{"id":121747,"date":"2024-06-28T08:10:57","date_gmt":"2024-06-28T06:10:57","guid":{"rendered":"https:\/\/manueldelia.com\/?p=121747"},"modified":"2024-06-28T22:23:38","modified_gmt":"2024-06-28T20:23:38","slug":"l-ewwel-jisirquk-u-mbaghad-jigdbulek","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/2024\/06\/l-ewwel-jisirquk-u-mbaghad-jigdbulek\/","title":{"rendered":"L-ewwel jisirquk u mbag\u0127ad jigdbulek"},"content":{"rendered":"<p style=\"font-weight: 400;\"><img class=\"aligncenter size-full wp-image-121741\" src=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/F5pi6HPWEAAF1Te.jpg\" alt=\"\" width=\"678\" height=\"381\" srcset=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/F5pi6HPWEAAF1Te-200x112.jpg 200w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/F5pi6HPWEAAF1Te-300x169.jpg 300w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/F5pi6HPWEAAF1Te-400x225.jpg 400w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/F5pi6HPWEAAF1Te-600x337.jpg 600w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/F5pi6HPWEAAF1Te.jpg 678w\" sizes=\"(max-width: 678px) 100vw, 678px\" \/><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">L-iskandlu dwar il-\u0127lasijiet tal-benefi\u010b\u010bji tad-di\u017cabilit\u00e0 ma kienx l-akbar ka\u017c ta&#8217; serq ta&#8217; flus il-poplu. \u0126dejn l-400 miljun tal-isptarijiet li spi\u010b\u010baw g\u0127ebu f&#8217;bir tas-skieken, 8 miljun f&#8217;pensjonijiet misruqa m&#8217;huma xejn.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Jekk wie\u0127ed jipprova jipparagunaha ma&#8217; dak li kien inkixef bis-sa\u0127\u0127a tal-<em>Panama Papers<\/em>, din il-kon\u0121ura m&#8217;hix xi wa\u0127da li \u0121\u0121ib l-g\u0127ajnejn wara l-widnejn: f&#8217;dan il-ka\u017c ma kienx hemm kumpanniji sigrieti ta&#8217; ministri. U meta wie\u0127ed jipparagunah mal-labirint tal-kon\u0121ura <em>Electrogas<\/em>, l-iskandlu tal-pensjonijiet tad-di\u017cabilit\u00e0 m&#8217;huwiex wie\u0127ed diffi\u010bli li jinstab tarfu: kull m&#8217;g\u0127andek tag\u0127mel hu li tara min huma dawk li r\u010bievew il-flus u mbag\u0127ad i\u0121\u0121ieg\u0127elhom i\u0127allsu kollox lura.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">I\u017cda dan huwa skandlu li m&#8217;hu xejn \u0127lief stupru tal-\u0121ustizzja so\u010bjali. Dawk li\u00a0 jifil\u0127u ja\u0127dmu huma m\u0121ieg\u0127la j\u0127allsu sehem mill-qlieg\u0127 tag\u0127hom biex ikunu jistg\u0127u ji\u0121u mg\u0127ejjuna dawk li ma jifil\u0127ux ja\u0127dmu b\u0127al, f&#8217;dan il-ka\u017c, persuni li l-kundizzjoni gravi tas-sa\u0127\u0127a tag\u0127hom ma tippermettilhomx li j\u017commu fil-wi\u010b\u010b ming\u0127ajr l-g\u0127ajnuna tag\u0127na. Klikka fil-qalba tal-gvern serqet dawn il-flejjes u w\u017cathom biex jinxtraw il-voti u dan bil-g\u0127an li tin\u017camm is-setg\u0127a f&#8217;idejha. Jidher ukoll li w\u0127ud mill-membri ta&#8217; din il-klikka \u0127axxnu bwiethom b&#8217;dawn il-flejjes.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Issa qed nisimg\u0127u li dan l-iskandlu hu \u0127afna aktar serju milli jidher mal-ewwel daqqa t&#8217;g\u0127ajn. Skond wie\u0127ed mill-g\u0127ejjun fil-qalba ta&#8217; din il-kon\u0121ura, l-og\u0127la uffi\u010bjali tal-gvern kienu jafu b&#8217;kollox u, hekk kif inteb\u0127u li kienu ser jinkixfu, g\u0127amlu minn kollox biex ig\u0127attu x-xtur kollha.