{"id":106642,"date":"2022-01-31T10:47:02","date_gmt":"2022-01-31T09:47:02","guid":{"rendered":"https:\/\/manueldelia.com\/?p=106642"},"modified":"2022-02-02T16:14:47","modified_gmt":"2022-02-02T15:14:47","slug":"tiskanta-dwar-xiex-jiehdu-ghalihom","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/2022\/01\/tiskanta-dwar-xiex-jiehdu-ghalihom\/","title":{"rendered":"Tiskanta dwar xiex jie\u0127du g\u0127alihom"},"content":{"rendered":"<p><img class=\"aligncenter size-full wp-image-106621\" src=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/Johann-Grech.jpeg\" alt=\"\" width=\"2048\" height=\"1194\" srcset=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/Johann-Grech-200x117.jpeg 200w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/Johann-Grech-300x175.jpeg 300w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/Johann-Grech-400x233.jpeg 400w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/Johann-Grech-600x350.jpeg 600w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/Johann-Grech-768x448.jpeg 768w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/Johann-Grech-800x466.jpeg 800w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/Johann-Grech.jpeg 1024w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/Johann-Grech-1200x700.jpeg 1200w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/Johann-Grech-1536x896.jpeg 1536w\" sizes=\"(max-width: 2048px) 100vw, 2048px\" \/><\/p>\n<p>Kien hemm min g\u0127al ftit ma tag\u0127tux puplesija meta l-mistieden tal-Film Awards instema&#8217; jistqarr li Malta mag\u0127rufa g\u0127all-eva\u017cjoni tat-taxxa. Mill-filmati tas-serata li xxandru jidher li, hi u tisma&#8217; din ir-rimarka, l-udjenza ta&#8217; quddiemu baqg\u0127et siekta. Ma jistax jing\u0127ad li kien hemm da\u0127k ta&#8217; barra minn hawn g\u0127a\u010b-\u010bajt l-ie\u0127or li lissen, tafux. \u0126afna mi\u010b-\u010bajtiet il-bi\u010b\u010ba l-kbira ta&#8217; dawk pre\u017centi lanqas biss fehmuhom. Il-mistieden deher xi ftit sorpri\u017c u b\u0127al donnu \u0127a g\u0127alih i\u017cda fil-verit\u00e0, ma kienx ikollu g\u0127alfejn je\u0127odha daqshekk bi kbira li kieku kompla bil-lista ta&#8217; \u0127wejje\u0121 li Malta hi mag\u0127rufa g\u0127alihom.<\/p>\n<p>Il-fatt li l-membri tal-udjenza ma da\u0127kux hekk kif semg\u0127uh jg\u0127id li Malta mag\u0127rufa g\u0127all-eva\u017cjoni tat-taxxa turi mhux biss li g\u0127andna nuqqas ta&#8217; sens ta&#8217; umori\u017cmu. Wera wkoll li, f&#8217;mo\u0127\u0127 dawk li lmentaw, ir-realt\u00e0 twassal biss g\u0127al dak li jsegwu fuq TVM u fuq il-One TV &#8211; \u017cew\u0121 ferg\u0127at tal-istess magna qarrieqa.<\/p>\n<p>Tistg\u0127u tibqg\u0127u \u010berti li l-kliem &#8220;<em>Malta mag\u0127rufa g\u0127all-eva\u017cjoni tat-taxxa<\/em>&#8221; ma kinux jit\u0127allew jixxandru fuq TVM jew One TV. Il-mezzi tax-xandir uffi\u010bjali kienu biss ixandruh dan il-kliem fil-kuntest ta&#8217; \u010ba\u0127da u kemm-il darba min ikun lissen kliem b\u0127al dawn ikunu mixlijin li qed jittradixxu lill-pajji\u017c. Kliem b\u0127al dawn jitlissmu biss minn xi \u0127add b\u0127al\u00a0 Bernard Grech &#8220;g\u0127ax dan irid li l-ekonomija tista\u0121na u jobg\u0127od lin-negozjanti&#8221; u o\u0127rajn b\u0127al David Casa u Roberta Metsola, g\u0127ax dawn &#8220;jobog\u0127du lill-pajji\u017c&#8221; u b\u0127al tradituri u g\u0127edewwa o\u0127rajn tal-poplu.