{"id":4018,"date":"2018-02-07T00:06:46","date_gmt":"2018-02-06T22:06:46","guid":{"rendered":"https:\/\/manueldelia.com\/?p=4018"},"modified":"2018-02-08T13:03:24","modified_gmt":"2018-02-08T11:03:24","slug":"gurnalisti-tal-istat","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/2018\/02\/gurnalisti-tal-istat\/","title":{"rendered":"\u0120urnalisti tal-Istat"},"content":{"rendered":"<p>Mill-\u0127afna modi kif il-libert\u00e0 tal-media qed ti\u0121i mhedda mill-intervent tal-Istat f&#8217;Malta, l-iktar li jispikka hu l-mod falz kif il-propogandisti tal-Istat jadottaw it-terminu &#8216;\u0121urnalist&#8217;. Mhux biss jippretendu li huma \u0121urnalisti meta fl-istess \u0127in ikunu qed iservu l-interessi tar-re\u0121im, imma ja\u0127dmu attivament biex jeskludu l-\u0121urnalisti \u0121enwini u jfittxu li jne\u0127\u0127ulhom il-kredibbilt\u00e0.<\/p>\n<p>G\u0127alhekk lil Daphne Caruana Galizija kienu jsej\u0127ulha &#8216;blogger&#8217; \u2014 kienu ju\u017caw il-kelma b&#8217;timbru unikament Malti, mg\u0127obbija b&#8217;tikketta negattiva, derogatorja u mne\u017c\u017cg\u0127a mill-funzjoni tal-\u0121urnalist li jinforma u janalizza dak li jkun g\u0127addej.<\/p>\n<p>Mhumiex biss il-politi\u010bi li kienu jag\u0127mluha din.\u00a0 U g\u0127adhom jag\u0127mluha.<\/p>\n<p><img class=\"size-medium wp-image-3999 alignleft\" src=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/multiple-slides-Premju-Anzjan-tas-Sena-NS-Foto-Credit-DOI-300x199.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"199\" srcset=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/multiple-slides-Premju-Anzjan-tas-Sena-NS-Foto-Credit-DOI-300x199.jpg 300w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/multiple-slides-Premju-Anzjan-tas-Sena-NS-Foto-Credit-DOI-408x270.jpg 408w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/multiple-slides-Premju-Anzjan-tas-Sena-NS-Foto-Credit-DOI.jpg 435w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/>Il-president tal-Istitut tal-\u0120urnalisti Maltin, Norma Saliba, f&#8217;avveniment li attendejt g\u0127alih jien ukoll, tkellmet dwar ix-xewqa tag\u0127ha li ti\u0121i introdotta li\u010benzja tal-Istat li tillimita l-a\u010b\u010bess g\u0127all-attivit\u00e0 \u0121urnalistika g\u0127al dawk biss li jawtorizza l-Istat.<\/p>\n<p>Mhux ta&#8217; b&#8217;xejn l-Istitut tag\u0127hom huwa l-uniku asso\u010bjazzjoni tal-\u0121urnalisti li mhux isemma&#8217; le\u0127nu b&#8217;mod attiv biex ikun hemm skrutinju internazzjonali tal-investigazzjonijiet dwar il-qtil ta&#8217; Daphne Caruana Galizia.\u00a0 Bil-maqlub tag\u0127hom, l-Istitut lokali qatt ma qiesha b\u0127ala kollega.<\/p>\n<p>Norma Saliba argumentat li hemm b\u017conn re\u0121im sponsorjat mill-Istat biex ji\u017cgura l-istandards fil-\u0121urnali\u017cmu. Imma jekk dawk l-istandards se jkunu baxxi bi\u017c\u017cejjed biex jinkludu lilha, kif x&#8217;aktarx tkun trid, \u0127add m&#8217;g\u0127andu g\u0127ax jinkwieta li jit\u0127alla barra, u allura l-e\u017cer\u010bizzju kollu kemm hu jkun sar g\u0127alxejn. Il-motivazzjoni ta&#8217; li\u010benzja tal-Istat g\u0127ad-dritt tal-\u0121urnali\u017cmu huwa aktar misterju\u017c u \u010bertament suspettu\u017c \u0127afna f&#8217;idejn xi \u0127add li jservi ta&#8217; pre\u017centatri\u010bi g\u0127all-avvenimenti ta&#8217; propoganda tal-gvern, kif tag\u0127mel Norma Saliba.