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Roger Agius m&#8217;huwiex xi eroj. Dan kien ja\u0127dem b\u0127ala xufier tas-segretarju parlamentari Andy Ellul u kienu ukoll fil-qalba ta&#8217; xibka korrotta ta&#8217; favuri u ta&#8217; klijenteli\u017cmu li qed teqred lil pajji\u017cna. Huwa kien wie\u0127ed minn fost klikka ta&#8217; persuni li, biex takkwista xi \u0127a\u0121a ming\u0127and il-gvern li m&#8217;g\u0127andhiex dritt g\u0127aliha, n-nies kellha tirrikorri g\u0127andhom.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">B\u0127al, ng\u0127idu a\u0127na, \u0127lasijet kull xahar f&#8217;kontijiet bankarji ta&#8217; ammonti ta&#8217; flus g\u0127al xejn b&#8217;xejn. Kien jitolbok tmur tkellem lil Silvio Grixti, deputat Laburista li hu wkoll tabib. Kien ig\u0127addilek dokumenti li ji\u010b\u010bertifikawk b\u0127ala persuna li tbati minn mard serju. Tant serju li ma jippermettilekx ta\u0127dem. U jibg\u0127atuk, bid-dokumenti b&#8217;kollox, biex tidher quddiem bord mag\u0127mul minn tobba sabiex tkun tista&#8217; turihom is-serjet\u00e0 tal-mard tieg\u0127ek.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Fl-a\u0127\u0127ar jibg\u0127atuk id-dar u toqg\u0127od tistenna sakemm tibda&#8217; tir\u010bievi \u010b-\u010bekkijiet ming\u0127and il-gvern g\u0127al xejn b&#8217;xejn. Insomma, mhux e\u017cattament g\u0127al xejn b&#8217;xejn g\u0127aliex ikun hemm min jitolbok t\u0127allsu xi \u0127a\u0121a mill-ewwel \u010bekk li tir\u010bievi. Mhix \u0127a\u0121a \u0121usta din, jewwilla? U jkun hemm ukoll min joqg\u0127od ifakkrek biex fl-elezzjoni li jmiss tivvota Labour g\u0127aliex tal-Labour i\u0127obbuk, iroxxu fuqek il-flus g\u0127al xejn b&#8217;xejn u jag\u0127mluk sinjur \u017cg\u0127ir. U li, jekk dawk il-\u0127odor Nazzjonalisti jitilg\u0127u fil-gvern, il-flus li tal-Labour ikunu raxxew fuqek jispi\u010b\u010baw jie\u0127duhom lura.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">G\u0127aldaqstant hawn g\u0127andna deputat parlamentari u tabib li, hu u jarmi l-ba\u0127ar l-etika professjonali li obbligat jimxi mag\u0127ha, jisraq lill-gvern li jimpjegah billi jag\u0127mel u\u017cu minn flus \u0127addie\u0127or biex jixtri l-voti u dan biex ikun jista&#8217; jibqa&#8217; fil-gvern. Biex wettaq dan kollu, ma setax kien wa\u0127du. Biex ig\u0127inuh kellu numru ta&#8217; messa\u0121\u0121iera b\u0127al Roger Agius li kienu jikkoordinaw ix-xog\u0127ol. B\u0127ala membri ta&#8217; dak il-bord kien hemm tobba li kienu jdawwru wi\u010b\u010bhom in-na\u0127a l-o\u0127ra u jiffirmaw dak kollu li jin\u0121ieb quddiemhom. Kien hemm ukoll uffi\u010bjali tal-gvern. Roger Agius semma&#8217; lil Mark Calleja li jmexxi l-Ministeru ta&#8217; Michael Falzon u allega li dan mela bwietu.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Dan Agius stqarr li \u0127add ma kien \u0127abbel rasu li g\u0127ad jinkixef kollox u jid\u0127ol f&#8217;ba\u0127ar ta&#8217; nkwiet g\u0127aliex il-Ministru kien jaf kollox b&#8217;dak li kien g\u0127addej u g\u0127aldaqstant kien ikun lest li jg\u0127attilhom xturhom. Jidher li l-istorja tmur lil hinn sewwa mill-Ministru Michael Falzon.