{"id":114953,"date":"2023-04-03T11:03:28","date_gmt":"2023-04-03T09:03:28","guid":{"rendered":"https:\/\/manueldelia.com\/?p=114953"},"modified":"2023-04-03T16:07:24","modified_gmt":"2023-04-03T14:07:24","slug":"bidla-fl-imgieba-u-fil-mentalita","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/2023\/04\/bidla-fl-imgieba-u-fil-mentalita\/","title":{"rendered":"Bidla fl-im\u0121ieba u fil-mentalit\u00e0"},"content":{"rendered":"<p><img class=\"aligncenter size-full wp-image-114947\" src=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/parliament.png.jpeg\" alt=\"\" width=\"684\" height=\"449\" srcset=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/parliament.png-200x131.jpeg 200w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/parliament.png-300x197.jpeg 300w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/parliament.png-400x263.jpeg 400w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/parliament.png-600x394.jpeg 600w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/parliament.png.jpeg 684w\" sizes=\"(max-width: 684px) 100vw, 684px\" \/><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">\u201cTletin sena ilu, kien hemm numru ta&#8217; politi\u010bi li kien jis\u0127oqqilhom l-ammirazzjoni tag\u0127na. Illum politi\u010bi b\u0127al dawn ma ssibhomx b&#8217;nemes\u201d. <a href=\"https:\/\/timesofmalta.com\/articles\/view\/we-find-struggle-look-politicians.1023113\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Hekk stqarret il-President uxxenti tal-Kamra tal-Kummer\u010b lit-<em>Times of Malta<\/em>.<\/a> M&#8217;g\u0127andix dubju li se ssib \u0127afna li jaqblu mag\u0127ha (\u0127lief forsi Rosianne Cutajar).<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Wie\u0127ed ikun je\u0127tie\u0121 li jifhem il-kuntest ta&#8217; stqarrija b\u0127al din. Ma nistg\u0127ux ni\u0121ru bl-idea li \u017c-\u017cminijiet tal-img\u0127oddi kienu \u017cminijiet tad-deheb u tal-inno\u010benza. Fl-img\u0127oddi g\u0127addejna minn \u017cminijet koro\u0127 ukoll u kien hemm \u017cmien li fih pajji\u017cna kien wasal f&#8217;xifer l-irdum. Il-korruzzjoni ma vvintahiex Joseph Muscat, g\u0127alkemm kien hu li rfinaha.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Din hi l-\u0121img\u0127a ta&#8217; Rosianne Cutajar. Robert Abela qed isibha diffi\u010bli biex itajjarha mill-grupp parlamentari. Il-fatt biss li jinsab f&#8217;taqbida juri kemm tbaxxew l-livelli. Fil-Partit Laburista hemm u\u0127ud li jidhrilhom li Rosianne Cutajar m&#8217;hix qed ji\u0121i trattata b&#8217;mod \u0121ust u xieraq u li fil-fatt hi vittma ta&#8217; min kixef il-\u0127ajja privata tag\u0127ha.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Bosta huma dawk li, matul din il-\u0121img\u0127a, lil Rosianne Cutajar ser iqisuha b\u0127ala l-paladin tal-livelli baxxi fil-politika. I\u017cda l-verit\u00e0 hi li, fl-istess livell baxx tag\u0127ha g\u0127andhom jitqieg\u0127du dawk il-politi\u010bi kollha li appo\u0121\u0121jawha, w\u017cawha u qab\u017cu g\u0127aliha. Fl-istess kategorija g\u0127andhom jitqieg\u0127du dawk il-membri parlamentari kollha li ddifendewha u li vvutaw kontra rapport indipendenti li kien ixxandar mill-Kumitat dwar l-I<em>standards<\/em> fil-\u0126ajja Pubblika fi \u017cmien il-le\u0121i\u017clatura pre\u010bedenti li kien jittratta dwar l-im\u0121ieba mhux xierqa tag\u0127ha. L-istess jista&#8217; jing\u0127ad g\u0127al Robert Abela li, minkejja kollox u minkejja n-nuqqasijiet f&#8217;im\u0121iebitha, kien re\u0121a&#8217; a\u010b\u010bettaha b\u0127ala kandidata mal-partit tieg\u0127u.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Illum jew g\u0127ada, ser tasal ta&#8217; Rosianne Cutajar ukoll. B\u0127alma kienet waslet ta&#8217; Chris Cardona, Konrad Mizzi, Carmelo Abela, Edward Zammit Lewis, Manwel Mallia, Edward Scicluna u Joseph Muscat li lkoll kienu kiluha hekk kif il-Partit Laburista inteba\u0127 li ma setg\u0127ax ikompli jerfa&#8217; l-pi\u017c tal-\u0127sara li kienu wettqu u g\u0127aldaqstant ma setg\u0127ax ikompli jaqbe\u017c g\u0127alihom.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Wie\u0127ed wara l-ie\u0127or, \u0127afna drabi llum qabel g\u0127ada, min ikun inkixef ikollu jwarrab. I\u017cda, \u0127afna drabi, dawk li jie\u0127du posthom ssib li huma manigoldi libsin pulit li ma jkollhomx il-\u0127ila li jispjegaw ir-ra\u0121unijiet il-g\u0127ala jkunu da\u0127lu g\u0127all-\u0127ajja pubblika.