<\/p>\n<p>L-intenzjoni veru hi li \u010b\u010ba\u0127\u0127ad il-protezzjoni tal-libert\u00e0 tal-media lil dawk li verament je\u0127ti\u0121uha, dawk li jinvestigaw l-azzjonijiet \u0127\u017ciena tan-nies fil-poter u li jikkritikawhom min\u0127abba f&#8217;hekk.<\/p>\n<p><img class=\"size-medium wp-image-4000 alignleft\" src=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/brianhansford-300x199.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"199\" srcset=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/brianhansford-300x199.jpg 300w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/brianhansford-406x270.jpg 406w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/brianhansford.jpg 450w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/>Imbag\u0127ad hemm Brian Hansford, e\u017cempju rivoltanti ie\u0127or ta&#8217; propoganda li sservi lill-Istat bil-libsa tal-\u0121urnali\u017cmu. Is-serje tieg\u0127u tul dawn l-a\u0127\u0127ar \u0121img\u0127at fuq Facebook, dwar Marija Efimova \u2014 serje li tfakkrek fit-tortura psikolo\u0121ika \u010aini\u017ca ta&#8217; qatra ilma wara l-o\u0127ra \u2014 kienet g\u0127alkollox sajma mill-informazzjoni g\u0127ax kien ovvju li kienet ma\u0127suba biex tbe\u017c\u017ca&#8217; whistle-blower u sors minn \u0121ewwa tal-informazzjoni.<\/p>\n<p>G\u0127ax Brian Hansford hu taparsi \u0121urnalist li m&#8217;g\u0127andux simpatija g\u0127as-sorsi imma g\u0127al dawk li g\u0127andhom is-sigrieti li s-sorsi ji\u017cvelaw. Din tixbah lill-istorja ta&#8217; dawk il-gwardji voluntiera Lhud li, biex il-\u0120ermani\u017ci ikunu jistg\u0127u jg\u0127addu sieg\u0127a \u017cmien, kienu joqog\u0127du jsawtu lill-kompatrijotti tag\u0127hom fil-kampijiet tal-mewt tal-olokawstu.<\/p>\n<p>U powst tieg\u0127u fuq Facebook illum, g\u0127al mument iddevjat mill-vittma favorita tieg\u0127u \u2014 whistleblower misto\u0127bija li qed tib\u017ca&#8217; g\u0127al \u0127ajjitha wara li l-\u0121urnalista li fdat fiha splodewha f&#8217;karozza bomba \u2014 u mxiet g\u0127all-\u0121urnalisti nfushom.<\/p>\n<p>G\u0127aliex, qed jistaqsi, \u0121urnalist ma jsibx problema jiddefendi ru\u0127u f&#8217;kaw\u017ca ta&#8217; malafama f&#8217;Malta, imma jsib problema jag\u0127mel l-istess f&#8217;qorti Amerikana? Fi kliem ie\u0127or, g\u0127aliex nippruvaw inwaqqfu l-kaw\u017ci SLAPP jekk wie\u0127ed qed jg\u0127id il-verit\u00e0?<\/p>\n<p>Ovvjament qed jilg\u0127abha tal-iblah.\u00a0 It-twe\u0121iba g\u0127ad-domanda tieg\u0127u jafha tajjeb. Peress li ja\u0127dem g\u0127al Joseph Muscat u Joseph Muscat hu favur it-theddid jew l-attivazzjoni tal-kaw\u017ci SLAPP \u2014 <a href=\"https:\/\/manueldelia.com\/2018\/02\/your-right-to-know\/\">aqra l-blogg tieg\u0127i aktar kmieni llum biex tara r-ra\u0121unijiet tieg\u0127i g\u0127ax nemmen li dan hu l-ka\u017c<\/a> \u2014 Hansford jaf li dan ma jqieg\u0127du f&#8217;ebda riskju.<\/p>\n<p>Imma n-nag\u0127a\u0121 li j\u010bap\u010bpulu fil-pa\u0121na tal-kummenti, li jifir\u0127ulu g\u0127all-filosfija tieg\u0127u li ma tre\u0121ix, apparentement ma jafux it-twe\u0121iba g\u0127al dik id-domanda, u forsi, g\u0127all-benefi\u010b\u010bju pre\u017cunt tag\u0127hom, g\u0127andha ti\u0121i ripetuta.