{"id":109527,"date":"2022-05-26T11:22:00","date_gmt":"2022-05-26T09:22:00","guid":{"rendered":"https:\/\/manueldelia.com\/?p=109527"},"modified":"2022-05-27T18:09:54","modified_gmt":"2022-05-27T16:09:54","slug":"xqatt-jistghu-jaghmlu-l-barranin-biex-ighinuna-meta-ahna-stess-lanqas-biss-nindenjaw-ruhna-li-nghinu-lilna-nfusna","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/2022\/05\/xqatt-jistghu-jaghmlu-l-barranin-biex-ighinuna-meta-ahna-stess-lanqas-biss-nindenjaw-ruhna-li-nghinu-lilna-nfusna\/","title":{"rendered":"X&#8217;qatt jistg\u0127u jag\u0127mlu l-barranin biex jg\u0127inuna meta a\u0127na stess lanqas biss nindenjaw ru\u0127na li ng\u0127inu lilna nfusna?"},"content":{"rendered":"<p style=\"font-weight: 400;\"><img class=\"aligncenter size-full wp-image-109522\" src=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/local_05_temp-1508446192-59e90ff0-620x348-1.jpg\" alt=\"\" width=\"620\" height=\"348\" srcset=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/local_05_temp-1508446192-59e90ff0-620x348-1-200x112.jpg 200w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/local_05_temp-1508446192-59e90ff0-620x348-1-300x168.jpg 300w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/local_05_temp-1508446192-59e90ff0-620x348-1-400x225.jpg 400w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/local_05_temp-1508446192-59e90ff0-620x348-1-600x337.jpg 600w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/local_05_temp-1508446192-59e90ff0-620x348-1.jpg 620w\" sizes=\"(max-width: 620px) 100vw, 620px\" \/><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Flimkien ma&#8217; \u0121urnalisti o\u0127rajn, <a href=\"https:\/\/manueldelia.com\/2022\/05\/doing-enough-to-avoid-doing-anything-at-all\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">l-Ewroparlamentari mill-kumitat LIBE li din il-\u0121img\u0127a \u017caru Malta<\/a> stednuni biex inwasslilhom il-\u0127sibijiet tieg\u0127i dwar il-progress li g\u0127amlet Malta fejn g\u0127andha x&#8217;taqsam id-demokrazija u s-saltna tad-dritt.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Dawn talbuna wkoll biex ng\u0127idulhom x&#8217;g\u0127ajnuna tista&#8217; tag\u0127tina l-Unjoni Ewropea. Fi kliem ie\u0127or, kif tista&#8217; l-Unjoni Ewropea taqlag\u0127na mil-letar\u0121ija li g\u0127andna fil-konfront tat-twettiq tar-riformi demokrati\u010bi? Jew inkella, kif tista&#8217; l-Unjoni Ewropea tin\u010bentiva t-twettiq tar-riformi?<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Dawn il-mistoqsijiet huma aktar rilevanti fil-ka\u017c tal-Ungerija. Ma&#8217; dan il-pajji\u017c, l-Unjoni Ewropea qed t\u0127ejji t-triq biex tissospendi l-benefi\u010b\u010bji finanzjarji li \u0121\u0121ib mag\u0127ha s-s\u0127ubija sakemm ter\u0121a&#8217; ti\u0121i rispettata s-saltna tad-dritt. L-Unjoni Ewropea g\u0127andha timxi fl-istess triq fil-konfront ta&#8217; Malta?<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">L-Ewroparlamentari ma \u0121ewx hawn biex jhedduna. Din il-mistoqsija g\u0127amluha sabiex ji\u0121u identifikati r-riformi li t-twettiq tag\u0127hom jista&#8217; jissarraf f&#8217;aktar benefi\u010b\u010bji u mhux biex jaraw x&#8217;kastigi jistg\u0127u jing\u0127atawlna kemm-il darba r-riformi ma nda\u0127\u0127luhomx.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Kien hemm minn fost s\u0127abi li be\u017cg\u0127u li jista&#8217; jkun hemm reazzjoni negattiva kemm-il darba l-Unjoni Ewropea titpin\u0121a b\u0127ala organizzazzjoni li tu\u017ca l-mezzi finanzjarji biex timponi r-rieda tag\u0127ha fuq Malta. Lil dawn nasal biex nifhimhom. I\u017cda jien nemmen li jkun dejjem a\u0127jar jekk l-Unjoni Ewropea tibqa&#8217; dejjem fuq in-na\u0127a tas-sewwa milli tibqa&#8217; tissussidja dawk il-pajji\u017ci li jheddu d-demokrazija fi \u0127danhom stess.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">It-twe\u0121iba tieg\u0127i fil-qosor lill-Ewroparlamentari u lill-a\u0121enzija internazzjonali hi din li \u0121ejja: ibqg\u0127u iffukaw fuq Malta, ibqg\u0127u g\u0127amlu l-pressjoni fuq l-awtoritajiet Maltin, ibqg\u0127u g\u0127amlu l-parti tag\u0127kom sakemm taraw li l-\u0127idma tag\u0127kom bdiet tag\u0127ti l-frott.