{"id":112872,"date":"2022-11-02T09:17:44","date_gmt":"2022-11-02T08:17:44","guid":{"rendered":"https:\/\/manueldelia.com\/?p=112872"},"modified":"2022-11-02T11:05:56","modified_gmt":"2022-11-02T10:05:56","slug":"il-mostru-mafjuz-jinqered-biss-bis-sahha-tal-edukazzjoni","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/2022\/11\/il-mostru-mafjuz-jinqered-biss-bis-sahha-tal-edukazzjoni\/","title":{"rendered":"Il-mostru mafju\u017c jinqered biss bis-sa\u0127\u0127a tal-edukazzjoni"},"content":{"rendered":"<p style=\"font-weight: 400;\"><img class=\"aligncenter size-full wp-image-112864\" src=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/il-gurnalista.jpeg\" alt=\"\" width=\"1081\" height=\"1081\" srcset=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/il-gurnalista-66x66.jpeg 66w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/il-gurnalista-150x150.jpeg 150w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/il-gurnalista-200x200.jpeg 200w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/il-gurnalista-300x300.jpeg 300w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/il-gurnalista-400x400.jpeg 400w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/il-gurnalista-600x600.jpeg 600w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/il-gurnalista-768x768.jpeg 768w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/il-gurnalista-800x800.jpeg 800w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/il-gurnalista.jpeg 1024w\" sizes=\"(max-width: 1081px) 100vw, 1081px\" \/><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Il-bidla so\u010bjali tista&#8217; sse\u0127\u0127 biss bis-sa\u0127\u0127a tat-tixrid tal-edukazzjoni. G\u0127al snin twal, tg\u0127allimna r-regoli tal-i\u0121jene ming\u0127and it-tfal li, min-na\u0127a tag\u0127hom, ikunu tg\u0127allmuha minn fuq il-bankijiet tal-iskola. L-istess jista&#8217; jing\u0127ad g\u0127all-oqma tal-ambjent u tal-konsum ta&#8217; ikel bnin: huma proprju t-tfal li jmissu l-kuxjenza tal-\u0121enituri tag\u0127hom.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Lill-mafja wie\u0127ed jista&#8217; jiqfilha billi jippromwovi l-\u0127idma tal-istituzzjonijiet kif ukoll lill-isforzi li jsiru biex jinqabdu u ji\u0121u kastigati l-kriminali. I\u017cda sabiex tinqered il-kultura tal-<em>mafiosit<\/em><em>\u00e0<\/em>, l-ammirazzjoni g\u0127all-illegalit\u00e0 u t-tfittxija tal-interessi personali li ma t\u0127alli ebda wisa&#8217; g\u0127as-sens ta&#8217; komunit\u00e0 u tal-istat, ikun je\u0127tie\u0121 li t-tfal ig\u0127allmu lill-\u0121enituri tag\u0127hom.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Is-so\u010bjet\u00e0 \u010bivili fi Sqallija b&#8217;dan il-mod kienet wie\u0121bet g\u0127al din il-<em>mafiosit<\/em><em>\u00e0<\/em> wara li kien se\u0127\u0127 il-qtil ta&#8217; Giovanni Falcone, Paolo Borsellino u ta&#8217; tant vittmi inno\u010benti o\u0127ra tal-mafja. Ma we\u0121bitx biss bil-protesti u bit-twarrib ta&#8217; dawk il-politi\u010bi li g\u0127amlu l-kompromessi mal-mafja, g\u0127alkemm dawn kienu importanti wkoll. Is-so\u010bjet\u00e0 \u010bivili nfirxet fil-klassijiet tal-iskejjel, \u0127e\u0121\u0121et lill-g\u0127alliema u g\u0127allmet lit-tfal dwar l-importanza tar-responsabbilt\u00e0 \u010bivili. Biex b&#8217;hekk it-tfal bdew iwiddbu lill-\u0121enituri tag\u0127hom.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Ma kienx messni skantajt dakinhar li, minn fuq it-televi\u017cjoni, rajt u smajt lil Karl Stagno Navarra jsemmi xi g\u0127alliema b&#8217;isimhom talli dawn kienu talbu l-permess tal-\u0121enituri biex lill-istudenti tag\u0127hom ig\u0127allmuhom dwar \u0127ajjet u \u0127idmet Daphne Caruana Galizia. Il-mafja taf ben tajjeb li tista&#8217; ting\u0127eleb kemm il-darba l-\u0121enerazzjoni li tiela&#8217; ti\u0121i mg\u0127allma biex ma tib\u017cax minnha. G\u0127aldaqstant il-mafja twie\u0121eb g\u0127al dan bl-arma tal-intimidazzjoni. Minn fuq it-televi\u017cjoni Karl Stagno Navarra pprova jxewwex lil dawk il-\u0121enituri ma\u0127kumin mill-<em>mafiosit<\/em><em>\u00e0 <\/em>kontra dawk l-g\u0127alliema li g\u0127andhom sens \u010biviku. Proprju hekk ta\u0127dem il-mafja: tu\u017ca l-arma tal-intimidazzjoni biex tipprova tkissrek. U tag\u0127mel ukoll u\u017cu s\u0127i\u0127 mill-<em>omert\u00e0<\/em>.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">L-<em>omert\u00e0<\/em> taf tie\u0127u diversi forom. I\u017cda \u0127assejtni aktar di\u017cappuntat meta smajt li l-kabinett tal-ministri dde\u010bieda li, fl-okka\u017cjoni tal-\u0127ames sena mill-assassinju ta&#8217; Daphne Caruana Galizia, m&#8217;g\u0127andha ssir ebda tifkira fl-iskejjel tal-gvern.