{"id":105904,"date":"2022-01-07T09:35:25","date_gmt":"2022-01-07T08:35:25","guid":{"rendered":"https:\/\/manueldelia.com\/?p=105904"},"modified":"2022-01-09T16:37:50","modified_gmt":"2022-01-09T15:37:50","slug":"victoria-jehtieg-li-tispjega","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/2022\/01\/victoria-jehtieg-li-tispjega\/","title":{"rendered":"Victoria je\u0127tie\u0121 li tispjega"},"content":{"rendered":"<p><img class=\"aligncenter size-full wp-image-105890\" src=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/file-1.aspx_.jpeg\" alt=\"\" width=\"709\" height=\"473\" srcset=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/file-1.aspx_-200x133.jpeg 200w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/file-1.aspx_-300x200.jpeg 300w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/file-1.aspx_-400x267.jpeg 400w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/file-1.aspx_-600x400.jpeg 600w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/file-1.aspx_.jpeg 709w\" sizes=\"(max-width: 709px) 100vw, 709px\" \/><\/p>\n<p>S&#8217;issa, l-Avukat \u0120enerali baqg\u0127et tinjora s-sej\u0127iet pubbli\u010bi li sarulha, anki mill-Oppo\u017cizzjoni Parlamentari, sabiex tispjega d-de\u010bi\u017cjoni li \u0127adet biex tiftiehem ma&#8217; bniedem li eventwalment ammetta li fl-2010 kien \u0127a sehem f&#8217;serqa awda\u010bi u vjolenti. Darren Debono mhux biss g\u0127amel attentat biex jisraq. Hu u jipprova ja\u0127rab, spara diversi drabi b&#8217;armi lejn uffi\u010bjali tal-pulizija li ppruvaw iwaqqfuh. U\u0127ud mill-balal la\u0127qu l-mira tag\u0127hom. U kompla jispara sakemm huwa stess intlaqat b&#8217;tir.<\/p>\n<p>Kull darba li jintla\u0127qu ftehim b\u0127al dan, x&#8217;aktarx li ta&#8217; sikwit tqum xi kwistjoni, i\u017cda dan ma jfissirx li ftehim ta&#8217; din ix-xorta m&#8217;g\u0127andhom jintla\u0127qu qatt. Meta jintla\u0127aq ftehim b\u0127al dan, il-kastig ikun wie\u0127ed inqas iebes minn dak li titlob il-li\u0121i f&#8217;ka\u017c ta&#8217; reati simili. Ta&#8217; sikwit, l-akku\u017cat jammetti li jkun wettaq reat inqas serju minn dak li jkun mixli\u00a0 bih (li jfisser li l-piena tkun inqas \u0127arxa), u jing\u0127ata kastig g\u0127ar-reat li jkun ammetta li wettaq filwaqt li l-akku\u017ci dwar reati aktar gravi jitwaqqg\u0127u.<\/p>\n<p>Je\u017cistu \u017cew\u0121 ra\u0121unijiet g\u0127ala tista&#8217; ta\u0127dem sistema b\u0127al din.<\/p>\n<p>L-ewwel nett, il-pro\u010bess ta&#8217; \u0121uri jqum il-flus u hemm wkoll element ta&#8217; riskju. Il-prosekutur jid\u0127ol g\u0127all-\u0121uri b&#8217;mi\u017cura ta&#8217; ottimi\u017cmu li, bis-sa\u0127\u0127a tal-kwalit\u00e0 tal-provi li jkollu f&#8217;idejh, jista&#8217; jwassal biex il-qorti ssib \u0127tija fil-mixli. I\u017cda qabel il-\u0121urati jaslu g\u0127al verdett, ma tistax tag\u0127milha fatta. Jekk kollox imur \u017cmer\u010b waqt il-\u0121uri u jidda\u0127\u0127lu bi\u017c\u017cejjed dubji fl-im\u0127u\u0127 tal-\u0121urati, l-akku\u017cat jaf ji\u0121i liberat u ma jkunx jista&#8217; jer\u0121a&#8217; ji\u0121i akku\u017cat bl-istess reati. G\u0127aldaqstant meta jintla\u0127aq ftehim b\u0127al dan dwar akku\u017ca inqas serja, ikun hemm ammissjoni ta&#8217; \u0127tija u aktar \u010bertezza. Kultant ikun a\u0127jar li jkollok g\u0127asfur f&#8217;idejk milli mija fl-ajru, bir-riskju li jintilef kollox.