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Silvio Grixti kien warrab mill-Parlament fl-2021 ftit wara li l-Pulizija kienet bg\u0127atet g\u0127alih u nterrogatu b&#8217;rabta ma&#8217; din l-investigazzjoni. Madankollu lil Grixti, Robert Abela \u017cammu b\u0127ala konsulent f&#8217;Kastilja. Dan ma jistax \u0127lief ifisser li l-kap tal-grupp parlamentari tal-Labour Robert Abela kien jaf li Grixti kien warrab g\u0127ax il-Pulizija kienet qed tinvestigah. I\u017cda \u017cammu mieg\u0127u xorta wa\u0127da.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Dan l-iskandlu nkixef bil-\u0127idma nvestigattiva tal-\u0121urnalisti, ewlenin fosthom dawk tat-Times of Malta. Inkixef kollox ukoll g\u0127aliex il-Pulizija bdiet t\u0127arrek lil dawk li gawdew mill-pensjonijiet tad-di\u017cabilit\u00e0 minkejja li ma kellhomx dritt g\u0127alihom. Li kieku dan kien ka\u017c i\u017colat wie\u0127ed, kien jitqies b\u0127ala \u017cball u li kieku se\u0127\u0127 g\u0127al g\u0127axar darbiet, tibda&#8217; tissuspetta \u0127a\u017cin. I\u017cda meta ka\u017cijiet b\u0127al dawn jibdew jg\u0127oddu l-mijiet, m&#8217;hemmx dubju li te\u017cisti xibka korrotta li tkun \u0127akmet lill-infrastruttura tal-istat.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Mal-medda ta\u017c-\u017cmien, il-Pulizija \u0127arrket lill-messa\u0121\u0121iera tax-xibka b\u0127al Roger Agius kif ukoll lil Silvio Grixti.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">U issa Roger Agius qed jikxef l-g\u0127awwar. Qed isostni li l-Pulizija m&#8217;hix tippermettilu jikkopera mag\u0127hom billi jikxef aktar dettalji dwar l-iskandlu. \u0126alliel bil-manetti li jikxef l-g\u0127awwar g\u0127all-bidu nissuspettaw li qed jipprova jg\u0127addiha lixxa. Madankollu je\u0127tie\u0121 li noqg\u0127odu attenti. Agius qed jikkonferma li huwa wettaq g\u0127emil li jinsab mixli bih mill-pulizija. M&#8217;huwiex qed jipprova jg\u0127addiha lixxa. Madankollu qed ig\u0127id li mhux sewwa li je\u0127el hu biss u s\u0127abu l-messa\u0121\u0121iera jg\u0127adduha lixxa.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">\u0120ie intervistat ukoll fuq ir-radju minn Andrew Azzopardi u qal \u0127afna affarijiet o\u0127ra.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Stqarr li ilu xhur s\u0127a\u0127 jitlob li jing\u0127ata l-protezzjoni ta&#8217; <em>whistleblower<\/em> u li baqg\u0127u jinjorawh sal-lum. Stqarrija b\u0127al din hi wa\u0127da kredibbli. Il-li\u0121i tal-<em>whistleblower<\/em> ilha fis-se\u0127\u0127 10 snin i\u017cda din g\u0127o\u0121obhom u\u017cawha darba biss biex jippersegwitaw lir-ra\u0121el ta&#8217; Giovanna Debono. Minn dakinhar &#8216;l hawn, sabbtu l-bibien f&#8217;wi\u010b\u010b dawk kollha li kienu lesti jikxfu l-korruzzjoni: Maria Efimova, Jonathan Ferris, u issa Roger Agius.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Semma&#8217; b&#8217;ismu lil uffi\u010bjal g\u0127oli fil-Ministeru ta&#8217; Michael Falzon li akku\u017cah li xxa\u0127\u0127am. U baqa&#8217; kollox b\u0127allikieku ma \u0121ara&#8217; xejn. Huwa stqarr ukoll li l-informazzjoni li huwa g\u0127adda lill-Pulizija biex ig\u0127inhom fl-investigazzjoni tag\u0127hom kien g\u0127addiha dakinhar stess li huwa kien kellem lill-Pulizija b&#8217;mod kunfidenzjali dwar il-ministri li qed jixli li kellhom sehem fl-iskandlu.