{"id":115529,"date":"2023-04-28T07:36:12","date_gmt":"2023-04-28T05:36:12","guid":{"rendered":"https:\/\/manueldelia.com\/?p=115529"},"modified":"2023-04-28T18:37:20","modified_gmt":"2023-04-28T16:37:20","slug":"lill-kummissarju-reynders-minghalihom-li-ser-ibellghuhielu-li-fmalta-issa-kollox-ward-u-zahar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/2023\/04\/lill-kummissarju-reynders-minghalihom-li-ser-ibellghuhielu-li-fmalta-issa-kollox-ward-u-zahar\/","title":{"rendered":"Lill-Kummissarju Reynders ming\u0127alihom li ser ibellg\u0127uhielu li f&#8217;Malta issa kollox ward u \u017cahar"},"content":{"rendered":"<p><img class=\"aligncenter size-full wp-image-115523\" src=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/2090d3eef17ebdfabf02d26910f372b72a91dd5a-1579977315-5e2c8a63-1920x1280-1.jpg\" alt=\"\" width=\"1920\" height=\"1280\" srcset=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/2090d3eef17ebdfabf02d26910f372b72a91dd5a-1579977315-5e2c8a63-1920x1280-1-200x133.jpg 200w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/2090d3eef17ebdfabf02d26910f372b72a91dd5a-1579977315-5e2c8a63-1920x1280-1-300x200.jpg 300w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/2090d3eef17ebdfabf02d26910f372b72a91dd5a-1579977315-5e2c8a63-1920x1280-1-400x267.jpg 400w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/2090d3eef17ebdfabf02d26910f372b72a91dd5a-1579977315-5e2c8a63-1920x1280-1-600x400.jpg 600w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/2090d3eef17ebdfabf02d26910f372b72a91dd5a-1579977315-5e2c8a63-1920x1280-1-768x512.jpg 768w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/2090d3eef17ebdfabf02d26910f372b72a91dd5a-1579977315-5e2c8a63-1920x1280-1-800x533.jpg 800w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/2090d3eef17ebdfabf02d26910f372b72a91dd5a-1579977315-5e2c8a63-1920x1280-1.jpg 1024w\" sizes=\"(max-width: 1920px) 100vw, 1920px\" \/><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Il-Kummissarju Ewropew responsabbli mill-\u0121ustizzja jinsab Malta g\u0127al ftit \u0121ranet. Waqt li jkun hawn ser jiltaqa&#8217; ma&#8217; ministri li, minn dak li rri\u017culta minn xi laqg\u0127at li saru fil-pubbliku, <a href=\"https:\/\/timesofmalta.com\/articles\/view\/malta-learnt-good-governance-lessons-abela-tells-commissioner.1027982\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">qalulu li Malta &#8220;kienet tg\u0127allmet il-lezzjonijiet li kellha titg\u0127allem&#8221; dwar il-governanza tajba u li issa kollox ward u \u017cahar.<\/a><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Dalg\u0127odu ser jiltaqa&#8217; mal-NGOs u jien bi \u0127siebni ng\u0127idlu li qed jing\u0127ata impressjoni falza. I\u017cda, paragunat mal-prim ministru, jien min jien?<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Tat-<em>Times of Malta<\/em> semmew l-erba&#8217; ra\u0121unijiet li ta l-prim ministru lill-Kummissarju Reynders biex jikkonvin\u010bih li f&#8217;Malta qed tirrenja s-saltna tad-dritt.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">1. Malta tne\u0127\u0127iet mill-Lista l-Gri\u017ca u dan wara li \u0121ew emendati xi regolamenti fil-qasam tas-servizzi finanzjarji. Il-bidliet se\u0127\u0127ew u allura issa ma jonqosna xejn. Xi persuni ttellg\u0127u l-qorti wkoll u dawn \u0121ew mixlija bid-delitt ta&#8217; \u0127asil ta&#8217; flus ma\u0127mu\u0121in u \u0121ew immultati talli naqsu li jg\u0127arblu sewwa lill-klijenti tag\u0127hom.