-200x117.jpg 200w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/Screenshot-2021-07-14-at-15.35.13-300x176.jpg 300w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/Screenshot-2021-07-14-at-15.35.13-400x235.jpg 400w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/Screenshot-2021-07-14-at-15.35.13-600x352.jpg 600w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/Screenshot-2021-07-14-at-15.35.13-768x451.jpg 768w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/Screenshot-2021-07-14-at-15.35.13-800x470.jpg 800w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/Screenshot-2021-07-14-at-15.35.13.jpg 812w\" sizes=\"(max-width: 812px) 100vw, 812px\" \/><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/timesofmalta.com\/articles\/view\/when-the-long-arm-of-the-law-falls-short.919159\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Nhar is-Sibt li g\u0127adda, l-editur tat-<em>Times of Malta<\/em> g\u0127amel mistoqsija retorika u staqsa jekk tassew hix ta\u0127dem is-sistema tal-\u0121ustizzja f&#8217;Malta.<\/a> \u0120aladarba din il-mistoqsija segwiet lista twila u dokumentata ta&#8217; fallimenti amministrattivi, pro\u010bedurali u tekni\u010bi fl-investigazzjonijiet, fil-prosekuzzjonijiet u fil-pro\u010bessi \u0121udizzjarji, it-twe\u0121iba g\u0127al din il-mistoqsija ma tistax ma tkunx &#8220;LE&#8221;.<\/p>\n<p>Wara li g\u0127addew jumejn, it-<em>Times of Malta<\/em> xandret storja li setg\u0127et dehret mal-lista ta&#8217; fallimenti li semmiet fl-editorjal tas-Sibt li g\u0127adda.<\/p>\n<p>Huwa fatt tassew xokkanti li n-numru ta&#8217; kundanni mill-qorti li jsegwu prosekuzzjonjiiet huwa wie\u0127ed tal-mist\u0127ija. Minn kull 10 pro\u010bessi tal-qorti, pro\u010bess wie\u0127ed biss qed jintemm f&#8217;kundanna u dan wara \u017cmien twil ta&#8217; stennija u nfiq ta&#8217; spejje\u017c konsiderevoli.<\/p>\n<p>Pro\u010bessi tal-qorti li jwasslu g\u0127al kundanni mhux biss huma me\u0127tie\u0121a i\u017cda g\u0127andhom iservu wkoll ta&#8217; twissija g\u0127al kriminali o\u0127rajn li jkunu mixlijin b&#8217;reati separati u li jkunu qed jistennew li jg\u0127addu minn pro\u010bess tal-qorti. Minflok dawn g\u0127andhom jassumu li l-prosekutur g\u0127andu l-\u0127ila jipprova r-reati kriminali li jkunu wettqu u jassigura li je\u0127lu penali li tkun aktar \u0127arxa minn dik li je\u0127lu kemm-il darba jammettu l-\u0127tija, jew kemm-il darba li ja\u010b\u010bettaw li jixhdu kontra dawk li kienu kompli\u010bi mag\u0127hom biex b&#8217;hekk jevitaw aktar pro\u010bessi fil-qorti.<\/p>\n<p>L-istorja li xandret it-<em>Times of Malta<\/em> dalg\u0127odu titfa&#8217; dawl qawwi fuq i\u017c-\u017cew\u0121 aspetti ta&#8217; din il-problema.<\/p>\n<p>Minn banda wa\u0127da, g\u0127andna <a href=\"https:\/\/timesofmalta.com\/articles\/view\/man-charged-with-assault-freed-due-to-presidential-shortcoming.919561\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">l-istorja tal-prosekuzzjoni ta&#8217; ka\u017c li\u00a0 kellu jitwaqqa&#8217; g\u0127ar-ra\u0121uni li l-prosekuturi <\/a>\u00a0naqsu li jattendu dakinhar li l-mixli tressaq il-qorti u d-dokumenti li t\u0127ejjew minn diversi uffi\u010bini spi\u010b\u010baw biex ma waslux fil-\u0127in u \u017c-\u017cmien impost mil-li\u0121i ma setax ji\u0121\u0121edded. G\u0127aldaqstant allegat kriminal spi\u010b\u010ba biex g\u0127addiha lixxa.