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">I\u017cda hemm ukoll kwistjoni o\u0127ra. Sabiex tassew ise\u0127\u0127u t-tibdiliet, mhux bi\u017c\u017cejjed li jkun hemm pressjoni minn barra. Je\u0127tie\u0121 li jkun hemm pressjoni minn \u0121ewwa wkoll. Huwa fa\u010bli li wie\u0127ed jixli lill-awtoritajiet b&#8217;letar\u0121ija u b&#8217;a\u0121ir ta&#8217; nofs kedda. Il-problema tinsab fil-fatt li, fejn tid\u0127ol il-governanza tajba, l-poplu Malti ji\u0121i, jaqa&#8217; u jqum.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><a href=\"https:\/\/timesofmalta.com\/articles\/view\/law-students-told-to-wake-up-from-their-lethargy.957433\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Ag\u0127tu daqqa t&#8217;g\u0127ajn lejn l-artiklu li kiteb fit-<em>Times of Malta<\/em> llum l-eks Prim Im\u0127allef u eks Ombudsman Joe Said Pullicino<\/a>. Hu u jindirizza lill-istudenti tal-li\u0121i, wera dispja\u010bir tieg\u0127u g\u0127all-fatt li dawn ji\u0121u jaqg\u0127u u jqumu mill-governanza tajba ta&#8217; pajji\u017chom. Ji\u0121u jaqg\u0127u u jqumu jew inkella jib\u017cg\u0127u li jsemmg\u0127u le\u0127inhom.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">L-artiklu ta&#8217; Joe Said Pullicino huwa twiddiba i\u017cda ma na\u0127sibx li jammonta g\u0127al kritika \u0127arxa. Il-kritika \u0127arxa jidher li ma twassal imkien. Kif ammetta l-eks Prim Im\u0127allef stess, l-assassinju permezz ta&#8217; karrozza-bomba ta&#8217; \u0121urnalista li kienet qed tinvestiga l-korruzzjoni ma qeridx il-letar\u0121ija. Lanqas mhi ser teqridha t-twiddiba ta&#8217; anzjan li g\u0127andu fuq it-tmenin sena.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Ma nafx x&#8217;inhu g\u0127addej minn mo\u0127\u0127 l-istudenti tal-li\u0121i, jew g\u0127allinqas ta&#8217; dawk li qraw l-artiklu. Wara li jkunu qrawh ma nafx humiex ser i\u0127ossu li kien messhom g\u0127amlu aktar jew li minn issa &#8216;l quddiem g\u0127andhom ikunu aktar attivi b&#8217;ri\u017cq pajji\u017chom u b&#8217;ri\u017cq poplu ingrat u letar\u0121iku.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">X&#8217;inhu g\u0127addej minn mo\u0127\u0127 Joe Said Pullicino, jien ma nafx lanqas. I\u017cda nista&#8217; nimma\u0121ina x&#8217;\u0127ass hu u jisma&#8217; lill-Prim Ministru Robert Abela u lill-eks Ministri tal-\u0120ustizzja Edward Zammit Lewis u Owen Bonnici jpin\u0121u tibdiliet nofs kedda tag\u0127hom b\u0127ala \u201criformi bla pre\u010bedent\u201d jew li dawn &#8220;jirrispettaw is-saltna tad-dritt&#8221; b\u0127al qatt qabel.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Dan qed ng\u0127idu mhux g\u0127aliex Joe Said Pullicino g\u0127andu kompetenza professjonali kbira u huwa bniedem mog\u0127ni b&#8217;bi\u017c\u017cejjed esperjenza legali u amministrattiva biex jg\u0127arbel dawn it-taparsi riformi. Said Pullicino jaf ben tajjeb li s-&#8220;saltna tad-dritt&#8221; tfisser \u0127afna aktar minn dak li ming\u0127alih tfisser il-gvern.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Min jaf x&#8217;qed i\u0127oss \u0121o fih hu u jiftakar f&#8217;dak li \u0127ass hu u jisma&#8217; x-xhieda waqt l-inkjesta pubblika dwar il-qtil ta&#8217; Daphne Caruana Galizia. Bosta huma dawk li qraw bi\u010b\u010biet minn dak li qalu diversi xhieda waqt l-inkjesta. O\u0127rajn kienu pre\u017centi fl-awla b&#8217;mod partikolari waqt li kienet qed tinstema&#8217; x-xhieda li taw Joseph Muscat, Keith Schembri u Konrad Mizzi.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Joe Said Pullicino kien wie\u0127ed mit-tliet im\u0127allfin li sema&#8217; fis-skiet u b&#8217;pa\u010benzja kbira dak kollu li dawn kellhom xi jg\u0127idu u m&#8217;g\u0127andix dubju li baqa&#8217; kalm u \u017camm kontroll s\u0127i\u0127 g\u0127ax lil dawn tliet xhieda korrotti, g\u0127a\u017c\u017cenin, arroganti u kriminali li dehru quddiemu ma bag\u0127athomx jixxejru. Lanqas l-avukati tal-familja ma kienu pre\u017centi biex jg\u0127addu xi rimarka &#8216;l hemm u &#8216;l hawn.