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">X&#8217;ri\u017cultati \u0121abu mag\u0127hom dawn il-bidliet? Iva, se\u0127\u0127ew xi bidliet. Operaturi \u017cg\u0127ar li ma setg\u0127ux ila\u0127\u0127qu jew ma ridux ila\u0127\u0127qu mal-g\u0127arbiel irqiq li kien je\u0127tie\u0121 li jg\u0127addu minnu u mar-responsabbilt\u00e0 kbira ta&#8217; \u0127las ta&#8217; multi kbar \u0127afna, kellhom jabbandunaw ix-xog\u0127ol fis-servizzi finanzjarji. Dan huwa sinjal tajjeb g\u0127aliex ir-riskju tnaqqas.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">I\u017cda je\u0127tie\u0121 nifhmu li ma kienux dawn l-operaturi \u017c-\u017cg\u0127ar li da\u0127\u0127luna fil-basla. Ma kienx bis-sa\u0127\u0127a tag\u0127hom li Malta kienet idda\u0127\u0127let fil-Lista l-Gri\u017ca. Spi\u010b\u010bajna fil-Lista l-\u0120ri\u017ca tort ta&#8217; dawk il-ministri li kienu mda\u0127\u0127lin fl-iskandli\/\u0127admiet tal-<em>Panama Papers<\/em>, tal-Electrogas, tal-Isptarijiet u fil-\u0127ru\u0121 tal-li\u010benzja lil <em>Pilatus Bank<\/em> u l-protezzjoni li dan il-bank kien ing\u0127ata mill-awtoritajiet. Ebda wie\u0127ed mill-operaturi \u017c-\u017cg\u0127ar ma kien ja\u0127ti g\u0127al dawn l-iskandli\/\u0127admiet.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">F&#8217;Malta l-klieb il-ba\u0127ar g\u0127adhom sal-lum igawdu l-impunit\u00e0. Bosta minnhom qed ikomplu jgawdu mill-\u0127admiet li \u0127admu, b\u0127al fil-ka\u017c tal-Electrogas. Inkjesti ma\u0121isterjali li kienu nbdew \u0127ames snin ilu g\u0127adhom ma ntemmux u dak li ntemm (tal-<em>Pilatus<\/em>) \u0121ie njorat jew mo\u0127bi mill-istituzzjonijiet tal-istat.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Il-qasam tas-servizzi finanzjarji jeffettwa lill-Ewropa kollha u l-Kummissarju Reynders g\u0127amel mistoqsija pertinenti. Huwa staqsa: <a href=\"https:\/\/timesofmalta.com\/articles\/view\/eu-commissioner-questions-malta-s-low-amounts-frozen-russian-assets.1028120\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Malta kif tista&#8217; tispjega l-fatt li ssekwestrat b&#8217;inqas kemm jiswew kwart ta&#8217; miljun dollaru f&#8217;\u0121id ta&#8217; sinjuruni Russi?<\/a> Seta&#8217; wkoll semma&#8217; l-fatt li, min\u0127abba l-iskema tal-bejg\u0127 tal-passaporti &#8211; li, g\u0127andu jing\u0127ad, g\u0127adha fis-sa\u0127\u0127 &#8211;\u00a0 \u00a0 madwar 1,000 \u0127abib ta&#8217; Vladimir Putin li twieldu fir-Russja g\u0127andhom passaport Malti.\u00a0 Possibbli li bejniethom dawn g\u0127andhom biss b&#8217;kemm jiswew $200,000 f&#8217;\u0121id?<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">\u0126a\u0121a tal-iskantament kif l-awtoritajiet Maltin wrew nuqqas ta&#8217; rieda li jinfurzaw il-li\u0121ijiet fuq is-sinjuruni. Lill-awtoritajiet Maltin, il-Kummissarju Reynders messu staqsihom x&#8217;qed jin\u017camm fl-hekk imsejja\u0127 <em>asset recovery bureau<\/em>, x&#8217;\u0121id \u0121ie ssekwestrat ming\u0127and kriminali ta&#8217; kull nazzjonalit\u00e0, u mhux biss ming\u0127and ir-Russi. Kienu jwie\u0121buh li \u0121ie sekwestrat ftit li xejn.