<\/p>\n<p>It-tieni, huma u jinnegozjaw, ikun hemm \u010bans li l-prosekuturi jiksbu l-impenn tal-akku\u017cat biex jixhed kontra l-kompli\u010bi u kontra dawk li jkunu qabbduhom. G\u0127aldaqstant kastig inqas sever g\u0127al kriminal wie\u0127ed tag\u0127mel tajjeb g\u0127alih kundanna u piena massima g\u0127all-kriminali l-o\u0127rajn involuti.<\/p>\n<p>Il-ka\u017c ta&#8217; Darren Debono u l-attentat tas-serqa tal-HSBC fl-2010 huwa pjuttost differenti.<\/p>\n<ol>\n<li>Mhumiex ser ji\u0121u ffrankanti l-ispejje\u017c ta&#8217; \u0121uri g\u0127aliex il-ftehim li ntla\u0127aq huwa biss dwar wie\u0127ed mi\u017c-\u017cew\u0121 akku\u017cati. Il-\u0121uri ta&#8217; Vince Muscat il-Ko\u0127\u0127u je\u0127tie\u0121 li jsir xorta wa\u0127da. G\u0127aldaqstant,\u00a0 l-ispejje\u017c ta&#8217; \u0121uri mhumiex ser ikunu evitati.<\/li>\n<li>Il-prosekuzzjoni ma tista&#8217; qatt tkun \u010berta mija fil-mija, i\u017cda f&#8217;dan il-ka\u017c ma kien hemm ebda dubju li Darren Debono kien wie\u0127ed mill-\u0127allelin li \u0127a sehem bl-isparar ta&#8217; armi fl-attentat. Dan kien \u0127arab minn fuq il-post tal-attentat u kien intlaqat b&#8217;balla fil-\u0121og u l-pulizija li kien fil-mira i\u017cda li g\u0127adu mimli bil-g\u0127omor, tkellem dwar dak li kien g\u0127adda minnu. Dan kien \u0121ie arrestat fil-klinika tat-tabib li kien qed\u00a0 idewwih g\u0127all-feriti li \u0121arrab. Il-balla sparata mill-arma tal-pulizija g\u0127adha sal-lum fil-\u0121og ta&#8217; Debono. F&#8217;ka\u017c b\u0127al dan, il-prosekuturi ma misshomx kellhom bi\u017ca&#8217; li dan seta&#8217; b&#8217;xi mod jo\u0127ro\u0121 liberat. Diffi\u010bli jkollok ka\u017c daqshekk \u010bar u tond.<\/li>\n<li>L-allegat mo\u0127\u0127 wara l-attentat tas-serqa tal-HSBC tal-2010 kien di\u0121\u00e0 g\u0127adda \u0121uri u n\u0127eles. Il-ka\u017c tal-Istat kontra David Gatt seta&#8217; ssa\u0127\u0127ah bis-sa\u0127\u0127a ta&#8217; xhieda mog\u0127tija minn dawk ta&#8217; ta\u0127tu, i\u017cda issa dak l-g\u0127asfur ilu li tar.<\/li>\n<li>Darren Debono jidher li huwa xhud utli g\u0127all-ka\u017c li l-Istat g\u0127andu kontra Vince Muscat il-Ko\u0127\u0127u, li kien qaddej indaqs jew forsi anki inqas minnu fis-serqa. M&#8217;g\u0127andi l-ebda interess li Vince Muscat je\u0127lisha \u0127afif u jalla jie\u0127u dak li \u0127aqqu mhux biss g\u0127al dan ir-reat imma g\u0127ar-reati kollha li wettaq. Imma li tippermetti li wie\u0127ed mill-qaddejja titnaqqaslu l-piena biex je\u0127el qaddej ie\u0127or xejn ma ddoqqli. Debono kien mixli b&#8217;attentat ta&#8217; qtil li, skont il-li\u0121i tal-2010, issarraf f&#8217;piena ta&#8217; 30 sena \u0127abs. Minflok 30 sena \u0127abs, ser jag\u0127mel 10.