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Huwa stqarr\u00a0 ukoll li uffi\u010bjal fl-uffi\u010b\u010bju tal-Prim Ministru qallu li, kemm il-darba jke\u010b\u010bi lill-avukat tieg\u0127u, kienu lesti li jinsew kollox. U dan g\u0127ar-ra\u0121uni li l-avukat tieg\u0127u inzerta li hu Jason Azzopardi u l-gvern ma jiddejjaq xejn li ju\u017ca s-setg\u0127a tieg\u0127u fuq il-korp tal-pulizija biex jag\u0127\u017cillek l-avukat li jkun jixtieq hu.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Il-korruzzjoni hi fatt tal-\u0127ajja. Je\u017cistu uffi\u010bjali li huma \u0127allelin. Je\u017cistu kon\u0121uri li jsiru minn persuni li ja\u0127sbu li l-li\u0121ijiet ma jg\u0127oddux g\u0127alihom. Dan jista&#8217; jse\u0127\u0127 ta\u0127t kull gvern. Dawn l-affarijiet ma \u0121ewx ivvintati mill-Partit Laburista. I\u017cda m\u0121ieba korrotta &#8211; b&#8217;mod spe\u010bjali ma&#8217; dik li g\u0127andha x&#8217;taqsam mal-g\u0127ajnuna g\u0127ad-di\u017cabilit\u00e0 &#8211; hi wa\u0127da tal-wa\u0127x nieqsa minn kull kuxjenza.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">M&#8217;hemmx dubju li l-korruzzjoni fil-\u0127ru\u0121 tal-li\u010benzji tad-dg\u0127ajjes hi \u0127a\u0121a \u0127a\u017cina. I\u017cda l-falsifikazzjoni tal-firem tat-tobba, l-pressjoni li saret fuq tobba biex ji\u010b\u010bertifikaw mard ine\u017cistenti u s-serq ta&#8217; flejjes mi\u0121burin biex jg\u0127inu lil dawk li qed ibatu minn di\u017cabilitajiet gravi hi m\u0121ieba kiefra li qatt ma rajna b\u0127alha. Madankollu, ebda gvern ma jista&#8217; jitqies \u0127ati direttament g\u0127all-gideb tal-impjegati tieg\u0127u u tas-serq li jwettqu.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">It-test ta&#8217; kull gvern jasal dakinhar li jinteba\u0127 bil-gideb u bis-serq. \u0120aladarba l-gvern ma kellux il-\u0127ila jwaqqaf il-frodi milli jse\u0127\u0127, x&#8217;azzjoni \u0127a hekk kif inteba\u0127 bil-frodi u s-serq?<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Huwa proprju hawn li l-iskandlu jie\u0127u xejra differenti. Is-serq li se\u0127\u0127 huwa wie\u0127ed ta&#8217; serjet\u00e0 kbira. I\u017cda l-g\u0127ata ta&#8217; xtur il-\u0127allelin huwa \u0127afna ag\u0127ar mis-serq innifsu.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">M&#8217;g\u0127andna qatt naqtg\u0127u sentenzi u ni\u0121bdu konklu\u017cjonijiet li jkunu msejsa fuq allegazzjonijiet li qed jag\u0127mel wie\u0127ed mill-mixlija, kredibbli kemm jistg\u0127u jitqiesu kredibbli. Minflok g\u0127andna nag\u0127mlu sensiela ta&#8217; mistoqsijiet:<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Meta kien li Michael Falzon sar jaf li kienu qed jinsterqu flejjes pubbli\u010bi li huma nti\u017ci g\u0127all-g\u0127ajnuna g\u0127al min g\u0127andu di\u017cabilit\u00e0? Meta kien li Robert Abela sar jaf?<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Huwa minnu li l-Pulizija ddiskutew il-ka\u017c ma&#8217; ministri? G\u0127ala? Huwa minnu li l-Pulizija ng\u0127atat struzzjonijiet dwar lil min g\u0127andha t\u0127arrek u dwar lil min g\u0127andha t\u0127allihom ig\u0127adduha lixxa?