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">G\u0127aliex mil-Lista l-\u0120ri\u017ca n\u0127ri\u0121na mhux g\u0127ax issekwestrajna l-\u0121id tal-kriminali, i\u017cda g\u0127aliex g\u0127addejna li\u0121i li tipprovdi g\u0127al dawn is-sekwestri.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">G\u0127aldaqstant, g\u0127alkemm li mal-ewwel daqqa t&#8217;g\u0127ajn jidher li g\u0127amilna pass &#8216;il quddiem, fis-sustanza m&#8217;g\u0127amilna ebda progress.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">2. Il-prim ministru fakkar li nbidel il-metodu tal-g\u0127a\u017cla tal-kummissarju tal-pulizija, tal-prim im\u0127allef u tal-im\u0127allfin u dan wara li xxandar ir-rapport tal-Kummissjoni ta&#8217; Venezja.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Din hi biss nofs verit\u00e0.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Qabel jin\u0127atar, il-kummissarju tal-pulizija jkun je\u0127tie\u0121 li jg\u0127addi minn pro\u010bess. Fl-img\u0127oddi kien jag\u0127\u017clu l-prim ministru biss. Issa d-de\u010bi\u017cjoni jkun je\u0127tie\u0121 li ssir minn persuni nominati mill-prim ministru. Fil-prattika, r-ri\u017cultati juru li s-sitwazzjoni baqg\u0127et kif kienet g\u0127aliex An\u0121lu Gaf\u00e0 wera&#8217; li huwa gwapp daqs dawk ta&#8217; qablu f&#8217;dik li hi protezzjoni ta&#8217; kriminali li g\u0127andhom rabtiet mal-politika.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Huwa minnu li nbidel il-metodu tal-\u0127atra tal-prim im\u0127allef. Fl-img\u0127oddi, kien jidde\u010bidi l-prim ministru wa\u0127du. Issa jkun je\u0127tie\u0121 li jiftiehem mal-kap tal-oppo\u017cizzjoni qabel issir l-g\u0127a\u017cla. Dan il-metodu xorta wa\u0127da jirrendi l-g\u0127a\u017cla wa\u0127da politika u jista&#8217; jeffettwa \u0127a\u017cin lill-indipendenza tal-\u0121udikatura mill-ferg\u0127at l-o\u0127ra tal-gvern. I\u017cda hawn je\u0127tie\u0121 li nitg\u0127allmu lezzjoni o\u0127ra.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Minn dak li rajna dakinhar li tne\u0127\u0127iet il-\u0127tie\u0121a tal-kunsens bejn il-partiti fejn tid\u0127ol il-\u0127atra tal-Kummissarju dwar l-I<em>standards<\/em> fil-\u0126ajja Pubblika, issa nafu x&#8217;aktarx ser ise\u0127\u0127 kemm il-darba bejn il-gvern u l-oppo\u017cizzjoni jkun hemm nuqqas ta&#8217; ftehim dwar min g\u0127andu jin\u0127atar b\u0127ala prim im\u0127allef: il-gvern jaqbad u jibdel il-li\u0121i biex ikun jista&#8217; jag\u0127mel l-g\u0127a\u017cla wa\u0127du.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Il-metodu tal-g\u0127a\u017cla tal-im\u0127allfin inbidel u sar progress. I\u017cda l-gvern m&#8217;g\u0127andux biex jifta\u0127ar g\u0127aliex kien baqa&#8217; jinjora lill-Kummissjoni ta&#8217; Venezja u kien g\u0127amel \u0127atriet parti\u0121\u0121jani fil-\u0121udikatura sakemm inda\u0127let Repubblika u sfidatu fil-qorti u sa\u0127ansitra fil-Qorti Ewropea tal-\u0120ustizzja. \u010aedew biss g\u0127ax kienu be\u017cg\u0127u li l-Qorti Ewropea kienet ser taqta&#8217; l-kaw\u017ca kontrihom.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">G\u0127aldaqstant g\u0127alkemm is-sitwazzjoni rran\u0121at, \u010bertament ma tjibitx bis-sa\u0127\u0127a tal-gvern.