{"id":118950,"date":"2023-09-16T11:37:47","date_gmt":"2023-09-16T09:37:47","guid":{"rendered":"https:\/\/manueldelia.com\/?p=118950"},"modified":"2023-09-16T22:51:10","modified_gmt":"2023-09-16T20:51:10","slug":"min-xeba-jahbi-u-jghatti-mghandux-jippretendi-li-ghandna-nafdawh","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/2023\/09\/min-xeba-jahbi-u-jghatti-mghandux-jippretendi-li-ghandna-nafdawh\/","title":{"rendered":"Min xeba&#8217; ja\u0127bi u jg\u0127atti m&#8217;g\u0127andux jippretendi li g\u0127andna nafdawh"},"content":{"rendered":"<p style=\"font-weight: 400;\"><img class=\"aligncenter size-full wp-image-118946\" src=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Screenshot-2023-09-16-at-11.35.40.png\" alt=\"\" width=\"1222\" height=\"804\" srcset=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Screenshot-2023-09-16-at-11.35.40-200x132.png 200w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Screenshot-2023-09-16-at-11.35.40-300x197.png 300w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Screenshot-2023-09-16-at-11.35.40-400x263.png 400w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Screenshot-2023-09-16-at-11.35.40-600x395.png 600w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Screenshot-2023-09-16-at-11.35.40-768x505.png 768w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Screenshot-2023-09-16-at-11.35.40-800x526.png 800w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Screenshot-2023-09-16-at-11.35.40.png 1024w\" sizes=\"(max-width: 1222px) 100vw, 1222px\" \/><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Ftit wara li kienet skattat ir-Rivoluzzjoni Fran\u010bi\u017ca, wa\u0127da mill-&#8220;pro\u010beduri antiki&#8221; li dwarha kien jilmenta l-poplu Fran\u010bi\u017c kienet &#8211; g\u0127alkemm il-kelma &#8220;pro\u010beduri&#8221; mhix wa\u0127da pre\u010bi\u017ca &#8211; dwar il-\u0127ru\u0121 ta&#8217; <em>lettres de cachet.<\/em> Dawn ma kienu xejn \u0127lief ittri ffirmati u ssi\u0121illati mir-Re b&#8217;ordni biex persuna tinqafel fi sptar mentali. Meta xi \u0127add kien ji\u0121i kundannat bis-sa\u0127\u0127a ta&#8217; dawn l-ittri, dan ma kien ikollu difi\u017ca minn ebda qorti, ma setg\u0127ax jappella u ma setg\u0127ax isemma&#8217; il-qanpiena tieg\u0127u permezz ta&#8217; xhieda mog\u0127tija minnu.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Sitwazzjoni grotteska b\u0127al din kif qatt setg\u0127et \u0121iet tollerata? Dak i\u017c-\u017cmien, is-setg\u0127a assoluta li kellhom ir-rejiet li jaqflu n-nies fil-\u0127abs b&#8217;kapri\u010b\u010b ma kienitx meqjusa b\u0127ala n\u0121ustizzja tal-wa\u0127x. G\u0127aliex kienu jemmnu li r-rejiet huma mnebb\u0127in minn Alla u li Alla ma jista&#8217; qatt ikun \u017cbaljat. Kull darba li r-re kien jidhirlu li xi \u0127add kien je\u0127tie\u0121 li jinqafel fil-\u0127abs, ma setg\u0127ax ma kellux ir-ra\u0121unijiet tajbin il-g\u0127ala kien jidhirlu hekk. Dawn ir-ra\u0121unijiet tajbin \u0127add ma seta&#8217; jitfa&#8217; d-dell ta&#8217; xi dubju fuqhom. \u0120aladarba li r-re wera&#8217; r-rieda li jaqfel lil xi \u0127add fil-\u0127abs, sinjal li kellu ra\u0121un.