<\/li>\n<\/ol>\n<p>Imbag\u0127ad hemm ukoll kwistjonijiet o\u0127rajn. Wie\u0127ed minn dawn huwa ta&#8217; xe\u0127ta kemmxejn emozzjonali aktar milli ta&#8217; xe\u0127ta razzjonali, i\u017cda \u0121aladarba r-ra\u0121unijiet li fuqhom \u0121ie msejjes il-ftehim huma daqstant dg\u0127ajfa, l-emozzjoni \u010bertament ma tistax ti\u0121i injorata.<\/p>\n<p>Bla dubju l-korp tal-pulizija mhuwiex sodisfatt b&#8217;dan il-ftehim. Darren Debono kien spara fuq membri tal-korp tal-pulizija. Li kieku dakinhar il-mira tieg\u0127u kienet aktar pre\u010bi\u017ca, kien jasal biex joqtol. L-G\u0127aqda tal-pulizija tkellmet dwar is-&#8220;sog\u0127ba u d-di\u017capput&#8221; u ddeskriviet id-de\u010bi\u017cjoni tal-Avukat \u0120enerali b\u0127ala wa\u0127da li qed tikkaw\u017ca demotivazzjoni kbira fost l-uffi\u010bjali. Dan lili ma skantani xejn.<\/p>\n<p>Il-fatt li l-prosekutur a\u010b\u010betta li jwaqqa&#8217; g\u0127alkollox akku\u017ca kontra Debono dwar attentat ta&#8217; qtil ta&#8217; pulizija twe\u0121\u0121a&#8217; mhux biss dawk l-uffi\u010bjali li kienu pre\u017centi dakinhar, i\u017cda wkoll l-uffi\u010bjali kollha li jaqdu dmirhom kuljum, kompri\u017c \u0126dud u festi. Issa jafu li l-prosekutur jkun lest li jaqbe\u017c g\u0127alihom biss kemm-il darba jkun jaqbillu mil-lat tattiku. Minn issa &#8216;l quddiem, kull min jispara fuq membri tal-korp tal-pulizija li jkunu qed jippruvaw iwaqqfuh milli jwettaq reat, jista&#8217; jippretendi li ma ji\u0121ix mixli b&#8217;dak ir-reat jekk ikollu xi \u0127a\u0121a x&#8217;joffri lill-prosekuzzjoni. L-Avukat \u0120enerali hawn qab\u017cet linja li ma kellhiex taqbi\u017cha.<\/p>\n<p>L-espressjoni &#8220;ieqaf, il-pulizija hawn!&#8221; issa ng\u0127atat tifsira \u0121dida u ironika.<\/p>\n<p>Imbag\u0127ad hemm il-fatt li meta tnaqqis tal-piena bi tpartit ma&#8217; provi\u00a0 limitati \u0127afna mhuwiex l-a\u0127jar mod possibbli kif ti\u0121i mi\u0121\u0121ielda l-kriminalit\u00e0 organizzata. Ippermettuli nispjega.<\/p>\n<p>L-ewwelnett, Darren Debono g\u0127ad irid jixhed fil-kumpilazzjoni kontra Vince Muscat il-Ko\u0127\u0127u. Ma nafux x&#8217;bi\u0127siebu jixhed. B&#8217;differenza g\u0127all-Ko\u0127\u0127u u g\u0127all-a\u0127wa Degiorgio, Darren Debono ma tantx tkellem dwar l-informazzjoni li jista&#8217; g\u0127andu dwar min aktar kien involut fl-attentat tas-serqa tal-HSBC. Dan jista&#8217; jfisser li hu mhux bi\u0127siebu jg\u0127id aktar milli\u00a0 jikkonferma biss l-involviment ta&#8217; Vince Muscat jew jista&#8217; jfisser li, b&#8217;sens \u010biviku qawwi, ser ini\u017c\u017cel lil kul\u0127add mieg\u0127u. A\u0127fruli li jiena xi ftit xettiku.<\/p>\n<p>It-tieni, je\u0127tie\u0121 li ma ninsewx li David Gatt kien \u0121ie liberat mill-akku\u017ca li kien il-mo\u0127\u0127 wara l-attentat tas-serqa u li g\u0127aldaqstant g\u0127andu kull dritt jinsisti mal-\u0121urati li dawn m&#8217;g\u0127andhomx jemmnu x-xhieda li kienet nstemg\u0127et kontrih fil-\u0121uri tieg\u0127u. Je\u0127tie\u0121 li niftakru wkoll li uffi\u010bjal tal-pulizija f&#8217;dak il-ka\u017c kien xehed li David Gatt kien imexxi grupp ta&#8217; mafju\u017ci tal-istess g\u0127amla