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">3. Il-gvern qed jipproponi li, f&#8217;ka\u017cijiet ta&#8217; delitti kriminali serji, jda\u0127\u0127al limitu ta&#8217; sena li matulu jkunu jridu jin\u0121abru l-provi. Dan jirri\u017culta minn <em>white paper<\/em> li xxandret ftit tal-jiem ilu li dwarha g\u0127ad irid ikun hemm konsultazzjoni pubblika. Madankollu jidher li Robert Abela jinsab de\u010bi\u017c li jg\u0127addi din il-li\u0121i.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Li kieku din kienet idea tajba, jkun \u0127aqqha kull appo\u0121\u0121. Repubblika qed tistudja l-proposti tal-gvern u fil-\u0121ranet li \u0121ejjin bi \u0127siebna nxandru l-fehmiet tag\u0127na. I\u017cda nista&#8217; ng\u0127id minn issa li l-proposti ma jiswew xejn g\u0127aliex il-problema fundamentali ser tibqa&#8217; f&#8217;\u0127o\u0121orna. L-istat qed isibha diffi\u010bli li ji\u017cgura l-kundanni ta&#8217; persuni mixlija b&#8217;delitti serji u l-proposti tal-gvern m&#8217;huma ser jag\u0127mlu xejn biex isibu tarf g\u0127al din il-problema.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Hemm ukoll problema akbar li l-gvern bilkemm qed jag\u0127ti ka\u017cha. Malta g\u0127andha uffi\u010b\u010bju tal-avukat \u0121enerali li huwa nkompetenti u li qed jg\u0127affe\u0121 fil-prosekuzzjonijiet li nbdew biex ming\u0127alihom jimpressjonaw lil tal-FATF. Is-su\u010b\u010bess jitkejjel mhux mill-fatt li jinbdew il-prosekuzzjonijiet. Jitkejjel minn kemm l-uffi\u010b\u010bju tal-avukat \u0121enerali jkollu l-\u0127ila jikkundanna nies lejn il-\u0127abs.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">G\u0127aldaqstant din il-proposta nofs kedda &#8211; li g\u0127adha ma tressqitx fil-Parlament &#8211; m&#8217;hix prova li l-governanza tajba mxiet il-quddiem.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">4. Il-prim ministru fta\u0127ar b&#8217;li\u0121i li tiggarantixxi l-libert\u00e0 tal-istampa. X&#8217;inhi din? Tg\u0127id inqbadt f&#8217;raqda u bqajt ma ntba\u0127tx biha?<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Hawn il-prim ministru qed jirreferi g\u0127all-abbozz ta&#8217; li\u0121i li xxandar f&#8217;Settembru li g\u0127adda. Il-kumitat li kien \u0127atar il-gvern stess irri\u017cultalu li, b&#8217;din il-li\u0121i jew ming\u0127ajrha, s-sitwazzjoni ma kienitx ser tinbidel u l-gvern kellu jirtira kollox sakemm issir konsultazzjoni. Din il-konsultazzjoni g\u0127adha lanqas biss bdiet.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Tal-prim ministru kien biss fta\u0127ir vojt. Il-fatti juru li r-rapport tal-inkjesta tal-im\u0127allfin dwar il-qtil ta&#8217; Daphne Caruana Galizia ilu kwa\u017ci sentejn li xxandar u sal-lum ma twettaq\u00a0 ebda wie\u0127ed mir-rakkomandazzjonijiet li saru. Sadattant it-theddid lill-\u0121urnalisti u lill-attivisti baqa&#8217; g\u0127addej \u0121mielu.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Fil-kampanja elettorali tas-sena l-o\u0127ra, Robert Abela g\u0127o\u0121bu jperri\u010bni fil-<em>billboards<\/em> tal-partit tieg\u0127u. L-istess \u0127a\u0121a kienu g\u0127amlu ftit qabel Daphne spi\u010b\u010bat assassinata.