<\/p>\n<p>Din mhi xejn \u0127lief prova li je\u017cistu l-ineffi\u010bjenzi amministrattivi, fallimenti burokrati\u010bi u nuqqas ta&#8217; ri\u017corsi li huma me\u0127tie\u0121a sabiex il-prosekuzzjoni tkun tista&#8217; tla\u0127\u0127aq mal-livell tal-kriminalit\u00e0 li suppost tinsab tissielet kontrih.<\/p>\n<p>Il-kwistjoni ewlenija mhix li se\u0127\u0127 dak li se\u0127\u0127 i\u017cda li l-gvern huwa lest li jfarfar kollox g\u0127al ta\u0127t it-tapit. Kull darba li jitfa\u010b\u010ba Edward Zammit Lewis normalment jag\u0127mel dan biex jikteb xi artiklu bil-g\u0127an li joqg\u0127od ifa\u0127\u0127ar lilu nnifsu g\u0127ar-riformi kbar fis-sistema tal-\u0121ustizzja. Il-fatt li jibqa&#8217; jonqos li jirrikonoxxi li je\u017cistu problemi serji mhi xejn \u0127lief prova li g\u0127a\u017cel li ma jag\u0127mel xejn biex isib tarfhom.<\/p>\n<p>Imbag\u0127ad hemm<a href=\"https:\/\/timesofmalta.com\/articles\/view\/hundreds-of-fines-cancelled-from-lesa-system-official-transferred.919558\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"> l-istorja l-o\u0127ra ta&#8217; mijiet ta&#8217; multi ma\u0127ru\u0121in mill-gwardjani tat-traffiku li \u0121ew &#8220;ma\u0127fura&#8221; minn impjegat mhux awtorizzat tal-a\u0121enzija responsabbli<\/a>. Skont ir-rapport, fost dawk li gawdew minn dawn il-&#8220;ma\u0127friet&#8221; ta&#8217; multi tat-traffiku hemm diversi politi\u010bi u l-assistenti tag\u0127hom.<\/p>\n<p>L-ewwel mistoqsija li g\u0127andha ti\u0121i f&#8217;mo\u0127\u0127na hi: &#8220;imma dawn min huma?&#8221;<\/p>\n<p>Dan l-impjegat issa \u0121ie trasferit u jinsab g\u0127addej minn &#8220;pro\u010beduri dixxiplinarji&#8221; li g\u0127andi nifhem ma jfissrux li ser ji\u0121i m\u0121ieg\u0127el i\u0127allas hu l-multi li kien &#8220;\u0127afer&#8221;. I\u017cda l-qofol kollu mhuwiex dwar din il-persuna.<\/p>\n<p>Il-qofol hu li hemm politi\u010bi u assistenti tag\u0127hom li kienu jafu b&#8217;dan l-impjegat fl-a\u0121enzija tal-infurzar u li huma setg\u0127u jkellmuh biex jiffrankaw li j\u0127allsu l-multi tat-traffiku.<\/p>\n<p>Tg\u0127id din l-istorja hi importanti u ta&#8217; sinifikat daqs i\u010b-\u010bansijiet li qed jittama li g\u0127andu Yorgen Fenech li jg\u0127addiha lixxa min\u0127abba n-nuqqas ta&#8217; ri\u017corsi li g\u0127andha l-prosekuzzjoni? Tg\u0127id din l-istorja hi importanti u ta&#8217; sinifikat daqs il-kalkoli li jista&#8217; qieg\u0127ed jag\u0127mel Yorgen Fenech li m&#8217;g\u0127andux g\u0127alfejn jikxef is-sigrieti tal-kompli\u010bi tieg\u0127u?<\/p>\n<p>\u010aertament li le.<\/p>\n<p>I\u017cda hi storja li turi l-livell baxx li g\u0127ereq fih pajji\u017cna. Turi wkoll li politi\u010bi \u0127adu sehem b&#8217;ru\u0127hom u \u0121isimhom f&#8217;dan il-qerq g\u0127ax hekk qablilhom. Warakollox, \u0121aladarba l-li\u0121ijiet tat-traffiku ma jg\u0127oddux g\u0127all-politi\u010bi u g\u0127al dawk ta&#8217; madwarhom, g\u0127aliex g\u0127andhom japplikaw il-li\u0121ijiet kontra l-qtil?<\/p>\n<p>G\u0127andi ftit ta&#8217; esperjenza qarsa fejn jid\u0127lu l-gwardjani tat-traffiku. Meta kienet idda\u0127\u0127let is-sistema fl-2001, l-idea politika kienet li kellha ti\u0121i eliminata l-korruzzjoni fl-infurzar tat-traffiku li kienet te\u017cisti qabel. Is-sistema kienet \u0121iet di\u0121italizzata biex il-multi kollha setg\u0127u jkunu rrikordjati, kienet tin\u017camm audit trail u ma setg\u0127ux isiru \u0127lasijiet fl-istess \u0127in li titwa\u0127\u0127al il-multa. Dik kienet is-sistema li kienet tit\u0127addem mill-pulizija qabel idda\u0127\u0127lu l-gwardjani: stajt tkellem lil xi \u0127abib biex i\u0127assarlek ismek minn ma&#8217; kull multa li tkun we\u0127ilt.