tal-kriminalit\u00e0 organizzata ta&#8217; Sqallija jew ta&#8217; New Jersey skont kif David Gatt kien jidhrilu li g\u0127andha titmexxa. Forsi dan kollu m&#8217;g\u0127adux jiswa&#8217; biex ji\u0121i pro\u010bessat il-mo\u0127\u0127 wara t-twettiq ta&#8217; dan ir-reat, i\u017cda hija informazzjoni li wie\u0127ed g\u0127andu dejjem i\u017comm f&#8217;mo\u0127\u0127u meta niftakru li l-prosekuzzjoni qed tissielet kontra organizzazzjoni mafju\u017ca. Ma jidhrix li minn dak li stqarret l-Avukat \u0120enerali nistg\u0127u nserr\u0127u rasna li qabel iffirmat il-ftehim ma&#8217; Darren Debono qieset dawn i\u010b-\u010birkostanzi kollha.<\/p>\n<p>Fejn g\u0127andha x&#8217;taqsam il-kriminalit\u00e0 mafju\u017ca, l-istat &#8211; x&#8217;aktarx fuq parir tal-Avukat \u0120enerali &#8211; baqa&#8217; jirrifjuta l-offerta ta&#8217; Vince Muscat il-Ko\u0127\u0127u u tal-a\u0127wa Degiorgio biex isir ftehim mag\u0127hom bil-g\u0127an li dawn ikunu liberi li jixhdu dwar l-attentat tas-serq tal-HSBC u dwar l-allegat involviment tal-Ministru pre\u017centi Carmelo Abela u l-ex Ministru Chris Cardona.<\/p>\n<p>Irrid nag\u0127milha \u010bara li ma jfissirx li dak li qalu Muscat jew l-a\u0127wa Degiorgio dwar dawn il-politi\u010bi hi mis-sewwa. I\u017cda jibqa&#8217; l-fatt li dawn l-allegazzjonijiet saru f&#8217;kuntest li ilu \u017cmien twil jinteressa lill-pulizija u dan minn qabel tkellmu dawk it-tlieta. Carmelo Abela kien jokkupa po\u017cizzjoni strate\u0121ika fil-bank u kien f&#8217;po\u017cizzjoni jg\u0127in minn \u0121ewwa fl-attentat tas-serq. Ir-rabta mill-qrib ta&#8217; Chris Cardona ma&#8217; David Gatt hija \u0127a\u0121a mag\u0127rufa sewwa. Il-pulizija kienu investigaw l-allegazzjoni li kien Chris Cardona li g\u0127en lil Darren Debono jidentifika tabib biex idewwilu l-\u0121og imfarrak li kellu.<\/p>\n<p>David Gatt, Carmelo Abela, u Chris Cardona\u00a0 baqg\u0127u ji\u010b\u0127du bil-qawwa li kellhom x&#8217;jaqsmu ma&#8217; dan il-ka\u017c.<\/p>\n<p>L-Avukat \u0120enerali g\u0127andha tg\u0127idilna jekk il-ftehim li ntla\u0127aq ma&#8217; Darren Debono kienx intenzjonat li jqarribna lejn il-verit\u00e0 jew jekk huwiex ser ibieg\u0127edna minnha. Tg\u0127id Darren Debono ng\u0127ata tnaqqis fil-piena li \u0127aqqu biex ikun jista&#8217; jixhed u jmeri dak li qed jistqarru l-kompli\u010bi tieg\u0127u dwar dawk li jinsabu fi skaluni aktar &#8216;il fuq fil-kon\u0121ura?<\/p>\n<p>Tg\u0127id il-prin\u010bipju li l-istat je\u0127tie\u0121 ja\u0127dem b&#8217;\u0127iltu kollha meta \u0127ajjet uffi\u010bjali tal-pulizija titqieg\u0127ed fil-periklu minn kriminali \u0121ie sagrifikat biex b&#8217;hekk jing\u0127ataw il-kenn \u010berti politi\u010bi, li mbag\u0127ad ma jkollhomx g\u0127alfejn i\u0127allsu g\u0127al g\u0127emilhom?