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">B&#8217;xorti tajba, dak i\u017c-\u017cmien ilu li g\u0127adda u dak li kien ig\u0127odd fi \u017cmien ir-Rivoluzzjoni Fran\u010bi\u017ca, llum m&#8217;g\u0127adux ig\u0127odd. Huwa minnu li llum g\u0127ad hemm min, per e\u017cempju g\u0127adu jemmem fl-infallibilit\u00e0 Papali jew fil-prerogattiva rjali. I\u017cda \u0121eneralment fil-pajji\u017ci li j\u0127addnu d-demokrazija d-de\u010bi\u017cjonijiet li jittie\u0127du g\u0127andhom dejjem ikunu \u0121ustifikati u l-\u0121ustifikazzjoni g\u0127andha tkun imsejsa fuq fatti li wie\u0127ed ikun jista&#8217; jg\u0127arbilhom.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Meta dak l-ar\u010bi-ba\u0127nan Johann Grech u sidu Clayton Bartolo jg\u0127idulna li g\u0127andhom il-&#8220;provi&#8221; li l-infieq tal-<em>Malta Film Commission<\/em> huwa \u0121ustifikat u li kien wie\u0127ed li gawdejna minnu, dawn kien messhom xandru l-&#8220;provi&#8221; li jg\u0127idu li g\u0127andhom jew inkella kien messhom \u017cammew is-skiet dwaru. Ta&#8217; xejn tg\u0127id li g\u0127andek il-&#8220;provi&#8221; meta dawn tibqa&#8217; tirrifjuta li xxandarhom.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">G\u0127aliex, wara kollox, jekk ma tkunx tista&#8217; tg\u0127arbel ir-ri\u010berka li qalu li g\u0127amlu, jekk ma tkunx tista&#8217; tistaqsi dwar il-mistoqsijiet li qalu li g\u0127amlu, jekk ma tkunx tista&#8217; te\u017cer\u010bita kontroll fuq dak li assumew u fuq il-metodolo\u0121iji li ntu\u017caw, jekk ma tkunx tista&#8217; tg\u0127arbel ir-ri\u017cultati li qalu li kisbu u jekk ma tkunx tista&#8217; tipproponi alternattivi g\u0127al dak li waslu g\u0127alih huma, allura l-fta\u0127ir kollu li fta\u0127ru huwa biss f\u0127a\u0127ir vojt li ma jiswa&#8217; xejn.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Dawn fakkruni f&#8217;dak li se\u0127\u0127 il-\u0121img\u0127a li g\u0127addiet fil-Parlament Messikan meta f&#8217;kaxxa tal-\u0127\u0121ie\u0121 tqieg\u0127du \u017cew\u0121 &#8220;pupazzi&#8221; u min qieg\u0127edhom hemm ried ibellag\u0127ha li dawn huma aljeni li kienu jimir\u0127u fid-dinja tag\u0127na mal-elf sena ilu. Uruna l-provi jew inkella morru xxejru.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Waqt konferenza stampa li g\u0127amlu l-biera\u0127 biex jippruvaw ji\u0121\u0121ustifikaw l-infieq li nefqu, Grech u Bartolo qalu li kienu ng\u0127ataw parir legali biex ma jxandrux l-istudju li qalu li g\u0127andhom f&#8217;idejhom li ji\u0121\u0121ustifika l-infieq tal-<em>Malta Film Commission<\/em>. Lanqas dan il-parir legali ma kellhom id-di\u010benza li jxandru u g\u0127aldaqstant ma nafux il-g\u0127ala l-ministri qed jistaqsu lill-avukati g\u0127andhomx jaqdu dmir ewlieni tag\u0127hom li ji\u0121\u0121ustifikaw l-infieq pubbliku mal-poplu. Wara kollox, avukat g\u0127aliex g\u0127andu j\u017comm ministru milli jaqdi dmir ewlieni tieg\u0127u?<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Meta avukat jag\u0127ti parir legali lill-klijent biex i\u017comm is-skiet, x&#8217;aktarx li dan jag\u0127mlu g\u0127ax ikun jaf li jekk jing\u0127ad kollox, jistg\u0127u jinkixfu provi nkriminanti. Jidhirli li l-uniku ka\u017c li fih gvern ikun \u0121ustifikat li ma jxandarx dettalji dwar infieq huwa dak li jkollu x&#8217;jaqsam mad-difi\u017ca u mas-sigurt\u00e0 nazzjonali. Jekk, g\u0127all-argument, gvern ikun qed jibni arma \u0121dida huwa minn ewl id-dinja li ma jkunx lest li jikxef g\u0127ajnu dwar l-arma l-\u0121dida mal-g\u0127edewwa tieg\u0127u. Dan m&#8217;g\u0127andu x&#8217;jaqsam xejn mal-g\u0127oti ta&#8217; &#8220;parir legali&#8221;.