<\/p>\n<p>Lill-membri tal-udjenza tat-TVM is-Sibt li g\u0127adda, lil David Walliams ppre\u017centawh b\u0127ala parti mill-apparat uffi\u010bjali tal-istat. U dak li jing\u0127ad minn min hu \u0127a\u0121a wa\u0127da mal-apparat uffi\u010bjali tal-istat ma jista&#8217; qatt ikun tad-da\u0127k.<\/p>\n<p>X&#8217;aktarx li David Walliams ma nteba\u0127x li min f&#8217;dan il-pajji\u017c jo\u0127ro\u0121 anki bl-i\u010bken \u010bajta biex jiddie\u0127ak bir-re\u0121im mhux ser jarawh \u0127elu u jintlaqa&#8217; b&#8217;reazzjoni li tixba\u0127 dik tal-politburo \u010aini\u017c. M&#8217;g\u0127andix dubju li David Walliams \u017cgur ma kienx jg\u0127addi l-istess rimarka fuq l-istazzjon televi\u017civ nazzjonali \u010aini\u017c. U li a\u010b\u010betta l-istedina biex ji\u0121i hawn Malta g\u0127ax, taf int, il-problema f&#8217;Malta hi li l-kbarat mhumiex mag\u0127rufin daqs kemm jippretendu li huma.<\/p>\n<p>Dawn huma ftit mill-\u0127wejje\u0121 li tg\u0127allimna mir-reazzjoni bierda tal-pubbliku g\u0127all-kliem li g\u0127adda Walliams:<\/p>\n<p>L-ewwel, bosta huma dawk il-Maltin li ma jafux li pajji\u017cna huwa mag\u0127ruf madwar id-dinja g\u0127all-eva\u017cjoni tat-taxxa. U hawn qed inkun \u0127anin. &#8220;L-eva\u017cjoni tat-taxxa&#8221; hawn mhix riferenza g\u0127al dawk li jonqsu li jiddikjaraw d\u0127ul ta&#8217; flus kontanti li jkunu da\u0127\u0127lu minn xi sahra jew minn xi xog\u0127lijiet \u017cg\u0127ar li jkunu wettqu fid-djar. Hi riferenza g\u0127al dawk li g\u0127andhom jag\u0127tu ammonti kbar f&#8217;taxxa f&#8217;pajji\u017chom u li qed nilqg\u0127uhom hawn biex jevitaw li j\u0127allsu dak li hu dovut minnhom. Dan ilna nag\u0127mluh g\u0127al dawn l-a\u0127\u0127ar 30 sena.<\/p>\n<p>It-tieni, meta nuru li ma nafux nid\u0127ku bina nfusna meta nag\u0127mluha tal-galantomi u ng\u0127inu fl-eva\u017cjoni tat-taxxa, inkunu qed nuru wkoll li jew tassew ma nifhmu xejn dwar l-ekonomija Maltija jew inkella li a\u0127na ipokriti tal-prima klassi. Ninqalg\u0127u ferm g\u0127al dawn l-affarijiet i\u017cda xorta rriduha tal-ver\u0121ni, meta \u010bertament m&#8217;a\u0127niex.<\/p>\n<p>It-tielet, Malta mag\u0127rufa g\u0127al \u0127afna affarijiet o\u0127rajn li forsi kienu wkoll f&#8217;mo\u0127\u0127 Walliams i\u017cda kien prudenti wisq biex joqg\u0127od isemmihom. A\u0127na mag\u0127rufin g\u0127all-qtil ta&#8217; \u0121urnalista li kienet kixfet il-korruzzjoni, u jidher li qed nag\u0127mlu minn kollox biex inkunu mag\u0127rufin ukoll b\u0127ala pajji\u017c li ma jippermettix lill-Pulizija tieg\u0127u t\u0127arrek fil-qorti eks prim ministru sabiex issir \u0121ustizzja min\u0127abba korruzzjoni \u010bara u tonda. Na\u0127seb li nhar is-Sibt li g\u0127adda l-membri tal-udjenza kienu jog\u0127xew bid-da\u0127k li kieku \u010b\u010bajta b&#8217;dan il-mod.