{"id":72809,"date":"2019-03-09T13:12:36","date_gmt":"2019-03-09T12:12:36","guid":{"rendered":"https:\/\/manueldelia.com\/?p=72809"},"modified":"2019-03-14T10:24:49","modified_gmt":"2019-03-14T09:24:49","slug":"issa-jrid-li-jkun-hemm-termini-ta-zmien","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/2019\/03\/issa-jrid-li-jkun-hemm-termini-ta-zmien\/","title":{"rendered":"Issa jrid li jkun hemm termini ta&#8217; \u017cmien"},"content":{"rendered":"<p><img class=\"aligncenter size-full wp-image-72804\" src=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/2_screenshot_2018-12-09_at_12.00.11.png\" alt=\"\" width=\"684\" height=\"452\" srcset=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/2_screenshot_2018-12-09_at_12.00.11-200x132.png 200w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/2_screenshot_2018-12-09_at_12.00.11-300x198.png 300w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/2_screenshot_2018-12-09_at_12.00.11-400x264.png 400w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/2_screenshot_2018-12-09_at_12.00.11-600x396.png 600w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/2_screenshot_2018-12-09_at_12.00.11.png 684w\" sizes=\"(max-width: 684px) 100vw, 684px\" \/><\/p>\n<p>Joseph Muscat b\u0127al donnu jkun iridna nemmnuh meta jg\u0127id <a href=\"https:\/\/www.timesofmalta.com\/articles\/view\/20190309\/local\/ive-grown-tired-of-politicians-who-want-to-stick-to-their-seats-muscat.703977\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">li dawk il-politi\u010bi li mo\u0127\u0127hom biss li jibq\u0127u ggranfati mas-si\u0121\u0121u tal-poter issa qed ixebbg\u0127uh<\/a> u \u0127are\u0121 bl-idea li persuna m&#8217;g\u0127andhiex isservi fil-Parlament g\u0127al aktar minn 20 sena. Qal ukoll li min jin\u0127atar Prim Ministru g\u0127andu jag\u0127mel il-wisg\u0127a g\u0127al \u0127addie\u0127or fi \u017cmien 10 snin.<\/p>\n<p>Wie\u0127ed dejjem jkun irid jara x&#8217;ikun hemm mistur meta Joseph Muscat ilissen diskors b\u0127al dan. Diskors li fil-fatt m&#8217;huwiex wie\u0127ed li qatt ma nstema&#8217; qabel. \u00a0 \u201cG\u0127axar snin bi\u017c\u017cejjed\u201d kien iddikjara Alfred Sant fil-kampanja elettorali tal-1996 meta ried ipin\u0121i lil Eddie Fenech Adami b\u0127ala politiku g\u0127ajjien u skadut u lilu nnifsu b\u0127ala l-mexxej \u017cg\u0127a\u017cug\u0127 tal-futur.<\/p>\n<p>I\u017cda fil-fatt x&#8217;kien \u0121ara&#8217;? I\u017c-\u017cg\u0127a\u017cug\u0127 Alfred Sant kien g\u0127oddu g\u0127arrqilna l-futur tag\u0127na meta dde\u010bieda li jostakola s-s\u0127ubija ta&#8217; Malta fl-Unjoni Ewropea. L-iskadut u g\u0127ajjien Eddie Fenech Adami kien g\u0127ad fadallu x&#8217;jag\u0127mel biex jassigura li l-vapur Malti jasal qawwi u s\u0127i\u0127 fil-port tal-Ewropa.<\/p>\n<p>Is-sitwazzjoni tal-lum hi g\u0127al kollox differenti. Min qed jissu\u0121\u0121erixxi li Prim Ministru m&#8217;g\u0127andux iservi g\u0127al aktar minn 10 snin huwa l-Prim Ministru attwali nnifsu. Il-persuna li hi kunsidrata b\u0127ala l-unika alternattiva g\u0127alih &#8211; mhux adattata kemm hi mhux adattata &#8211; g\u0127adha m&#8217;g\u0127amlitx \u0121urnata wa\u0127da f&#8217;kariga pubblika u g\u0127alhekk Joseph Muscat m&#8217;g\u0127andux g\u0127alfejn joqg\u0127od jo\u0127ro\u0121 b&#8217;xi bakketta ma\u0121ika biex jipprova jilqa&#8217; g\u0127all-isfida ta&#8217; Adrian Delia.<\/p>\n<p>It-termini ta&#8217; \u017cmien g\u0127all-politi\u010bi huma \u0127a\u0121a rari f&#8217;demokraziji Parlamentari. Jien naf b&#8217;ka\u017c wie\u0127ed biss: fil-Filippini, s-Senaturi u l-Membri Parlamentari ma jistg\u0127ux iservu g\u0127al aktar minn \u017cew\u0121 termini u dan ifisser li jkollhom iwarrbu wara li jkunu servew g\u0127al 12 il-sena f&#8217;kariga pubblika. Wie\u0127ed g\u0127andu jsemmi li dawn it-termini ta&#8217; \u017cmien g\u0127all-Parlamentari Filippini ta&#8217; spiss fet\u0127u l-bibien bera\u0127 g\u0127at-tirannija Presidenzjali li l-pajji\u017c g\u0127adda minnha fl-img\u0127oddi u li qed ig\u0127addi minnha wkoll b\u0127alissa. Fis-sistemi Parlamentari, il-Membri tal-Parlament iservu ta&#8217; rappre\u017centati u mhux ta&#8217; amministraturi u g\u0127andhom is-setg\u0127a li jille\u0121islaw u li jag\u0127mlu g\u0127assa fuq l-e\u017cekuttiv. F&#8217;dawn is-sistemi l-e\u017cekuttiv huwa kontabbli direttament lill-Membri tal-Parlament u l-mekkani\u017cmu ta&#8217; g\u0127assa bilan\u010bjata mag\u0127rufa b\u0127ala &#8220;<em>checks and balances&#8221;<\/em> tassigura li jkun hemm transizzjoni dinamika tas-setg\u0127a.