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">I\u017cda l-kwistjoni m&#8217;hix dwar il-<em>billboards<\/em>. Il-libert\u00e0 tal-informazzjoni xorta baqg\u0127et ti\u0121i mka\u017cbra. Il-gvern g\u0127adu sal-lum jonfoq flejjes pubbli\u010bi f&#8217;riklami b&#8217;mod in\u0121ust. Il-ministri baqg\u0127u jitkellmu kwa\u017ci dejjem ma&#8217; dawk il-mezzi tax-xandir li jqisuhom b\u0127ala alleati tag\u0127hom. Il-prim ministru g\u0127adu sal-lum jirrifjuta li jag\u0127ti intervisti li dawk li hu ma jikkontrollax. Il-pulizija m&#8217;g\u0127adhiex tag\u0127ti mi\u017curi ta&#8217; protezzjoni lill-\u0121urnalisti. Kontra l-\u0121urnalisti g\u0127adhom qed isiru libelli vessatorji. Ma dda\u0127\u0127lu ebda mi\u017curi biex i\u0127arsu lill-\u0121urnalisti mill-effetti ta&#8217; kaw\u017ci SLAPP u l-mi\u017curi li pproponew huma biss ta&#8217; nofs kedda g\u0127aliex ma jil\u0127qux il-livell rakkomandat mill-Kummissjoni Ewropea.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">G\u0127aldaqstant il-fta\u0127ir tal-prim ministru fis-sens li huwa tejjeb il-kundizzjonijiet tal-\u0121urnalisti f&#8217;Malta m&#8217;hu xejn \u0127lief fta\u0127ir vojt u ta&#8217; bla sugu.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Din hi s-sitwazzjoni li ninsabu fiha. M&#8217;hemmx dubju li tal-Kummissjoni Ewropea ser ikunu m\u0127ajjra i\u0121ibu ru\u0127hom e\u017catt bl-istess mod kif kienu \u0121abu ru\u0127hom fix-xhur u s-snin ta&#8217; qabel l-assassinju ta&#8217; Daphne. Jista&#8217; jag\u0127ti l-ka\u017c li dawn ser jippreferu joqg\u0127odu fuq dak li jg\u0127idilhom il-gvern fis-sens li f&#8217;Malta issa kollox jinsab miexi fuq ir-rubini.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Jistg\u0127u i\u0121ibu ru\u0127hom b&#8217;dan il-mod. Sakemm imbag\u0127ad tinqala&#8217; kwistjoni o\u0127ra li \u0121\u0121ieg\u0127lhom jinteb\u0127u li l-gvern Malti ma tistax joqg\u0127od fuqu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Il-Kummissarju Ewropew responsabbli mill-\u0121ustizzja jinsab Malta g\u0127al ftit \u0121ranet. Waqt li jkun hawn ser jiltaqa&#8217; ma&#8217; ministri li, minn dak li rri\u017culta minn xi laqg\u0127at li saru fil-pubbliku, qalulu li Malta &#8220;kienet tg\u0127allmet il-lezzjonijiet li kellha titg\u0127allem&#8221; dwar il-governanza tajba u li issa kollox ward u \u017cahar. Dalg\u0127odu ser jiltaqa&#8217; mal-NGOs u jien bi \u0127siebni [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":115524,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[54],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/115529\/"}],"collection":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/"}],"about":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post\/"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1\/"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/comments\/?post=115529"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/115529\/revisions\/"}],"predecessor-version":[{"id":115542,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/115529\/revisions\/115542\/"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/media\/115524\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/media\/?parent=115529"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/categories\/?post=115529"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/tags\/?post=115529"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}