{"id":110159,"date":"2022-06-28T10:34:17","date_gmt":"2022-06-28T08:34:17","guid":{"rendered":"https:\/\/manueldelia.com\/?p=110159"},"modified":"2022-06-30T06:57:36","modified_gmt":"2022-06-30T04:57:36","slug":"18-il-ministru-hatja-ta-ksur-tal-kodici-tal-etika-il-gvern-jibqa-fommu-sieket","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/2022\/06\/18-il-ministru-hatja-ta-ksur-tal-kodici-tal-etika-il-gvern-jibqa-fommu-sieket\/","title":{"rendered":"18-il Ministru \u0127atja ta&#8217; ksur tal-kodi\u010bi tal-etika: il-gvern jibqa&#8217; fommu sieket."},"content":{"rendered":"<p style=\"font-weight: 400;\"><img class=\"aligncenter size-full wp-image-110156\" src=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/93555212_2455609611328230_6370062418436947968_n.jpg\" alt=\"\" width=\"960\" height=\"719\" srcset=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/93555212_2455609611328230_6370062418436947968_n-200x150.jpg 200w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/93555212_2455609611328230_6370062418436947968_n-300x225.jpg 300w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/93555212_2455609611328230_6370062418436947968_n-400x300.jpg 400w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/93555212_2455609611328230_6370062418436947968_n-600x449.jpg 600w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/93555212_2455609611328230_6370062418436947968_n-768x575.jpg 768w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/93555212_2455609611328230_6370062418436947968_n-800x599.jpg 800w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/93555212_2455609611328230_6370062418436947968_n.jpg 960w\" sizes=\"(max-width: 960px) 100vw, 960px\" \/><\/p>\n<p>Il-gvern ser jag\u0127mel minn kollox biex itaffi s-sinjifikat tad-de\u010bi\u017cjoni tal-Kummissarju tal-Istandards fil-\u0126ajja Pubblika. Il-ka\u017c jittratta dwar suppliment ta&#8217; 32 pa\u0121na li xxandar fil-gazzetta tal-Partit Laburista biex jitfakkru s-sentejn mill-\u0127atra ta&#8217; Robert Abela u, b&#8217;mod indirett, biex ti\u0121i mnedija l-kampanja elettorali tal-Partit Laburista.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">B&#8217;kollox intefqu \u20ac17,000 &#8211; somma \u017cg\u0127ira meta wie\u0127ed jipparagunaha mal-miljuni mberbqin mill-\u0127bieb tal-\u0127bieb. Il-gvern ser jg\u0127id li din is-somma hija wa\u0127da \u017cg\u0127ira u li meta jitqassmu l-voti fid-dekasteri tat-18-il ministru, din ser tkun tfisser bejn wie\u0127ed u ie\u0127or \u20ac900 g\u0127al kull ministeru.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">\u00a0Storja li ma tantx tag\u0127mel \u0127oss fejn jid\u0127ol it-tberbiq ta&#8217; flus il-poplu.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Madankollu din l-istorja hi wkoll wa\u0127da ta&#8217; ksur tal-etika. I\u017cda tant smajna bi stejjer ag\u0127ar minn hekk li storja b\u0127al din x&#8217;aktarx li tit\u0127alla g\u0127addejja qisu xejn mhu xejn.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Importanti li niftakru kif se\u0127\u0127 il-ksur tal-etika. Il-ministri m&#8217;g\u0127andhom qatt jinsew li huma mhumiex biss kandidati politi\u010bi. Huma wkoll uffi\u010bjali tal-istat u je\u0127tie\u0121 li jiftakru li jekk i\u0127ossu l-b\u017conn li jifta\u0127ru b&#8217;rixhom fil-pubbliku, g\u0127andu jkollhom id-di\u010benza jag\u0127mlu dan bi flushom mhux bi flus il-poplu.