{"id":7237,"date":"2018-05-07T16:35:37","date_gmt":"2018-05-07T14:35:37","guid":{"rendered":"https:\/\/manueldelia.com\/?p=7237"},"modified":"2018-05-08T16:30:06","modified_gmt":"2018-05-08T14:30:06","slug":"agenda-favur-l-infurzar-tal-ligi-u-tal-ordni-pubbliku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/2018\/05\/agenda-favur-l-infurzar-tal-ligi-u-tal-ordni-pubbliku\/","title":{"rendered":"A\u0121enda favur l-infurzar tal-li\u0121i u tal-ordni pubbliku."},"content":{"rendered":"<p><img class=\"aligncenter wp-image-7233 size-full\" src=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/IMG_0168RD-6-.jpg\" alt=\"\" width=\"800\" height=\"600\" srcset=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/IMG_0168RD-6--300x225.jpg 300w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/IMG_0168RD-6--360x270.jpg 360w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/IMG_0168RD-6--768x576.jpg 768w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/IMG_0168RD-6-.jpg 800w\" sizes=\"(max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/p>\n<p>\u0126afna drabi l-partiti politi\u010bi je\u0127tie\u0121 li ji\u0121u mfakkra li, apparti li jniedu l-kampanji elettorali, jinnamraw mal-kuntratturi, jorganizzaw il-<em>coffee mornings<\/em> u jivvja\u0121\u0121aw lejn l-A\u017cerbaj\u0121an, huma wkoll fid-dmir li jfasslu politika favur il-governanza a\u0127jar ta&#8217; dan il-pajji\u017c. M&#8217;g\u0127andhomx g\u0127alfejn joqg\u0127odu jistennew li ja\u0127kmuna l-kri\u017cijiet qabel jinteb\u0127u li je\u0127tie\u0121 li ssir xi \u0127a\u0121a. Suppost g\u0127andu jkollhom il-vi\u017cjoni li bis-sa\u0127\u0127a tag\u0127ha jkunu jistg\u0127u janti\u010bipaw l-isfidi qabel \u0127addie\u0127or.<\/p>\n<p>I\u017cda qed jidher \u010bar f&#8217;g\u0127ajnejja li, fost il-botti, r-risposti u l-propaganda, \u0127add m&#8217;hu j\u0127abbel rasu biex jara kif se ti\u0121\u0121edded din il-politika.<\/p>\n<p>Verament nixtieq nisma&#8217; x&#8217;inhuma l-\u0127sibijiet u l-proposti tal-partiti g\u0127all-futur dwar il-Pulizija u r-rwol tag\u0127hom fl-infurzar tal-li\u0121i. Issa huwa \u017cmien tajjeb biex i\u017c-\u017cew\u0121 partiti iserr\u0127u mo\u0127\u0127 lill-poplu li tista&#8217; tissewwa&#8217; l-\u0127sara li t\u0127alliet issir lill-istituzzjonijiet pubbli\u010bi.<\/p>\n<p>Huwa minnu li Lawrence Cutajar jista&#8217; jserra\u0127 fuq it-tif\u0127ir li xerred fuqu ku\u0121inuh li hu wkoll hob\u017ca u sikkina ma&#8217; Chris Cardona. U l-uffi\u010bjali g\u0127olja tieg\u0127u qed isibu l-kenn ta&#8217; Joseph Muscat u tal-mezzi tax-xandir tal-Labour.<\/p>\n<p>I\u017cda ma ta\u0127sbux li l-korp tal-pulizija g\u0127andu jaspira dejjem aktar biex jitjieb? Il-korp g\u0127andu jaspira u ja\u0127dem b&#8217;ri\u017cq il-\u0127olqien ta&#8217; ambjent fejn, ikun x&#8217;ikun in-nuqqas ta&#8217; qbil politiku, il-poplu jibqa&#8217; jafda lill-Pulizija ming\u0127ajr il-\u0127tie\u0121a ta&#8217; ind\u0127il politiku jew suddizjoni lejn il-politi\u010bi.<\/p>\n<p>Je\u0127tie\u0121 li ne\u017caminaw b&#8217;reqqa r-rwol tal-Pulizija fil-komunit\u00e0.