<\/p>\n<p>Fi\u010b-\u010birkostanzi pre\u017centi, dawn huma mistoqsijiet le\u0121ittimi. Huma mistoqsijiet le\u0121ittimi wkoll min\u0127abba l-kultura li te\u017cisti fl-uffi\u010b\u010bju tal-Avukat \u0120enerali. Victoria Buttigieg la\u0127qet wara Peter Grech u g\u0127al bosta snin kienet deputat tieg\u0127u. Dak i\u017c-\u017cmien, Peter Grech, kif kien ammetta huwa stess, kien ta parir lill-pulizija biex jimxu b&#8217;pass ta&#8217; nemla meta dawn kienu qed jinvestigaw l-iskandlu tal-Panama Papers &#8211; skandlu li seta&#8217; jimplika politi\u010bi b\u0127al Keith Schembri u Konrad Mizzi. Dak kien ukoll i\u017c-\u017cmien li fih l-Avukat \u0120enerali Peter Grech kien deherlu li s-servers tal-kompjuters ta&#8217; Nexia BT ma kellhomx ji\u0121u sekwestrati biex ma jkunx hemm &#8220;wisq ind\u0127il&#8221;.<\/p>\n<p>G\u0127aldaqstant g\u0127andna g\u0127alxiex nissusspettaw li fl-uffi\u010b\u010bju tal-Avukat \u0120enerali l-priorit\u00e0 baqg\u0127et l-protezzjoni tal-politi\u010bi minkejja l-bidla fit-tmun tal-uffi\u010b\u010bju.<\/p>\n<p>B\u0127al ta&#8217; qabilha, Victoria Buttigieg tag\u0127\u017cel is-skiet u tinjora lill-kriti\u010bi. L-Avukat \u0120enerali ma tistax titke\u010b\u010ba kif \u0121ieb u la\u0127aq. L-ebda kritika, l-ebda kummentatur, l-ebda politiku tal-Oppo\u017cizzjoni ma jista&#8217; jhedded il-po\u017cizzjoni tag\u0127ha tag\u0127mel x&#8217;tag\u0127mel jew tg\u0127id x&#8217;tg\u0127id.<\/p>\n<p>I\u017cda dan ma jfissirx li m&#8217;g\u0127andhiex ir-responsabbilt\u00e0 li tag\u0127ti rendikont tag\u0127ha nfisha lill-pubbliku. Anzi, bil-maqlub. G\u0127andha responsabbilt\u00e0 akbar li tkun trasparenti g\u0127aliex ma tiddependix mill-voti u mhix kontabbli lejn xi awtorit\u00e0 aktar g\u0127olja.<\/p>\n<p>Dr Buttigieg, jekk jog\u0127\u0121bok, ag\u0127tina t-twe\u0121ibiet tieg\u0127ek.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>S&#8217;issa, l-Avukat \u0120enerali baqg\u0127et tinjora s-sej\u0127iet pubbli\u010bi li sarulha, anki mill-Oppo\u017cizzjoni Parlamentari, sabiex tispjega d-de\u010bi\u017cjoni li \u0127adet biex tiftiehem ma&#8217; bniedem li eventwalment ammetta li fl-2010 kien \u0127a sehem f&#8217;serqa awda\u010bi u vjolenti. Darren Debono mhux biss g\u0127amel attentat biex jisraq. Hu u jipprova ja\u0127rab, spara diversi drabi b&#8217;armi lejn uffi\u010bjali tal-pulizija li ppruvaw iwaqqfuh. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":105891,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[54],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/105904\/"}],"collection":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/"}],"about":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post\/"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1\/"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/comments\/?post=105904"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/105904\/revisions\/"}],"predecessor-version":[{"id":105920,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/105904\/revisions\/105920\/"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/media\/105891\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/media\/?parent=105904"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/categories\/?post=105904"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/tags\/?post=105904"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}