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">B\u0127al bosta mir-&#8216;regoli \u0121enerali&#8217; li g\u0127andna f&#8217;dan il-pajji\u017c li jittrattaw dwar l-im\u0121iba tal-politi\u010bi, din ir-regola dwar l-infiq ta&#8217; flus il-poplu qed tinkiser ta&#8217; spiss. U Repubblika kienet qatg\u0127etha li tie\u0127u azzjoni wara li fe\u0121\u0121 l-ewwel e\u017cempju \u010bar ta&#8217; din l-im\u0121iba billi rrappurtat lil Carmelo Abela talli dan kien xtara reklami ta&#8217; pa\u0121ni s\u0127a\u0127 fil-gazzetti. Il-Kummissarju wera l-qbil tieg\u0127u li Carmelo Abela kien kiser il-kodi\u010bi tal-etika, i\u017cda spi\u010b\u010ba biex g\u0127addieha lixxa wara li l-kollegi tieg\u0127u qab\u017cu g\u0127alih u stqarrew li fir-regoli m&#8217;hemm xejn kontra l-u\u017cu ta&#8217; flus il-poplu g\u0127al riklamar personali.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Edward Zammit Lewis kien l-avukat ewlieni tad-difi\u017ca. Zammit Lewis kien ammetta li l-im\u0121iba ta&#8217; Abela kisret l-etika i\u017cda pprova jben\u0121ilha meta stqarr li \u0127add ma jista&#8217; jinstab \u0127ati ta&#8217; ksur ta&#8217; regoli li mhumiex miktuba. Argument fjakk g\u0127all-a\u0127\u0127ar. Il-kodi\u010bi tal-etika tal-Ministri ma jg\u0127idx li fil-Parlament m&#8217;g\u0127andhomx isiru atti indi\u010benti. I\u017cda ma jfissirx li dawn l-atti jistg\u0127u isiru bil-libert\u00e0 kollha.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Barra minn hekk, il-Kummissarju George Hyzler kien xandar regolamenti \u010bari, kien talab lill-ministri u lill-membri parlamentari jg\u0127idu jixtiqux xi bidliet u wara kul\u0127add deher kuntent. Kien g\u0127alhekk li mbag\u0127ad stqarr li jistenna li dawk ir-regoli g\u0127andhom joqog\u0127du g\u0127alihom.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Waslet l-elezzjoni, dawn ir-regoli \u0121ew injorati u intefqu flejjes pubbli\u010bi g\u0127al skopijiet ta&#8217; propaganda parti\u0121\u0121jana. Skont George Hyzler, total ta&#8217; 18-il ministru kisru r-regoli. I\u017cda semma&#8217; b&#8217;mod spe\u010bjali lil Edward Zammit Lewis g\u0127all-parti\u0121\u0121jani\u017cmu partikolarment fir-reklam &#8216;tal-ajkla jew tal-iljun&#8217;.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">G\u0127alkemm kien hemm ksur tal-etika, l-\u20ac1,000 li ntefqu mill-ministeru tal-\u0121ustizzja g\u0127al riklam li fih jidher Edward Zammit Lewis jitbissem qisu ba\u0127nan u jfa\u0127\u0127ar lill-partit politiku tieg\u0127u f&#8217;\u0121urnal tal-istess partit, dan xorta kwa\u017ci ma jfisser xejn jekk wie\u0127ed i\u0127ares lejn l-istampa kollha.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Jien intenni li din hija kwiistjoni importanti li tmur lil hinn mill-mandat tal-Kummissarju tal-Istandards u g\u0127aldaqstant ma ssemmietx fir-rapport tieg\u0127u, u bilkemm se tissemma&#8217;, jekk tissemma&#8217;, fid-dibattitu li g\u0127andu jsir fil-Kumitat Parlamentari.