{"id":76747,"date":"2019-07-11T19:47:10","date_gmt":"2019-07-11T17:47:10","guid":{"rendered":"https:\/\/manueldelia.com\/?p=76747"},"modified":"2019-07-15T20:04:06","modified_gmt":"2019-07-15T18:04:06","slug":"inkjesta-li-tkun-tassew-indipendenti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/2019\/07\/inkjesta-li-tkun-tassew-indipendenti\/","title":{"rendered":"Inkjesta li tkun tassew indipendenti"},"content":{"rendered":"<p><img class=\"aligncenter size-large wp-image-76744\" src=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/rezistenza-banners-investigathom-5-1024x768.jpeg\" alt=\"\" width=\"1024\" height=\"768\" srcset=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/rezistenza-banners-investigathom-5-200x150.jpeg 200w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/rezistenza-banners-investigathom-5-300x225.jpeg 300w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/rezistenza-banners-investigathom-5-400x300.jpeg 400w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/rezistenza-banners-investigathom-5-600x450.jpeg 600w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/rezistenza-banners-investigathom-5-768x576.jpeg 768w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/rezistenza-banners-investigathom-5-800x600.jpeg 800w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/rezistenza-banners-investigathom-5.jpeg 1024w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/rezistenza-banners-investigathom-5-1200x900.jpeg 1200w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/p>\n<p>Il-gvern fl-a\u0127\u0127ar \u010beda u nteba\u0127 li ma setax ikompli jirre\u017cisti t-tnedija ta&#8217; inkjesta dwar l-assassinju ta&#8217; Daphne Caruana Galizia. Dan wara li g\u0127addew 20 xahar ta&#8217; pressjoni pubblika, wara li l-familja tag\u0127ha reb\u0127et kaw\u017ca fil-qorti dwar aspett ie\u0127or tal-klawsola in kwistjoni tal-Konvenzjoni Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, wara li g\u0127addiet ri\u017coluzzjoni tal-Assemblea Parlamentari tal-Kunsill tal-Ewropa, wara li matul sena s\u0127i\u0127a saret kampanja madwar id-dinja mill-NGO&#8217;s ewlenin dwar il-libert\u00e0 tal-kelma, wara li saret petizzjoni minn u\u0127ud minn kittieba letterarji ewlenin minn madwar id-dinja, wara li nkitbu editorjali f&#8217;u\u0127ud mill-\u0121urnali ewlenin tad-dinja, wara li saret kampanja minn wara l-kwinti fost gvernijiet simpatizzanti f&#8217;pajji\u017ci o\u0127rajn, wara li saru protesti regolari fi Triq ir-Repubblika u wara li wlied Daphne Caruana Galizia daru d-dinja u tkellmu favur it-twettiq tal-\u0121ustizzja ma&#8217; ommhom.<\/p>\n<p>Meta ftit \u0121img\u0127at ilu Kurt Farrugia kiteb lil \u0121urnalista biex ig\u0127idilha li ma ja\u0127sibx li Daphne kienet \u0121iet assassinata, il-gvern kompla jog\u0127dos &#8216;l isfel fil-\u0127ama u, ming\u0127ajr ma ried, wera&#8217; kemm fil-fatt huma minnhom il-veritajiet li l-gvern tieg\u0127u qed jag\u0127mel minn kollox biex jostor.<\/p>\n<p>Meta \u0121urnalista tinqatel, tbati d-demokrazija. U d-demokrazija li g\u0127andna lanqas biss ing\u0127atat l-opportunit\u00e0 li tg\u0127arbel ir-ra\u0121unijiet g\u0127ala t\u0127alla jse\u0127\u0127 dan l-assassinju u dwar jekk tin\u0127assx il-possibilit\u00e0 li qtil b\u0127al dan jer\u0121a&#8217; jse\u0127\u0127. Il-gvern farfar ir-responsabbilt\u00e0 li jassigura li l-Istat ji\u0121i m\u0121ieg\u0127el jag\u0127mel sensiela ta&#8217; mistoqsijiet lilu nnifsu.