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Il-poplu g\u0127andu dritt sagrosant li jing\u0127ata rendikont s\u0127i\u0127 dwar il-mod kif ikunu ntefqu flusu. Jekk l-informazzjoni dwar l-infieq tibqa&#8217; mistura, ma nistg\u0127u qatt na\u010b\u010bettaw dak kollu li jkun \u0121ie mo\u0127bi minn g\u0127ajnejna. Jekk jidhrilna li Johann Grech berbaq flus mill-kaxxa ta&#8217; Malta u li Clayton Bartolo g\u0127alaq g\u0127ajnejh g\u0127al dan it-tberbiq, ta&#8217; xejn jippretendu li nafdaw il-kelma tag\u0127hom li mxew b&#8217;mod responsabbli.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Huma u j\u0127ambqu li dak li g\u0127amlu kienu g\u0127amluh g\u0127all-\u0121id tag\u0127na, Grech u Bartolo \u0121abu ru\u0127\u0127om b\u0127al dawk ir-rejiet li kienu jirrenjaw qabel ir-Rivoluzzjoni Fran\u010bi\u017ca. Kelmithom je\u0127tie\u0121 li na\u010b\u010bettawha mill-bidu sal-a\u0127\u0127ar g\u0127aliex la qaluha huma, sinjal li g\u0127andhom ra\u0121un. L-im\u0121ieba tag\u0127hom ta&#8217; bilfors kienet \u0121usta u xierqa.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Hekk jonqos issa!<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Anki meta stqarrew li g\u0127andhom parir legali biex ma jxandrux ir-rapport, stqarrew \u0127merija grassa. Nibqa&#8217; ng\u0127id li qed jigdbu sakemm jibqg\u0127u ma jxandrux il-parir legali li qalu li g\u0127andhom f&#8217;idejhom. U x&#8217;aktarx li jekk ixandru l-parir legali, dan g\u0127ad nikkonkludu li huwa biss fabbrikazzjoni.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Fi ftit kliem, il-Kummissarju tal-Films qed jg\u0127idilna li \u0127add \u0127liefu m&#8217;g\u0127andu l-\u0127ila li jonfoq flejjes pubbli\u010bi b&#8217;mod effettiv.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Nag\u0127milha \u010bara li l-istqarrija fis-sens li aktar ma jintefqu flus f&#8217;g\u0127otijiet fl-industrija tal-films, aktar ikun hemm flus ji\u010b\u010birkolaw fl-ekonomija hi fl-istess \u0127in wa\u0127da korretta u irrilevanti. M&#8217;g\u0127andniex xi ng\u0127idu, aktar ma jintefqu flus, aktar flus jid\u0127lu fl-ekonomija.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">I\u017cda li kieku kellu jsir studju ekonomiku bis-serjet\u00e0, kien jirri\u017culta li \u017cjieda fl-infieq li tkun lil hinn minn \u010bertu limitu x&#8217;aktarx li t\u0127alli anqas fl-ekonomija. Politika serja kienet tassigura li kull infieq \u017cejjed g\u0127andu jsir f&#8217;oqsma aktar produttivi. Il-gvern jag\u0127mel sew li jonfoq flejjes fil-qasam tal-arti kreattiva g\u0127aliex dan il-qasam g\u0127andu l-potenzjal li jo\u0127loq ix-xog\u0127ol.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">I\u017cda x-xog\u0127ol ma jon\u0127oloqx billi nimlew il-karus ta&#8217; Denzel Washington f&#8217;Los Angeles b&#8217;miljun ewro, i\u017cda jaf jin\u0127oloq, per e\u017cempju, b&#8217;xi produzzjoni awdjo-vi\u017cwali li tkun tista&#8217; ti\u0121i esportata lejn is-swieq barranin. Urini studju li jmeri dan kollu, Sur Johann Grech. Eh, iva. G\u0127andek parir legali biex dan l-istudju ma xxandrux, hux hekk?