<\/p>\n<p>Jekk xi \u0127add ja\u0127seb li g\u0127andu ra\u0121un u li \u0121urnalist mhux qed jg\u0127id is-sewwa fuqhom, m&#8217;g\u0127andux g\u0127alfejn jag\u0127mel kaw\u017ca fl-Amerka.\u00a0 Jista&#8217; jag\u0127mel kaw\u017ca f&#8217;Malta.\u00a0 Jag\u0127mel kaw\u017ca fl-Amerka pre\u010bi\u017cament g\u0127ax il-\u0121urnalist li jkun qieg\u0127ed fil-mira tal-kaw\u017ca x&#8217;aktarx ikun qed jg\u0127id is-sewwa fuqu.\u00a0 Imma l-ebda organizzazzjoni tal-media f&#8217;Malta, a\u0127seb u ara individwu, ma jista&#8217; realistikament jiddefendi kaw\u017ca fl-Amerka. Le, Brian Hansford, trid tag\u0127mel i\u017cjed milli tmur Arizona biex tixhed fil-ka\u017c tieg\u0127ek, u t-titjira we\u0127idha wkoll ti\u0121i tiswa aktar milli \u0121urnalist jaqla&#8217; fi tliet xhur.<\/p>\n<p>Biex tiddefendi ru\u0127ek f&#8217;\u0121uri, trid tag\u0127mel bosta tra\u0121itti u trid issib fejn toqg\u0127od fit-tul g\u0127al diversi xhur u snin li wa\u0127edhom jiswew \u0127afna aktar milli jaqla&#8217; \u0121urnalist, u aktar minn dak li tista&#8217; taffordja kwalunkwe organizzazzjoni tal-media, bl-e\u010b\u010bezzjoni ta&#8217; dik li Brian Hansford ja\u0127dem mag\u0127ha \u2013 l-Istat.\u00a0 Imma \u0127add ma jista&#8217; realistikament jiddefendi ru\u0127u fl-Amerka. Ikollok tqabbad ditta tal-avukati mill-professjoni legali tal-Istat fejn il-kaw\u017ca tkun saret.<\/p>\n<p>Anke jekk ma tkunx qed tippjana li jkollok difi\u017ca b&#8217;sa\u0127\u0127itha daqs ta&#8217; dawk li jag\u0127mlulek il-kaw\u017ca, tkun qed tiffa\u010b\u010bja spejje\u017c legali ta&#8217; xi 400 dollaru fis-sieg\u0127a li, jekk ma jkollokx credit fl-Amerka, tipikament jittie\u0127du minn depo\u017citu ta&#8217; flus li jrid isir minn qabel li jammota g\u0127al g\u0127exieren ta&#8217; eluf ta&#8217; dollari.<\/p>\n<p>Anke ta\u0127seb fiha biss jaqbi\u017clek id-dmug\u0127. U kien hemm min \u0127aseb fiha.\u00a0 Iffa\u010b\u010bjati b&#8217;dan il-prospett <span style=\"font-style: normal !msorm;\"><em>The Times<\/em><\/span>, <span style=\"font-style: normal !msorm;\"><em>The Malta Independent<\/em><\/span> u <span style=\"font-style: normal !msorm;\"><em>MaltaToday<\/em><\/span> ilkoll \u0127assew li ma kellhomx g\u0127a\u017cla \u0127lief li j\u010bedu g\u0127all-pressjoni u jiktbu l-istejjer tag\u0127hom mill-\u0121did b&#8217;mod li ma jirritax lil Pilatus Bank.\u00a0 Ma jimpurtax jekk il-Bank hux fit-tajjeb jew le.\u00a0 \u010aertament il-gazzetti qatt ma a\u010b\u010bettaw li kienu fit-tajjeb jew fil-\u0127a\u017cin dwar dak kollu li kellhom jiktbu mill-\u0121did.\u00a0 Sempli\u010biment ma kellhomx il-mezzi biex jiddefendu ru\u0127hom anke min theddida ta&#8217; kaw\u017ca, a\u0127seb u ara minn wa\u0127da li di\u0121\u00e0 bdiet.<\/p>\n<p>Lil dawk il-\u0121enji li qed i\u010bap\u010bpu g\u0127al-lo\u0121ika ta&#8217; Brian Hansford nista\u2019 ng\u0127idilhom din: Ta\u0127sbu li l-\u0121urnalist se jmur minn ta\u0127t? Ta\u0127sbu li jekk issikket \u0121urnalist b&#8217;dan it-theddid se tkun reb\u0127a g\u0127alikom g\u0127ax il-partit tag\u0127kom u l-kap tag\u0127kom jistg\u0127u jibqg\u0127u g\u0127addejjin ming\u0127ajr ma jiffa\u010b\u010bjaw kritika?