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">&#8220;<strong>Il-\u0120urnalista<\/strong>&#8220;, ktieb ta&#8217; Gattaldo maqlub g\u0127all-Malti minn Immanuel Mifsud u mitbug\u0127 mill-Klabb Kotba Maltin, g\u0127andu jifta\u0127 triq \u0121dida. Dan huwa biss il-bidu ta&#8217; inizjattiva li qed tittie\u0127ed mis-so\u010bjet\u00e0 \u010bivili kontra l-kriminalit\u00e0 organizzata. Nistg\u0127u nibqg\u0127u nipprotestaw \u0121img\u0127a wara \u0121img\u0127a. Nistg\u0127u nkomplu nift\u0127u l-kaw\u017ci u nkaxkru lill-uffi\u010bjali pubbli\u010bi lejn il-qorti biex in\u0121ieg\u0127luhom jaqdu dmirhom.<\/p>\n<p>I\u017cda dan m&#8217;huwiex bi\u017c\u017cejjed.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Il-bidla sse\u0127\u0127 tassew dakinhar li post il-\u0121enerazzjonijiet tag\u0127na &#8211; \u0121enerazzjonijiet li jinsabu ma\u0127kumin mir-reg\u0127ba, mill-flus, mill-kompromessi, mill-klijenteli\u017cmu, mill-mentalit\u00e0 ta&#8217; &#8220;nirran\u0121aw&#8221; u ta&#8217; &#8220;na\u0127xi biex nimxi<em>&#8220;<\/em> &#8211; jittie\u0127ed minn \u0121enerazzjoni \u017cag\u0127\u017cug\u0127a li g\u0127ajnejha jkunu nfet\u0127u bis-sa\u0127\u0127a tal-i\u017cbalji tag\u0127na. Tkun g\u0127amlet l-akbar differenza l-memorja ta&#8217; \u0127ajjet u \u0127idmet Daphne Caruana Galizia dakinhar li tie\u0127u postha \u0121enerazzjoni mag\u0127mulha mill-qarrejja tag\u0127ha li tkun \u0127ielsa mit-tribali\u017cmu u min-nepoti\u017cmu ta&#8217; \u017cminijietna.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Il-ktieb ta&#8217; Gattaldo m&#8217;huwiex ser jixtered fost kull tifel u tifla tal-iskola li g\u0127andhom bejn is-7 u t-12 il-sena. Dan g\u0127aliex il-bi\u010b\u010ba&#8217; l-kbira tas-sistema tal-iskejjel tinsab ma\u0127kuma mill-<em>mafiosit\u00e0<\/em>, jew g\u0127aliex hi kontrollata minnha jew g\u0127aliex tant hi ntimidata li tag\u0127\u017cel li \u017c\u017comm fommha sieket. Dawk il-ftit g\u0127alliema kura\u0121\u0121ju\u017ci li jg\u0127allmu l-\u0121ustizzja lill-istudenti tag\u0127hom u li ta&#8217; sikwit ma&#8217; wi\u010b\u010bhom isibu \u0121enituri rrabjati &#8211; b\u0127al dawk li j\u0127obbu jiggustaw lil Michelle Muscat hi u tiffanfra fuq l-<em>Instagram<\/em> bit-tlellix tal-basktijiet tad-ditta &#8211; m&#8217;humiex bi\u017c\u017cejjed biex tinbidel il-kultura ta&#8217; \u0121enerazzjoni \u0121dida.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Kull tifel u tifla ta&#8217; bejn is-7 snin u t-12 il-sena li taf, kull neputi u neputija, kull tifel jew tifla tal-\u0121irien &#8211; b&#8217;mod partikolari dawk li l-\u0121enituri tag\u0127hom ta&#8217; sikwit jehdew bid-daqq tad-diska <em>Viva l-Lejber &#8211; <\/em>g\u0127andu jkollhom kopja ta&#8217; dan il-ktieb. Ixtri kaxxa minnhom u qassamhom. Qassamhom f&#8217;g\u0127eluq snin it-tfal, kull Milied, kull festa tal-Ewwel Tqarbina jew tal-Gri\u017cma biex b&#8217;hekk il-mentalit\u00e0 ta&#8217; &#8220;\u0121ib &#8216;l hawn u tie\u0127u xejn&#8221; tinbidel f&#8217;wa\u0127da li tkun ta&#8217; \u0121id g\u0127all-komunit\u00e0.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Dan il-mostru nistg\u0127u neqirduh bis-sa\u0127\u0127a tal-edukazzjoni.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Il-bidla so\u010bjali tista&#8217; sse\u0127\u0127 biss bis-sa\u0127\u0127a tat-tixrid tal-edukazzjoni. G\u0127al snin twal, tg\u0127allimna r-regoli tal-i\u0121jene ming\u0127and it-tfal li, min-na\u0127a tag\u0127hom, ikunu tg\u0127allmuha minn fuq il-bankijiet tal-iskola. L-istess jista&#8217; jing\u0127ad g\u0127all-oqma tal-ambjent u tal-konsum ta&#8217; ikel bnin: huma proprju t-tfal li jmissu l-kuxjenza tal-\u0121enituri tag\u0127hom. Lill-mafja wie\u0127ed jista&#8217; jiqfilha billi jippromwovi l-\u0127idma tal-istituzzjonijiet kif ukoll lill-isforzi li [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":112865,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[54],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/112872\/"}],"collection":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/"}],"about":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post\/"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1\/"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/comments\/?post=112872"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/112872\/revisions\/"}],"predecessor-version":[{"id":112896,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/112872\/revisions\/112896\/"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/media\/112865\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/media\/?parent=112872"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/categories\/?post=112872"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/tags\/?post=112872"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}