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Kif ktibt ta&#8217; sikwit, fid-dag\u0127diha li kien g\u0127addej minnha biex isaffi lilu nnifsu, l-Partit Nazzjonalista \u0121ab fix-xejn \u017cew\u0121 \u0121enerazzjonijiet ta&#8217; politi\u010bi. L-ewwel gerrxu lil kull minn kien \u0127adem fil-gvern ta&#8217; Gonzi. Meta mbag\u0127ad wasal fix-xena Adrian Delia, dan ried li &#8220;jrodd lura lill-partit tag\u0127na&#8221; &#8211; spe\u010bi ta&#8217; azzjoni b&#8217;xamma Trumpjana. U issa \u010b-\u010birku ta&#8217; madwar Bernard Grech ilu ji\u010bkien sa mill-elezzjoni \u0121enerali tas-sena li g\u0127addiet.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Bir-ri\u017cultat li l-PN spi\u010b\u010ba biex tilef \u017cew\u0121 \u0121enerazzjonijiet ta&#8217; talent u ta&#8217; esperjenza li fl-img\u0127oddi kienu jg\u0127addu minn \u0121enerazzjoni g\u0127al o\u0127ra b&#8217;mod naturali. Jista&#8217; jag\u0127ti l-ka\u017c li n-nies qed issibha diffi\u010bli li &#8220;tammira&#8221; l-politi\u010bi tal-PN g\u0127aliex m&#8217;hemmx wisq fejn wie\u0127ed jag\u0127\u017cel.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Mill-banda l-o\u0127ra, fuq in-na\u0127a Laburista nsibu \u010borma ta&#8217; kriminali li issa lanqas biss qed jindenjaw ru\u0127hom ja\u0127bu l-intenzjonijiet kriminali tag\u0127hom. Dawn qed i\u0121ibu ru\u0127hom b\u0127al dik l-iskwadra sportiva li ma jiddejqux juru li l-log\u0127biet reb\u0127uhom bis-sa\u0127\u0127a tal-qerq.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Ejjew inqieg\u0127du kollox fil-perspettiva. In-nies tan-negozji m&#8217;humiex xi ver\u0121ni. Il-politi\u010bi jixxa\u0127\u0127mu g\u0127ax ikun hemm min ixa\u0127\u0127amhom minn na\u0127a tan-nies tan-negozju. Tal-Kamra tal-Kummer\u010b kien messhom ikkundannaw lil dawn bl-istess mod li kkundannaw lill-politi\u010bi.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Huwa minnu wkoll li mhux kull min hu fil-politika, jixxa\u0127\u0127am. U mhux kull min hu negozjant ixa\u0127\u0127am lill-politi\u010bi. I\u017cda l-politi\u010bi li l-Kamra tal-Kummer\u010b tant ikkritikat ma ja\u0121ixxux wa\u0127idhom: ma jistax ikollok persuna li tixxa\u0127\u0127am ming\u0127ajr fl-istess waqt ma jkollok persuna o\u0127ra li xxa\u0127\u0127am.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Il-verit\u00e0 hi li g\u0127andna kultura ta&#8217; indifferenza g\u0127all-im\u0121ieba etika u nippreferu naraw kif ser &#8220;nirran\u0121aw&#8221;. U m\u0121ieba b\u0127al din wie\u0127ed ma jsibhiex biss fost il-politi\u010bi.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Biex insibu tarf, ikun je\u0127tie\u0121 li l-politi\u010bi u n-nies tan-negozju jew jinbidlu billi jsiru l-paladini tal-etika u tal-im\u0121ieba korretta li j\u0121ibu ru\u0127\u0127om b&#8217;mod \u0121ust, trasparenti u onest jew inkella jse\u0127\u0127 tibdil fil-li\u0121ijiet bil-g\u0127an li ti\u0121i kontrollata l-korruzzjoni.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Tal-Kamra tal-Kummer\u010b qalu li huma qag\u0127du lura milli jipproponu \u017cjieda fis-salarju tal-membri parlamentari g\u0127aliex hemm wisq nuqqasijiet fl-im\u0121ieba tag\u0127hom u g\u0127aldaqstant ma jist\u0127oqqihomx li jing\u0127ataw \u017cjieda.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Fil-fehma tieg\u0127i, g\u0127andna nkunu aktar ambizzju\u017ci minn hekk.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">L-ewwelnett, il-politika g\u0127andha tinfatam minn man-negozju. U dan jista&#8217; jse\u0127\u0127 kemm il-darba ji\u0121i regolat b&#8217;diversi metodi l-finanzjament tal-partiti u tal-kandidati.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Il-partiti u l-politi\u010bi m&#8217;g\u0127andhomx jit\u0127allew jamministraw il-finanzjament tal-kampanji elettorali u l-\u0121bir u l-infieq g\u0127andu jibda&#8217; jitmexxa minn professjonisti ma\u0127turin apposta (b\u0127alma huma, ng\u0127idu a\u0127na, l-<em>accountants<\/em>). U dan il-\u0121bir u nfieq g\u0127andu ji\u0121i mg\u0127arbel minn persuni indipendenti (mill-\u0121udikatura, s-servizz \u010bivili u s-so\u010bjeta \u010bivili) fil-kummissjoni elettorali.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">G\u0127andu jkun hemm finanzjament mill-istat tal-partiti politi\u010bi, kemm jekk dawn ikunu rappre\u017centati fil-parlament u kemm jekk ma jkunux u t-tqassim tal-flus g\u0127andu jsir skont kriterji o\u0121\u0121ettivi.