<\/p>\n<p>\u0126add \u0127liefek mhu se jmur minn ta\u0127t, g\u0127ax qed ji\u010b\u0127dulek id-dritt li tinforma ru\u0127ek kif jixraqlek sabiex g\u0127ada tkun tista&#8217; tidde\u010biedi jekk tkux trid tibqa&#8217; tag\u0127ti l-appo\u0121\u0121 lill-partit tieg\u0127ek u l-kap tieg\u0127ek.<\/p>\n<p>Ma jimpurtanix jekk ma tridx tisma&#8217;.\u00a0 Inkellmek b&#8217;lingwa li tista&#8217; tifhem. Jekk o\u0127tok taf li r-ra\u0121el tieg\u0127ek qed jaqlibhielek u kien mar ma&#8217; xi nisa o\u0127ra, mhux a\u0127jar \u0121iet tg\u0127idlek? Jekk ir-ra\u0121el tieg\u0127ek hedded lill-o\u0127tok li jag\u0127mlilha l-\u0127sara jekk tg\u0127idlek il-verit\u00e0, u o\u0127tok i\u010b\u010bedi g\u0127al dik il-pressjoni g\u0127ax tib\u017ca&#8217; minn dak li jista&#8217; ji\u0121rilha, int ta\u0127seb li qabillek hekk?<\/p>\n<p>I\u010b\u010bap\u010bapx lil Brian Hansford meta jargumenta li l-\u0121urnalisti f&#8217;Malta g\u0127andhom ikunu esposti g\u0127all-iSLAPPs fl-Istati Uniti b\u0127allikieku din hi kwistjoni ta&#8217; prin\u010bipju.\u00a0 I\u010b\u010bap\u010bapx lil Brian Hansford g\u0127ax ta\u0127seb li \u0127ajtek se tkun a\u0127jar g\u0127ax xi \u0127add li ma jappo\u0121\u0121jax lill-partit tieg\u0127ek ji\u0121i mhedded li jirvinawh finanzjarjament sempli\u010biment g\u0127ax ja\u0127sibha differenti minnek.\u00a0 I\u010b\u010bap\u010bapx lil dawk li qed ji\u010b\u0127dulek id-dritt li tkun taf.<\/p>\n<p>Jista&#8217; jkun li ma tafx, imma jekk il-media ma tkunx \u0127ielsa, <span style=\"font-style: normal !msorm;\"><em>int<\/em><\/span> se tmur minn ta\u0127t.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mill-\u0127afna modi kif il-libert\u00e0 tal-media qed ti\u0121i mhedda mill-intervent tal-Istat f&#8217;Malta, l-iktar li jispikka hu l-mod falz kif il-propogandisti tal-Istat jadottaw it-terminu &#8216;\u0121urnalist&#8217;. Mhux biss jippretendu li huma \u0121urnalisti meta fl-istess \u0127in ikunu qed iservu l-interessi tar-re\u0121im, imma ja\u0127dmu attivament biex jeskludu l-\u0121urnalisti \u0121enwini u jfittxu li jne\u0127\u0127ulhom il-kredibbilt\u00e0. G\u0127alhekk lil Daphne Caruana Galizija kienu [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4000,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[54],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4018\/"}],"collection":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/"}],"about":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post\/"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1\/"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/comments\/?post=4018"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4018\/revisions\/"}],"predecessor-version":[{"id":4034,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4018\/revisions\/4034\/"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4000\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/media\/?parent=4018"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/categories\/?post=4018"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/tags\/?post=4018"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}