<\/p>\n<p>Bosta g\u0127ad ma jistg\u0127ux jifhmu g\u0127aliex il-Pulizija qag\u0127det tistenna&#8217; li jtiha s-sinjal il-prim ministru qabel idde\u010bidiet li ti\u010b\u010baqlaq fuq numru ta&#8217; kwistjonijiet ta&#8217; \u010berta sensittivit\u00e0 politika. Meta f&#8217;April tas-sena l-o\u0127ra Lawrence Cutajar kien stqarr li dwar il-kwistjoni tal-Egrant ma kien hemm xejn x&#8217;wie\u0127ed jinvestiga u meta dlonk re\u0121a&#8217; darlu dakinhar stess hekk kif il-prim ministru idde\u010bieda li jibdel it-tattika, il-Pulizija dakinhar tilfet kull sens ta&#8217; o\u0121\u0121ettivit\u00e0.<\/p>\n<p>Nistg\u0127u ng\u0127idu l-istess \u0127a\u0121a g\u0127all-ka\u017c tal-Electrogas. L-Electrogas ilmentat mal-Pulizija li xi \u0127add g\u0127adda informazzjoni mis-<em>servers<\/em> tag\u0127ha lil \u0127addie\u0127or u l-Pulizija mmedjatament qomsot u bdiet tinvestiga. Mill-informazzjoni li g\u0127addiet jidher li kien hemm xamma kbira ta&#8217; korruzzjoni li fiha kien involut ir-regolatur dwar is-sa\u0127\u0127a u s-sigurt\u00e0 u meta l-awtorit\u00e0 kompetenti bdiet &#8220;inkjesta&#8221;, il-Pulizija \u017cammet ru\u0127\u0127a &#8216;l bog\u0127od.<\/p>\n<p>Bosta huma dawk li ma jistg\u0127ux jifhmu kif il-Pulizija tippretendi li te\u017camina b&#8217;reqqa l-patafjuni ta&#8217; karti li jissottomettu hawn Malta l-kumpanniji re\u0121istrati hawn u dan biex jaraw jekk dawn \u0127aslux flus ma\u0127mu\u0121in jew le. Jidher li l-Pulizija m&#8217;hix armata g\u0127al dan ix-xog\u0127ol. B&#8217;kuntrast g\u0127al dan, hemm il-banek, il-<em>funds<\/em> u l-kumpanniji li jinsabu armati sa snienhom b&#8217;avukati u <em>accountants<\/em> biex\u00a0 jippruvaw jg\u0127attu xturhom u jg\u0127adduha lixxa. Kif tista&#8217; l-Pulizija tilqa&#8217; g\u0127al dan kollu armata kif inhi b&#8217;<em>accountant<\/em> wie\u0127ed biss?<\/p>\n<p>Bosta ma jistg\u0127ux jifhmu kif minkejja li l-\u0121irien tag\u0127na t-Taljani ta&#8217; sikwit iwissuna dwar attivitajiet tal-mafja, a\u0127na bil-kemm nindunaw x&#8217;ikun qed ji\u0121ri. Irrispettivament te\u017cistix korruzzjoni jew le, meta l-awtoritajiet Maltin \u0121ew konfrontati minn \u0121urnalisti Taljani dwar it-traffikar ta\u017c-\u017cejt li qed ise\u0127\u0127 ta\u0127t imne\u0127irhom, it-twe\u0121iba tag\u0127hom kienet tassew tal-mist\u0127ija. &#8220;Ma konniex nafu&#8221; wie\u0121bu xott xott.<\/p>\n<p>Din m&#8217;hix problema li qed niffa\u010b\u010bjaw f&#8217;Malta biss. Dan l-a\u0127\u0127ar kont mistieden nattendi konferenza f&#8217;Milan li g\u0127aliha attendew esperti dwar il-Mafja minn madwar l-Ewropa. Dawk kollha li ja\u0127dmu barra mill-Italja ilkoll esprimew il-frustrazzjoni tag\u0127hom bil-fatt li jsibuha diffi\u010bli ferm li jfiehmu u li jippersawadu lill-Pulizija ta&#8217; postijiet b\u0127all-Ingilterra, Spanja, id-Danimarka u l-\u0120ermanja li fil-fatt it-taqtieg\u0127a tag\u0127hom hi ma&#8217; mafja.<\/p>\n<p>Nies b\u0127alna lill-mafja ma jag\u0127rfuhiex u ma jindunawx biha. Kulma naraw huma nies tan-negozju libsin pulit huma u jixorbu l-kaf\u00e8 bil-wieqfa mitlufin jit\u0127addtu dwar flejjes u ri\u017corsi enormi \u0121ejjin minn g\u0127ejjun dubju\u017ci.<\/p>\n<p>G\u0127addewna bi\u017c-\u017cmien kemm il-darba u meta mbag\u0127ad jinqabdu fl-Italja nindunaw li la g\u0127andna l-li\u0121ijiet u lanqas g\u0127odda li bis-sa\u0127\u0127a tag\u0127hom inkunu nistg\u0127u naqbduhom hawn.