<\/p>\n<p>Ta\u0127t is-sistemi Presidenzjali, uffi\u010bjali e\u017cekuttivi li ji\u0121u eletti direttament mill-poplu jistg\u0127u iservu biss g\u0127al terminu ta&#8217; \u017cmien. L-elezzjoni diretta tag\u0127hom tag\u0127tihom le\u0121ittimit\u00e0 li tillimita sew is-setg\u0127a tal-poter le\u0121islattiv u to\u0127loq il-periklu li jkun hemm abbu\u017c tal-poter minn min ikollu s-setg\u0127a f&#8217;idejh. M&#8217;g\u0127andniex xi ng\u0127idu, l-e\u017cempju ori\u0121inali l-aktar famu\u017c huwa dak tal-President tal-Istati Uniti. Il-membri tal-Kungress u s-Senaturi fl-Istati Uniti\u00a0 ma jservux g\u0127al perijodu ta&#8217; \u017cmien fiss. Il-President ma jistax ji\u0121i m\u0121ieg\u0127el iwarrab jekk mhux permezz ta&#8217; <em>impeachment motion<\/em> li jkollha ti\u0121i approvata minn ma\u0121\u0121oranza fis-Senat. Madankollu l-esperjenza tad-demokrazija fl-Amerika turina President tant ikollu influwenza politika li x&#8217;aktarx ikun inevitabbli li l-votanti jer\u0121g\u0127u jag\u0127tuh il-fidu\u010bja u jivvotawlu. Wara kollox, Napuljun Bonaparte hekk kien g\u0127amel: minn wie\u0127ed minn tliet Konsli spi\u010b\u010ba biex sar Imperatur grazzi g\u0127all-appo\u0121\u0121 popolari li kellu bis-sa\u0127\u0127a tas-su\u010b\u010bessi militari li kien kiseb.<\/p>\n<p>Fi kliem ie\u0127or, l-esperjenza turina li fid-demokraziji parlamentari ma je\u017cistux termini ta&#8217; \u017cmien. Dawn je\u017cistu f&#8217;sistemi li j\u0127addnu sistema Presidenzjali. Ma na\u0127sibx li, b&#8217;dak li lissen, Joseph Muscat \u0127a xi \u017cball u jidher li hemm xi \u0127a\u0121a li qieg\u0127da tberren f&#8217;mo\u0127\u0127u. Ir-rimarka li g\u0127adda dwar it-termini ta&#8217; \u017cmien m&#8217;hi xejn \u0127lief parti minn kampanja mnedija biex biex tiksi l-pillola b&#8217;xi ftit zokkor. Waqt li kien qed jilmenta dwar dawk il-politi\u010bi li mo\u0127\u0127hom biss biex jibqg\u0127u iggranfati mas-si\u0121\u0121u tal-poter, g\u0127a\u017cel lil George Vella g\u0127all-kariga ta&#8217; President. L-istess George Vella li ilu fil-politika Maltija g\u0127al \u017cmien twil \u0127afna. Kienu l-voti tieg\u0127u li \u017cammew lil Dom Mintoff, lil Karmenu Mifsud Bonnici u lil Alfred Sant fis-setg\u0127a qabel ma tfa\u010b\u010ba Joseph Muscat innifsu. Kien ivvota favur il-<em>bulk buying<\/em>, favur in-newtralit\u00e0 bejn l-Ewropa ta&#8217; Kajjin u ta&#8217; Abel, favur l-g\u0127eluq tal-iskejjel tal-Knisja, favur il-fri\u017ca tal-applikazzjoni ta&#8217; Malta g\u0127as-s\u0127ubija fl-Unjoni Ewropea u favur i\u017c-\u017camma ta&#8217; Konrad Mizzi fis-setg\u0127a.<\/p>\n<p>Joseph Muscat wera&#8217; li ma xebg\u0127ax minn wi\u010b\u010b George Vella minkejja l-fatt li ilu snin twal fil-politika. Dak li jg\u0127id Joseph Muscat tkun trid dejjem tg\u0127addih mill-g\u0127arbiel. I\u017cda meta jitkellem dwar termini ta&#8217; \u017cmien, ma tistax ma xxommx li jkun qed jimmanuvra favur aktar kon\u010bentrazzjoni ta&#8217; setg\u0127a.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Joseph Muscat b\u0127al donnu jkun iridna nemmnuh meta jg\u0127id li dawk il-politi\u010bi li mo\u0127\u0127hom biss li jibq\u0127u ggranfati mas-si\u0121\u0121u tal-poter issa qed ixebbg\u0127uh u \u0127are\u0121 bl-idea li persuna m&#8217;g\u0127andhiex isservi fil-Parlament g\u0127al aktar minn 20 sena. Qal ukoll li min jin\u0127atar Prim Ministru g\u0127andu jag\u0127mel il-wisg\u0127a g\u0127al \u0127addie\u0127or fi \u017cmien 10 snin. Wie\u0127ed dejjem jkun [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":72804,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[54],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/72809\/"}],"collection":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/"}],"about":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post\/"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1\/"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/comments\/?post=72809"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/72809\/revisions\/"}],"predecessor-version":[{"id":72907,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/72809\/revisions\/72907\/"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/media\/72804\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/media\/?parent=72809"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/categories\/?post=72809"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/tags\/?post=72809"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}