<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Huwa minnu li l-Pulizija wasslet informazzjoni mill-investigazzjoni lil u\u0127ud minn dawk li ssemmew li kellhom sehem fl-iskandlu?<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Huwa minnu li uffi\u010bjali tal-gvern heddew persuna mixlija u offrietlu li tfarfar kollox ta\u0127t it-tapit kemm il-darba ja\u010b\u010betta li jke\u010b\u010bi lill-avukat tieg\u0127u?<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">G\u0127al dawn il-mistoqsijiet hemm it-twe\u0121ibiet. Dawn huma mistoqsijiet li je\u0127tie\u0121u twe\u0121iba g\u0127aliex jeffettwaw l-g\u0127eruq tal-\u0127ajja demokratika tag\u0127na. G\u0127andna gvern li jrid jipperswadina li qed jintaxxana biex ikun jista&#8217; jg\u0127in lil min g\u0127andu di\u017cabilit\u00e0 i\u017cda li qed jisraqna u ju\u017ca flusna biex jixtri l-voti u s-setg\u0127a? G\u0127andna uffi\u010bjali tal-pulizija li qed ig\u0127inu lil ministri mda\u0127\u0127lin fis-serq biex ikunu jistg\u0127u jg\u0127adduha lixxa?<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">U &#8211; ag\u0127ar minn hekk &#8211; g\u0127andna gvern li huwa lest li ja\u0127bi l-kriminalit\u00e0 u jigdeb biex jg\u0127atti xtur il-\u0127allelin?<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">\u010aertament ma jistg\u0127ux ikunu l-Pulizija u l-ministri li jinvestigaw huma stess dan l-iskandlu\u00a0 g\u0127aliex wisq nissuspettaw li jafu x&#8217;inhuma t-twe\u0121ibiet u li dawn it-twe\u0121ibiet di\u0121\u00e0 qed ja\u0127buhom. Je\u0127tie\u0121 li jkun hemm inkjesta pubblika indipendenti g\u0127aliex issa li nafu li serquna, g\u0127andna kull dritt li nsiru nafu l-verit\u00e0 kollha.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>L-iskandlu dwar il-\u0127lasijiet tal-benefi\u010b\u010bji tad-di\u017cabilit\u00e0 ma kienx l-akbar ka\u017c ta&#8217; serq ta&#8217; flus il-poplu. \u0126dejn l-400 miljun tal-isptarijiet li spi\u010b\u010baw g\u0127ebu f&#8217;bir tas-skieken, 8 miljun f&#8217;pensjonijiet misruqa m&#8217;huma xejn. Jekk wie\u0127ed jipprova jipparagunaha ma&#8217; dak li kien inkixef bis-sa\u0127\u0127a tal-Panama Papers, din il-kon\u0121ura m&#8217;hix xi wa\u0127da li \u0121\u0121ib l-g\u0127ajnejn wara l-widnejn: f&#8217;dan il-ka\u017c ma kienx [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":121742,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[54],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/121747\/"}],"collection":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/"}],"about":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post\/"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1\/"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/comments\/?post=121747"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/121747\/revisions\/"}],"predecessor-version":[{"id":121771,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/121747\/revisions\/121771\/"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/media\/121742\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/media\/?parent=121747"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/categories\/?post=121747"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/tags\/?post=121747"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}