<\/p>\n<p>Is-sistema l-\u0121dida tal-infurzar tat-traffiku kienet ing\u0127atat f&#8217;idejn il-Kunsilli Lokali (li \u0127afna minnhom kienu mmexxija minn Kunsilliera tal-Partit Laburista li dak i\u017c-\u017cmien kien fl-oppo\u017cizzjoni) biex b&#8217;hekk ikun hemm bosta li jkunu jistg\u0127u jsiru jafu jekk ikun hemm xi ras kbira li jkunu n\u0127afrulu l-multi minn xi \u0127add minn \u0121ewwa. Dawn il-\u0127ni\u017crijiet ma kinux ise\u0127\u0127u g\u0127aliex ma setg\u0127ux ise\u0127\u0127u. It-trasparenza ma tista&#8217; qatt teg\u0127leb it-tentazzjoni i\u017cda tag\u0127milha \u0127a\u0121a li mhix prattika.<\/p>\n<p>Meta mbag\u0127ad fil-gvern tela&#8217; l-Partit Laburista, ne\u0127\u0127a l-infurzar tat-traffiku minn idejn il-Kunsilli Lokali u \u0127oloq a\u0121enzija mmexxija mill-ba\u017cu\u017cli tieg\u0127u. B&#8217;hekk \u0127asbu li setg\u0127u i\u0127awdu kemm iridu fl-infurzar tal-li\u0121ijiet tat-traffiku g\u0127aliex \u0127add ma kien ser jasal biex jikxifhom.<\/p>\n<p>Il-korruzzjoni tabil\u0127aqq te\u017cisti kullimkien i\u017cda jistg\u0127u jin\u0127olqu strutturi pubbli\u010bi bil-g\u0127an li jevitawha jew g\u0127allinqas ma jistidnuhiex. Hawn il-gvern ja\u0127ti g\u0127aliex kien hu li qered struttura li kienet in\u0127olqot apposta biex tevita l-korruzzjoni u bena o\u0127ra mmirata biex il-korruzzjoni tistedinha.<\/p>\n<p>Meta 20 sena ilu kienu dda\u0127\u0127lu l-gwardjani, kien hemm min garr g\u0127aliex ma setax jibqa&#8217; jipparkja fejn \u0121ie \u0121ie. Dawn l-a\u0121enti tal-infurzar kienu n\u0127olqu bil-g\u0127an li ji\u017cguraw li kul\u0127add joqg\u0127od g\u0127al-li\u0121ijiet tat-traffiku.<\/p>\n<p>I\u017cda issa, jekk int tkun taf xi Ministru jew jekk int il-Ministru, m&#8217;g\u0127andekx g\u0127alfejn toqg\u0127od t\u0127abbel rasek.<\/p>\n<p>F&#8217;dan il-livell baxx waqqg\u0127uha s-saltna tad-dritt f&#8217;pajji\u017cna.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nhar is-Sibt li g\u0127adda, l-editur tat-Times of Malta g\u0127amel mistoqsija retorika u staqsa jekk tassew hix ta\u0127dem is-sistema tal-\u0121ustizzja f&#8217;Malta. \u0120aladarba din il-mistoqsija segwiet lista twila u dokumentata ta&#8217; fallimenti amministrattivi, pro\u010bedurali u tekni\u010bi fl-investigazzjonijiet, fil-prosekuzzjonijiet u fil-pro\u010bessi \u0121udizzjarji, it-twe\u0121iba g\u0127al din il-mistoqsija ma tistax ma tkunx &#8220;LE&#8221;. Wara li g\u0127addew jumejn, it-Times of Malta [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":105634,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[54],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/105637\/"}],"collection":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/"}],"about":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post\/"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1\/"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/comments\/?post=105637"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/105637\/revisions\/"}],"predecessor-version":[{"id":105817,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/105637\/revisions\/105817\/"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/media\/105634\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/media\/?parent=105637"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/categories\/?post=105637"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/tags\/?post=105637"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}