<\/p>\n<p>Ir-raba&#8217;, bosta minn dawk li jwettqu xog\u0127ol ta&#8217; kwalit\u00e0 f&#8217;dan il-pajji\u017c u li, meta jikkritikaw medjokritajiet b\u0127al dak li se\u0127\u0127 nhar is-Sibt li g\u0127adda, ji\u0121u mg\u0127ajra li g\u0127andhom imne\u0127irhom imxammar u li huma elitisti,\u00a0 qed jibqg\u0127u b&#8217;fommhom sieket. Nhar is-Sibt li g\u0127adda kienet okka\u017cjoni tad-deheb g\u0127al dawk li jipprodu\u010bu films tajbin li kieku ng\u0127ataw l-appo\u0121\u0121\u00a0 li jing\u0127ataw minn gvernijiet ta&#8217; kollegi f&#8217;pajji\u017ci \u017cg\u0127ar o\u0127ra b\u0127all-Islanda u l-Estonja.<\/p>\n<p>Il-punt tieg\u0127i huwa dan. Jidher li m&#8217;g\u0127andniex bi\u017c\u017cejjed sens intellettwali, emozzjonali u kulturali sabiex napprezzaw l-umori\u017cmu wara \u010b-\u010bajta li g\u0127amel Walliams. Bis-sa\u0127\u0127a ta&#8217; din i\u010b-\u010bajta, inkixfet il-medjokrit\u00e0 ta&#8217; dawk li jie\u0127du lilhom infushom wisq aktar bis-serjet\u00e0 milli jmisshom. Iva, f&#8217;dan pajji\u017cna je\u017cistu \u017cew\u0121 Maltiet u r-ra\u0121uni wara din il-firda mhix &#8211; kif jimma\u0121inaw li hi s-so\u010bjalisti &#8211; wa\u0127da ekonomika. Mhix dwar min g\u0127andu f&#8217;idejh il-mezzi ta&#8217; produzzjoni. Hi dwar min m&#8217;g\u0127andux il-\u0127ila emozzjonali u intellettwali li jara aktar &#8216;il bog\u0127od mid-dinja \u010bkejkna li jimir\u0127u fiha Jason Micallef u s\u0127abu. F&#8217;dan l-univers \u010bkejken u mag\u0127luq tag\u0127na, l-kbarat mhumiex dawk li g\u0127andhom, i\u017cda dawk li m&#8217;g\u0127andhomx.<\/p>\n<p>Il-qasma hi wa\u0127da kulturali u prova \u0127ajja tal-e\u017cistenza tag\u0127ha kienet is-serata tas-Sibt li g\u0127adda. In-nies li jag\u0127mlu l-films &#8211; dawk li l-\u0127ila artistika tag\u0127hom tirrikonoxxi r-realtajiet so\u010bjali tag\u0127na, li jlaqqtu r-ri\u017corsi kif jistg\u0127u biex ipin\u0121u stampa dwar \u0127ajjitna, li jirrakkuntaw l-istorja ta&#8217; niesna u dwar kif ng\u0127ixu &#8211; ma kinux fis-sala dakinhar. Li kieku kienu pre\u017centi, i\u010b-\u010bajt kienu jifhmuh u japprezzawh u kienu jid\u0127ku, u x&#8217;aktarx kienu jo\u0127or\u0121u b&#8217;\u010bajt li kien iqanqalna aktar, li jwe\u0121\u0121a&#8217; aktar u li jikxfilna l-ipokreziji aktar minn dak li, b&#8217;\u0127ila kbira, ji\u010b\u010bajta dwar pajji\u017cu i\u017cda li ma jistax jifhem li a\u0127na \u017cg\u0127ar wisq biex nid\u0127ku bina nfusna.<\/p>\n<p>Nhar is-Sibt f&#8217;dik is-sala kien hemm min ifaqqa&#8217; subg\u0127ajh u dlonk jing\u0127ata mijiet ta&#8217; eluf &#8211; hawn min jg\u0127id miljuni &#8211; ta&#8217; ewro mill-kaxxa ta&#8217; Malta biex jonfoqhom kif jidhirlu u dan bla ma jag\u0127ti rendikont. G\u0127ax jafu li jistg\u0127u ji\u0121u, jaqg\u0127u u jqumu bla xkiel ta&#8217; xejn. I\u010b-\u010bajt la jifhmuh u lanqas japprezzawh, i\u017cda \u010bertament jafu meta g\u0127andhom i\u010bap\u010bpu. I\u010bap\u010bpu lill-ministri tal-gvern u lil s\u0127abhom tal-qalba u lill-propaganda statali li taparsi tmexxi &#8216;l quddiem xog\u0127lijiet ta&#8217; arti. Jikkoperaw fil-gidba tal-istorja uffi\u010bjali u jibqg\u0127u lura milli jistaqsu dwar kwistjonijiet li tiffa\u010bja s-so\u010bjet\u00e0 u taparsi jiskantaw meta jkun hemm xi \u0127add li bil-prudenza kollha jsemmi l-eva\u017cjoni tat-taxxa, jew xi \u0127a\u0121a ag\u0127ar minn hekk.