<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Naf li dak li qed insostni huwa msejjes biss fuq is-suppo\u017cizzjonijiet lo\u0121i\u010bi u kont inkun f&#8217;po\u017cizzjoni a\u0127jar li kieku f&#8217;idejja g\u0127andi l-provi empiri\u010bi, l-istatistika u l-istudji ekonomi\u010bi.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">I\u017cda jidher li xi avukati mhux mag\u0127rufa lil Johann Grech tawh parir biex ma jikxifx il-karti u dan biex jing\u0127ata l-kenn u l-protezzjoni Johann Grech stess. G\u0127ax inkella bil-karti f&#8217;idejna g\u0127ad nistg\u0127u forsi ninteb\u0127u li dak li qed jg\u0127idilna Johann Grech ma jirriftettix ir-realt\u00e0 u s-sewwa. U li g\u0127alhekk mhux minnu li m&#8217;hawn \u0127add \u0127lief Johann Grech li g\u0127andu l-\u0127ila jmexxi l-Kummissjoni tal-Films bis-serjet\u00e0.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Gvern li ja\u0127bi huwa gvern li m&#8217;huwiex \u017cgur minnu nnifsu. Ir-rejiet tal-antik kienu ju\u017caw il-<em>lettres de cachet<\/em> biex je\u0127ilsu minn nies li ma kellhomx grazzja mag\u0127hom. \u017bgur li ma kienux ispirati mill-Ispirtu s-Santu meta kienu jag\u0127mlu kollox minn wara l-kwinti u fis-segretezza u s-segretezza kienu ji\u0121\u0121ustifikawha mill-fatt li ma setg\u0127ux ji\u0121\u0121ustifikaw l-g\u0127emil tag\u0127hom.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Johann Grech m&#8217;g\u0127andu ebda twe\u0121iba g\u0127all-mistoqsijiet li qed isiru dwar l-infieq e\u017ca\u0121erat ta&#8217; flus il-poplu.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Jippretendi biss li g\u0127andna nafdawh fil-g\u0127ama.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">M&#8217;g\u0127andux \u010bans.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ftit wara li kienet skattat ir-Rivoluzzjoni Fran\u010bi\u017ca, wa\u0127da mill-&#8220;pro\u010beduri antiki&#8221; li dwarha kien jilmenta l-poplu Fran\u010bi\u017c kienet &#8211; g\u0127alkemm il-kelma &#8220;pro\u010beduri&#8221; mhix wa\u0127da pre\u010bi\u017ca &#8211; dwar il-\u0127ru\u0121 ta&#8217; lettres de cachet. Dawn ma kienu xejn \u0127lief ittri ffirmati u ssi\u0121illati mir-Re b&#8217;ordni biex persuna tinqafel fi sptar mentali. Meta xi \u0127add kien ji\u0121i kundannat bis-sa\u0127\u0127a [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":118947,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[54],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/118950\/"}],"collection":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/"}],"about":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post\/"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1\/"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/comments\/?post=118950"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/118950\/revisions\/"}],"predecessor-version":[{"id":118961,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/118950\/revisions\/118961\/"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/media\/118947\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/media\/?parent=118950"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/categories\/?post=118950"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/tags\/?post=118950"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}