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Il-partiti politi\u010bi m&#8217;g\u0127andhomx ikunu sidien ta&#8217; mezzi tax-xandir, partikolarment ta&#8217; stazzjonijiet televi\u017civi.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">It-tieninett, il-politika g\u0127andha ssir professjoni.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Min jid\u0127ol g\u0127all-\u0127ajja pubblika g\u0127andu jkun kumpensat b&#8217;mod adegwat u, dawk li ma jkunux telqu mill-politika min\u0127abba xi skandlu, g\u0127andu jkollhom transizzjoni trankwilla meta jer\u0121g\u0127u lura g\u0127all-\u0127ajja privata.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Il-membri parlamentari g\u0127andu jkollhom g\u0127ad-dispo\u017cizzjoni tag\u0127hom servizz ta&#8217; persuni professjonali m\u0127arr\u0121in apposta.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Ma narax g\u0127aliex in-numru ta&#8217; membri parlamentari g\u0127andu jonqos, i\u017cda jekk tal-Kamra tal-Kummer\u010b jidhrilhom li Kamra b&#8217;inqas membri g\u0127andha ttejjeb il-prodott, g\u0127andhom ji\u017cguraw li l-Parlament ma ji\u010b\u010bekkinx i\u017c\u017cejjed b&#8217;tali mod li membru wie\u0127ed jispi\u010b\u010ba jirrappre\u017centa aktar votanti mid-distakk bejn \u017cew\u0121 partiti.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Min jid\u0127ol g\u0127all-\u0127ajja pubblika g\u0127andu jkun im\u0127arre\u0121 b&#8217;mod professjonali fil-politika u fl-amministrazzjoni pubblika.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Is-servizz \u010bivili g\u0127andu jissa\u0127\u0127a\u0127 u g\u0127andu jing\u0127ata aktar awtonomija u indipendenza: impjegati anzjani tal-gvern g\u0127andhom jibqg\u0127u f&#8217;posthom jinbidlu kemm jinbidlu gvernijiet.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">It-tielet: g\u0127andu jkun hemm bidla bil-mod kif gvern i\u0121ib ru\u0127u mal-pubbliku. L-a\u010b\u010bess li g\u0127andhom in-negozjanti g\u0127all-ministri g\u0127andu ji\u0121i regolat bil-g\u0127an li jkun hemm aktar trasparenza u aktar konsultazzjoni ma&#8217; persuni li m&#8217;hux ne\u010bessarjament huma motivati mill-gwadann tal-profitt i\u017cda mill-\u0121id komuni, l-interessi tal-\u0121enerazzjonijiet li \u0121ejjin u l-ambjent in \u0121enerali.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Mhux il-politi\u010bi biss je\u0127tie\u0121 jibdlu l-im\u0121ieba u l-mentalit\u00e0 tag\u0127hom. Dan ig\u0127odd ukoll g\u0127an-nies tan-negozju.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Ir-raba&#8217;: id-demokrazija g\u0127andha ti\u0121i mg\u0127allma lit-tfal b&#8217;mod differenti u dan bil-g\u0127an li dawk li telg\u0127in jkunu jistg\u0127u jifhmu mill-ewwel li xi \u0127add b\u0127al Rosianne Cutajar \u010bertament m&#8217;hix denja li ting\u0127ata l-vot tag\u0127hom.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cTletin sena ilu, kien hemm numru ta&#8217; politi\u010bi li kien jis\u0127oqqilhom l-ammirazzjoni tag\u0127na. Illum politi\u010bi b\u0127al dawn ma ssibhomx b&#8217;nemes\u201d. Hekk stqarret il-President uxxenti tal-Kamra tal-Kummer\u010b lit-Times of Malta. M&#8217;g\u0127andix dubju li se ssib \u0127afna li jaqblu mag\u0127ha (\u0127lief forsi Rosianne Cutajar). Wie\u0127ed ikun je\u0127tie\u0121 li jifhem il-kuntest ta&#8217; stqarrija b\u0127al din. Ma nistg\u0127ux ni\u0121ru [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":114948,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[54],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/114953\/"}],"collection":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/"}],"about":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post\/"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1\/"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/comments\/?post=114953"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/114953\/revisions\/"}],"predecessor-version":[{"id":114968,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/114953\/revisions\/114968\/"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/media\/114948\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/media\/?parent=114953"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/categories\/?post=114953"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/tags\/?post=114953"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}