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Fil-fehma tieg\u0127i, il-ministri g\u0127andhom jikkonfermaw ma&#8217; George Hyzler li ma je\u017cistux regoli dwar kif il-gvern jonfoq flus fuq reklamar. Dawn mhumiex regoli li sta g\u0127all-Kummissarju tal-Istandards li jimponihom g\u0127aliex dawn huma regoli li m&#8217;g\u0127andhomx x&#8217;jaqsmu mal-im\u0121iba etika. I\u017cda aktar g\u0127andhom x&#8217;jaqsmu ma&#8217; \u017cew\u0121 aspetti: l-ewwel hemm l-aspett tal-infiq responsabbli ta&#8217; flus il-poplu, u t-tieni hemm l-aspett tal-libert\u00e0 tal-espressjoni u tal-informazzjoni u l-attenzjoni li g\u0127andu jkollu l-istat li jara li l-informazzjoni ma ti\u0121ix mg\u0127aw\u0121a.<\/p>\n<p>Nibdew bl-infiq responsabbli ta&#8217; flus il-poplu. Naqbel li l-gvern g\u0127andu d-dmir li jinforma l-poplu dwar l-attivitajiet tieg\u0127u, u naqbel li biex ise\u0127\u0127 dan ikun je\u0127tie\u0121 li jintefqu l-flus. Minn daqshekk, g\u0127andu jimxi kif jimxi kull min jirreklama fid-dinja tal-kummer\u010b, ji\u0121ifieri g\u0127andu jfassal skont id-drapp li jkollu u g\u0127andu jonfoq il-flus bl-aktar mod effi\u010bjenti. Meta jkollok \u20ac100 x&#8217;tonfoq f&#8217;reklamar, g\u0127andek tfittex li triq li trendi l-aktar. Ir-riklam huwa immirat lejn l-a\u0127jar udjenza? L-g\u0127odda mag\u0127\u017cula ser jil\u0127qu l-akbar numru ta&#8217; nies?<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Min imexxi negozju \u017cg\u0127ir ikun jaf ju\u017ca l-intuwizzjoni biex jidde\u010biedi kif l-a\u0127jar jonfoq il-flus. I\u017cda l-gvern mhuwiex negozju u g\u0127aldaqstant g\u0127andu j\u0127addem strutturi u jimxi fuq regoli imparzjali sabiex ikun jista&#8217; jsir awditjar pre\u010bi\u017c fuq l-infiq li jkun sar. Il-fatt li ammettew li m&#8217;g\u0127andhomx regoli jfisser li d-de\u010bi\u017cjoni dwar kif g\u0127andhom jintefqu l-flus ma tiddependix fuq l-effi\u010bjenza i\u017cda fuq \u0127wejje\u0121 o\u0127ra.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Ejjew naraw dawk is-\u20ac17,000 li t\u0127allsu lill-Kull\u0126add biex ji\u0121u \u010belebrati s-sentejn glorju\u017ci ta&#8217; Robert Abela. (Ma nlumekx jekk jg\u0127addilek mill-kuridur ta&#8217; mo\u0127\u0127ok li qed ng\u0127ixu ta\u0127t xi monarkija assoluta jew re\u0121im tat-tip ta&#8217; Kim, i\u017cda iva, f&#8217;dan l-imbierek pajji\u017c jitniedu supplimenti ta&#8217; 32 pa\u0121na biex &#8216;ni\u010b\u010belebraw&#8217; is-&#8216;su\u010b\u010bessi&#8217; ta&#8217; prim ministru li ilu jmexxi l-pajji\u017c g\u0127al sentejn).<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Lill-qarrejja regolari ta&#8217; Kull\u0126add m&#8217;hemmx g\u0127alfejn toqg\u0127od tipprova\u00a0 tikkonvin\u010bihom li Robert Abela huwa stilla u kull ewro li jintefaq biex jitwassal dak il-messa\u0121\u0121 hu wie\u0127ed mo\u0127li. Kieku l-gvern nefaq dawk is-\u20ac17,000 fil-Kull\u0126add biex i\u0127ajjar lill-qarrejja jinkitbu g\u0127al xi kors fl-MCAST, jew biex jiftakru li jitlaqqmu flimkien ma&#8217; wliedhom, ma kien ikun \u0121ara&#8217; xejn. I\u017cda n-nefqa ta&#8217; \u20ac17,000 biex lill-qarrejja twasslilhom messa\u0121\u0121 li di\u0121\u00e0 jafu bih huwa tberbiq ta&#8217; flus.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Dan hu kulma ridt ng\u0127id dwar l-infiq ta&#8217; flus il-poplu b&#8217;mod effi\u010bjenti.