<\/p>\n<p>Forsi ma tkunx idea \u0127a\u017cina li kieku kellna ne\u017caminaw \u010berti li\u0121ijiet li saru apposta biex jikkontollaw lill-mafja, liema li\u0121ijiet jag\u0127tu tifsira kriminali lill-attivit\u00e0 mafju\u017ca u li jag\u0127tu lill-Pulizija \u010berti poteri spe\u010bifi\u010bi.<\/p>\n<p>G\u0127aliex m&#8217;g\u0127andniex na\u0127sbu biex nibdew nikkoperaw mas-s\u0127ab Ewropew tag\u0127na bil-g\u0127an li ji\u0121i msa\u0127\u0127a\u0127 l-infurzar fl-Ewropa u ji\u0121u eliminati kriminali internazzjonali li qed ju\u017cawna b\u0127allikieku a\u0127na l-karus tag\u0127hom.<\/p>\n<p>Bosta huma dawk li g\u0127adhom ma jistg\u0127ux jifhmu g\u0127aliex g\u0127adu ma sar xejn biex ir-rwol ta&#8217; prosekutur jinfired minn dak tal-avukat \u0121enerali.<\/p>\n<p>Bosta ma jistg\u0127ux jifhmu g\u0127aliex ma\u0121istrat inkwirenti, li b&#8217;ri\u0127et il-\u0127idma tieg\u0127u qed ji\u0121i ttamat li nsiru nafu l-verit\u00e0 g\u0127ax, per e\u017cempju, l-Pulizija ma tkunx trid tag\u0127mel xog\u0127olha, g\u0127andu jibqa&#8217; jiddependi fuq il-Pulizija meta dawn ma jaqg\u0127ux ta\u0127t l-awtorit\u00e0 tieg\u0127u b&#8217;mod effika\u010bi.<\/p>\n<p>G\u0127aliex m&#8217;g\u0127andniex nitkellmu dwar il-\u0127olqien ta&#8217; pulizija \u0121udizzjarja li ta\u0121ixxi ta\u0127t l-awtorit\u00e0 tal-\u0121udikanti u mhux ta\u0127t dik tal-gvern spe\u010bjalment fl-investigazzjoni ta&#8217; ka\u017cijiet li fihom ikunu ta\u0127t suspett ta&#8217; korruzzjoni u \u0127asil ta&#8217; flus ferg\u0127at o\u0127ra tal-gvern.<\/p>\n<p>Bosta ma jifhmux g\u0127aliex il-gvern jidher li donnu g\u0127andu l-\u0127ila mo\u0127bija mhux biss li jag\u0127mel il-g\u0127assa fuq il-kriminali jew kriminali suspettati i\u017cda wkoll fuq dissidenti u avversarji politi\u010bi. L-iskrutinju fuq is-servizzi sigrieti huwa kwa\u017ci ine\u017cistenti u l-korp tal-pulizija jidher li mhuwiex fdat f&#8217;dak li hu \u0121bir ta&#8217; informazzjoni u qed tiddependi g\u0127al dan fuq a\u0121enzija tal-gvern. F&#8217;\u010birkostanzi normali, wie\u0127ed forsi jasal biex dan ja\u010b\u010betta\u0127. I\u017cda huwa ta&#8217; periklu kbir meta jkollok g\u0127odda tas-sigurt\u00e0 tal-istat f&#8217;idejn politi\u010bi fil-gvern li huma stess ikunu ta\u0127t suspett.<\/p>\n<p>Bosta huma dawk li ma jistg\u0127ux jifhmu g\u0127aliex il-protezzjoni g\u0127all-<em>whistleblowers<\/em> hi daqstant dg\u0127ajjfa u l-li\u0121i donnha qed ti\u0121i applikata biss biex te\u017camina n-nuqqasijiet stori\u010bi tal-gvernijiet img\u0127oddija tal-PN. Il-li\u0121i tal-<em>whistleblower<\/em> qieg\u0127da biss tag\u0127ti sens ta&#8217; sigurt\u00e0 falza g\u0127aliex tista&#8217; tkun nasba spe\u010bjalment meta l-verit\u00e0 tkun trid ting\u0127ad minn qabel lil dawk li g\u0127andhom il-poter jidde\u010biedu min g\u0127andu ji\u0121i protett u min mhux fl-interess tal-poter li ji\u0121i protett. Hawn niftakar f&#8217;dak il-\u0127aruf li jittella&#8217; lejn il-qu\u010b\u010bata tal-g\u0127olja biex jirg\u0127a biex ftit tal-\u0127in wara jitkaxkar lura lejn il-bi\u010b\u010berija biex jitbi\u010b\u010ber.