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Huwa \u017camm dinjit\u00e0 s\u0127i\u0127a minkejja l-fatt li Malta, il-li\u0121ijiet tag\u0127ha, il-gvern tag\u0127ha u l-poplu tag\u0127ha kienu fl-i\u017cbarra mixlijin b&#8217;indifferenza patolo\u0121ika jew bi twettiq ta&#8217; vjolenza. Hu u s\u0127abu ma setg\u0127ux ma jsejsux il-konklu\u017cjonijiet tag\u0127hom fuq dak li kienu semg\u0127u mix-xhieda tal-inkjesta &#8211; ji\u0121ifieri li pajji\u017cna huwa g\u017cira qattiela &#8211; kif sej\u0127ilha Carlo Bonini fl-ewwel ktieb tieg\u0127u dwar is-su\u0121\u0121ett: \u201c<em><a href=\"https:\/\/www.amazon.com\/Lisola-assassina-corrotto-dellEuropa-Italian-ebook\/dp\/B07CVLLMQC\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">L\u2019isola assassina<\/a>\u201d<\/em><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Fl-artiklu tieg\u0127u <a href=\"https:\/\/timesofmalta.com\/articles\/view\/experience-on-daphne-inquiry-board-was-traumatic-says-former-chief.957436\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Joe Said Pullicino kiteb li g\u0127alih kienet esperjenza trawmatika meta sab ru\u0127u wi\u010b\u010b imb wi\u010b\u010b mal-kruha tal-verit\u00e0.<\/a> Ta&#8217; min jiftakar li dan l-eks Im\u0127allef g\u0127amel madwar 60 sena ji\u0121\u0121ieled l-in\u0121ustizzji b\u0127ala avukat, b\u0127ala m\u0127allef, b\u0127ala regolatur u b\u0127ala ombudsman. Minkejja din l-esperjenza kollha, stqarr li ma kienx preparat g\u0127all-kruha li kixfet il-verit\u00e0 wara l-qtil ta&#8217; Daphne.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Dalg\u0127odu jien u naqra l-artiklu, ftakart <a href=\"https:\/\/manueldelia.com\/2017\/11\/one-month-on\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">f&#8217;diskors li kien g\u0127amel fi Strasburgu r-ra\u0121el ta&#8217; Daphne, Peter, xi xahar wara li kienet inqatlet martu.<\/a> Huwa kien tkellem dwar l-esperjenzi ta&#8217; martu li kienet kixfet il-kruhat li je\u017cistu ta\u0127t il-qoxra tas-sbu\u0127ija u n-normalit\u00e0 superfi\u010bjali ta&#8217; Malta. Hi hu tikxef il-\u0127mie\u0121, li kien xokkanti g\u0127aliha kien il-fatt li dak li kienet ilha tissuspetta kien kollu minnu. Ma setg\u0127etx tag\u0127mel tabirru\u0127ha li l-\u0127mie\u0121 ma je\u017cistix. Din ir-realt\u00e0 ma setg\u0127etx ta\u0127rabha u tipprova tg\u0127attiha.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Bqajna sal-lum nippruvaw ng\u0127attu r-realt\u00e0. Joe Said Pullicino, e\u017catt b\u0127al Daphne Caruana Galizia qablu, g\u0127andu udjenza indifferenti.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">X&#8217;qatt jistg\u0127u jag\u0127mlu l-barranin biex jg\u0127inuna meta a\u0127na stess lanqas biss nindenjaw ru\u0127na li ng\u0127inu lilna nfusna?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Flimkien ma&#8217; \u0121urnalisti o\u0127rajn, l-Ewroparlamentari mill-kumitat LIBE li din il-\u0121img\u0127a \u017caru Malta stednuni biex inwasslilhom il-\u0127sibijiet tieg\u0127i dwar il-progress li g\u0127amlet Malta fejn g\u0127andha x&#8217;taqsam id-demokrazija u s-saltna tad-dritt. Dawn talbuna wkoll biex ng\u0127idulhom x&#8217;g\u0127ajnuna tista&#8217; tag\u0127tina l-Unjoni Ewropea. Fi kliem ie\u0127or, kif tista&#8217; l-Unjoni Ewropea taqlag\u0127na mil-letar\u0121ija li g\u0127andna fil-konfront tat-twettiq tar-riformi demokrati\u010bi? Jew [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":109523,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[54],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/109527\/"}],"collection":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/"}],"about":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post\/"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1\/"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/comments\/?post=109527"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/109527\/revisions\/"}],"predecessor-version":[{"id":109550,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/109527\/revisions\/109550\/"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/media\/109523\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/media\/?parent=109527"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/categories\/?post=109527"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/tags\/?post=109527"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}