<\/p>\n<p>Il-kwistjoni hi serja g\u0127aliex hi wkoll dwar il-libert\u00e0 tal-espressjoni u tal-informazzjoni. Fis-suq lokali, il-gvern Malti huwa l-akbar investitur fir-riklamar. Fejn jonfoq il-flus jg\u0127in jew joqtol il-mezzi tax-xandir kon\u010bernati.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Id-diskrezzjoni tal-ministri ming\u0127ajr ix-xkiel li j\u0121ibu mag\u0127hom kriterji dwar kif g\u0127andhom jintefqu l-flus fir-riklamar, i\u0127allihom fil-libert\u00e0 li jippremjaw il-mezzi tax-xandir li jixg\u0127alulhom ix-xemg\u0127at u jfa\u0127\u0127ruhom u jikkastigaw lill-mexxi tax-xandir li huma jikkunsidraw b\u0127ala ostili. Jistg\u0127u ju\u017caw flusek, il-flus pubbli\u010bi, biex jinfluwenzaw dak li tara jew tisma&#8217; u li jwasslu g\u0127all-falliment ta&#8217; mezzi tax-xandir li ma jridukx issegwi.<\/p>\n<p>G\u0127andhom il-mezzi biex jag\u0127\u017clu liema informazzjoni tista&#8217; tir\u010bievi u li jillimitaw l-informazzjoni li te\u0127tie\u0121 biex tasal g\u0127all-konklu\u017cjonijiet informati dwarhom, u qed t\u0127allashom biex huma jag\u0127mlulek dik l-g\u0127a\u017cla.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Ma tantx ser jiddardru jaqilg\u0127u \u010b-\u010bamati talli nefqu \u20ac900 g\u0127al riklam fuq il-Kull\u0126add. Mhux se jiddejqu jroddu lura dak l-ammont \u017cg\u0127ir g\u0127ax jafu li xorta g\u0127andhom reklamar b&#8217;xejn kemm iridu fil-mezzi tax-xandir tal-partit tag\u0127hom. U x&#8217;paragun hemm bejn it-telfa ta&#8217; reklam fil-Kull\u0126add mas-setg\u0127a li g\u0127andhom li ju\u017caw flusek biex jinfluwenzawk kif iridu?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Il-gvern ser jag\u0127mel minn kollox biex itaffi s-sinjifikat tad-de\u010bi\u017cjoni tal-Kummissarju tal-Istandards fil-\u0126ajja Pubblika. Il-ka\u017c jittratta dwar suppliment ta&#8217; 32 pa\u0121na li xxandar fil-gazzetta tal-Partit Laburista biex jitfakkru s-sentejn mill-\u0127atra ta&#8217; Robert Abela u, b&#8217;mod indirett, biex ti\u0121i mnedija l-kampanja elettorali tal-Partit Laburista. B&#8217;kollox intefqu \u20ac17,000 &#8211; somma \u017cg\u0127ira meta wie\u0127ed jipparagunaha mal-miljuni mberbqin mill-\u0127bieb tal-\u0127bieb. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":110157,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[54],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/110159\/"}],"collection":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/"}],"about":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post\/"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1\/"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/comments\/?post=110159"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/110159\/revisions\/"}],"predecessor-version":[{"id":110169,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/110159\/revisions\/110169\/"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/media\/110157\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/media\/?parent=110159"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/categories\/?post=110159"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/tags\/?post=110159"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}