<\/p>\n<p>L-artisti nixfin mill-flus, bl-ideat g\u0127al films li juru, li jistaqsu, li jisfidaw u li jbiddlu s-so\u010bjet\u00e0 li ng\u0127ixu fiha, qed jitwaqqg\u0127u g\u0127a\u017c-\u017cuffjett u jitlaqqmu b\u0127ala l-establishment, b\u0127ala elitisti, b\u0127ala dawk ta&#8217; mne\u0127irhom imxammar. Dawn mhux talli ma jirb\u0127ux premji u rikonoxximenti, i\u017cda ji\u0121u m\u010ba\u0127\u0127da mir-ri\u017corsi li je\u017cistu li jg\u0127inuhom iwettqu xog\u0127olhom. U dawk ir-ri\u017corsi mbag\u0127ad qed jing\u0127ataw lil min jag\u0127mel propaganda g\u0127ar-re\u0121im.<\/p>\n<p>Tista&#8217; ti\u0121ik f&#8217;mo\u0127\u0127ok ra\u0121uni wa\u0127da g\u0127ala Mario Philip Azzopardi g\u0127andu jing\u0127ata premju g\u0127all-karriera fl-arti?<\/p>\n<p>Jekk ma ndunajtux, \u0127a nfakkarkom ftit. I\u010b-\u010binema uffi\u010bjali, l-esklu\u017cjoni tal-produtturi ta&#8217; films indipendenti, kitbiet a\u010b\u010bettati mill-istat g\u0127al films li juru n-narrattiva tal-istorja kif jixtieq li ti\u0121i interpretata min hu fil-gvern, u l-pre\u017cenza grotteska ta&#8217; uffi\u010bjali tal-gvern fl-isfera li suppost fiha biss artisti: din kienet il-metodolo\u0121ija li kien ju\u017ca Joseph Goebbels u li \u0121iet ikkupjata mir-Russja Sovjetika u mis-satelliti tag\u0127ha.<\/p>\n<p>Issa li kieku Walliams introdu\u010ba lil Norma Saliba b\u0127ala wa\u0127da li taspira li tkun b\u0127al Leni Riefenstahl, anki jien kont ninfaqa&#8217; nid\u0127ak.<\/p>\n<p>Kif seta&#8217; kien jaf?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kien hemm min g\u0127al ftit ma tag\u0127tux puplesija meta l-mistieden tal-Film Awards instema&#8217; jistqarr li Malta mag\u0127rufa g\u0127all-eva\u017cjoni tat-taxxa. Mill-filmati tas-serata li xxandru jidher li, hi u tisma&#8217; din ir-rimarka, l-udjenza ta&#8217; quddiemu baqg\u0127et siekta. Ma jistax jing\u0127ad li kien hemm da\u0127k ta&#8217; barra minn hawn g\u0127a\u010b-\u010bajt l-ie\u0127or li lissen, tafux. \u0126afna mi\u010b-\u010bajtiet il-bi\u010b\u010ba l-kbira [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":106622,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[54],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/106642\/"}],"collection":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/"}],"about":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post\/"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1\/"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/comments\/?post=106642"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/106642\/revisions\/"}],"predecessor-version":[{"id":106665,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/106642\/revisions\/106665\/"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/media\/106622\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/media\/?parent=106642"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/categories\/?post=106642"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/tags\/?post=106642"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}