<\/p>\n<p>Bosta huma dawk li ma jistg\u0127ux jifhmu g\u0127aliex lanqas biss nippruvaw nassumu r-responsabbiltajiet tag\u0127na dwar dak li jse\u0127\u0127 fl-ib\u0127ra li nippretendu li huma tag\u0127na. B\u0127al donnu nippretendu li, minn banda wa\u0127da, nistg\u0127u nibqg\u0127u ninsistu g\u0127ad-drittijiet tag\u0127na fuq qieg\u0127 il-ba\u0127ar jekk dawn jissarrfu fi qlieg\u0127 ta&#8217; flus, i\u017cda mill-banda l-o\u0127ra nistg\u0127u ninjoraw jew nag\u0127lqu g\u0127ajn wa\u0127da g\u0127at-traffikar tal-bnedmin, ta\u017c-\u017cjut, tal-armi u tad-drogi.<\/p>\n<p>Apparti l-ib\u0127ra, hemm ukoll dawk il-kriminali fin-negozju li ji\u0121u hawn biex jisparaw fuq u jeliminaw lill-kompetituri tag\u0127hom. Il-\u0127sejjes tal-isplu\u017cjonijiet tal-bombi u tal-sparaturi g\u0127adhom jidwu ma&#8217; widnejna.<\/p>\n<p>Qed issir xi \u0127a\u0121a dwar dan?<\/p>\n<p>Bosta huma dawk li ma jistg\u0127ux jifhmu g\u0127aliex dan kollu qed jit\u0127alla jse\u0127\u0127. Hemm g\u0127alfejn noqg\u0127odu nissusspettaw li n-nies tal-poter jinsabu mda\u0127\u0127lin ukoll f&#8217;din il-kriminalit\u00e0? Li l-Pulizija ma tafx x&#8217;inhi tag\u0127mel? Li fost dawk impjegati mal-gvern, hemm min qed jixxa\u0127\u0127am? Li kull fejn t\u0127ares hemm il-\u0127allelin?<\/p>\n<p>Je\u0127tie\u0121 li l-ordni pubbliku u l-infurzar tal-li\u0121i jing\u0127ataw priorit\u00e0 fuq l-a\u0121enda politika tal-pajji\u017c g\u0127aliex dawn jinsabu fil-periklu. U jinsabu fil-periklu mhux tort tal-infermiera mill-Bulgarija jew tas-sefturi mis-Somalja. Il-ksenofobija g\u0127andna ner\u0127ulha fil-\u0121enb g\u0127ax hi \u0127a\u0121a kontro-produttiva, ineffettiva, distruttiva u n\u0121usta.<\/p>\n<p>Minflok g\u0127andna nag\u0127tu daqqa t&#8217;g\u0127ajn ta&#8217; seqer fuq dawk in-negozjanti libsin pulit bil-kikkra tal-kafe f&#8217;idejhom u ng\u0127idu &#8220;le&#8221; kbira lill-mafja.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0126afna drabi l-partiti politi\u010bi je\u0127tie\u0121 li ji\u0121u mfakkra li, apparti li jniedu l-kampanji elettorali, jinnamraw mal-kuntratturi, jorganizzaw il-coffee mornings u jivvja\u0121\u0121aw lejn l-A\u017cerbaj\u0121an, huma wkoll fid-dmir li jfasslu politika favur il-governanza a\u0127jar ta&#8217; dan il-pajji\u017c. M&#8217;g\u0127andhomx g\u0127alfejn joqg\u0127odu jistennew li ja\u0127kmuna l-kri\u017cijiet qabel jinteb\u0127u li je\u0127tie\u0121 li ssir xi \u0127a\u0121a. Suppost g\u0127andu jkollhom il-vi\u017cjoni li [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7233,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[54],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7237\/"}],"collection":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/"}],"about":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post\/"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1\/"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/comments\/?post=7237"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7237\/revisions\/"}],"predecessor-version":[{"id":7272,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7237\/revisions\/7272\/"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7233\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/media\/?parent=7237"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/categories\/?post=7237"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/tags\/?post=7237"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}