<\/p>\n<p>Lill-Istat ma stajniex nistaqsuh setax g\u0127amel aktar biex jevita l-assassinju u biex insiru nafu il-gvern kienx interessat jew le jitg\u0127allem mill-i\u017cbalji.<\/p>\n<p>Fid-dawl tar-ri\u017cultati tal-investigazzjonijiet &#8211; fejn g\u0127andna tliet akku\u017cati li g\u0127ad narawhom ji\u0121ru barra bil-libert\u00e0 provi\u017corja g\u0127ar-ra\u0121uni li l-att tal-akku\u017ca g\u0127adu ma \u0121iex pre\u017centat u m&#8217;hemm ebda \u0127jiel dwar l-identit\u00e0 ta&#8217; min qabbadhom biex iwettqu d-delitt &#8211; g\u0127adna ma fhimniex jekk tassew sarux l-isforzi kollha me\u0127tie\u0121a biex jinstabu t-truf kollha.<\/p>\n<p>Il-gvern tag\u0127na farfar mir-responsabbilt\u00e0 li jg\u0127arbel lid-demokrazija tag\u0127na biex ikun jista&#8217; jifhem a\u0127jar in-nuqqasijiet tag\u0127ha.<\/p>\n<p>M&#8217;g\u0127andniex xi ng\u0127idu, <a href=\"https:\/\/timesofmalta.com\/articles\/view\/watch-daphne-caruana-galizia-public-inquiry-in-three-months-minister.721117\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">il-mod li bih tkellem Carmelo Abela llum hu u j\u0127abbar l-inkjesta b\u0127allikieku ried ifakkarna li xi darba l-img\u0127allem tieg\u0127u kien qal li l-Inkjesta Pubblika kienet ser issir<\/a>, ma jwassalx biex jinstab tarf tal-kwistjoni. G\u0127adna biss fil-bidu.<\/p>\n<p>I\u017cda jekk il-gvern bi \u0127siebu ja\u0127tar xi Philip Sciberras ie\u0127or biex jikteb rapport li jispi\u010b\u010ba biex jitfa&#8217; t-tort tal-assassinju ta&#8217; Daphne Caruana Galizia fuqha nnifisha g\u0127aliex &#8220;ja\u0127asra, stednitha b&#8217;idejha&#8221;, ikollna konferma o\u0127ra li l-unika \u0127e\u0121\u0121a li g\u0127andu l-gvern hi li jg\u0127atti xturu jew xtur \u0127addie\u0127or.<\/p>\n<p>L-inkjesta pubblika g\u0127andha ting\u0127ata s-setg\u0127a li tg\u0127arbel b&#8217;mod dettaljat l-im\u0121ieba tal-gvern u ta&#8217; awtoritajiet o\u0127rajn fis-snin qabel se\u0127\u0127 l-assassinju ta&#8217; Daphne Caruana Galizia u minn dakinhar tal-assassinju &#8216;l hawn.<\/p>\n<p>L-inkjesta g\u0127andu jkollha s-setg\u0127a li tisma&#8217; l-provi fil-pubbliku. M&#8217;g\u0127andhiex tkun limitata g\u0127al xi \u0121rajja&#8217; spe\u010bifika jew g\u0127al xi \u010birkostanzi spe\u010bifi\u010bi i\u017cda g\u0127andha tkun \u0127ielsa li titkixxef dwar kollox u dan biex tkun tista&#8217; tifhem a\u0127jar i\u010b-\u010birkostanzi li huma rilevanti dwar l-assassinju ta&#8217; Daphne Caruana Galizia. G\u0127andu jkollha s-setg\u0127a wkoll li tg\u0127arbel:<\/p>\n<p>(1) l-im\u0121ieba tal-Istat matul dak i\u017c-\u017cmien,<\/p>\n<p>(2) il-kuntest wiesa&#8217; tal-libert\u00e0 tal-istampa u tas-saltna tad-dritt f&#8217;Malta,<\/p>\n<p>(3) kemm kienu effettivi l-azzjonijiet li kienet \u0127adet il-pulizija,<\/p>\n<p>(4) il-konsegwenzi tal-fatt li l-gvern ried bilfors lil Silvio Valletta biex imexxi l-investigazzjoni,<\/p>\n<p>(5) kienx hemm bi\u017c\u017cejjed koperazzjoni ma&#8217; a\u0121enziji barranin tal-infurzar u jekk din il-koperazzjoni \u0121ietx b&#8217;xi mod limitata,<\/p>\n<p>(6) it-t\u0127addim ta&#8217; politika dwar il-\u0127arsien tal-\u0121urnalisti u dwar kif din intlaqtet, e\u010b\u010betra.<\/p>\n<p>L-inkjesta pubblika g\u0127andu jkollha s-setg\u0127a li tir\u010bievi informazzjoni ming\u0127and kul\u0127add &#8211; individwi jew g\u0127aqdiet &#8211; jekk dawn i\u0127ossu li jistg\u0127u jikkontribwixxu b&#8217;ri\u017cq it-tfittxija tal-verit\u00e0 u g\u0127andha tisma&#8217; x-xhieda ta&#8217; kull min g\u0127andu x&#8217;jikkontribwixxi. Il-pro\u010bess g\u0127andu jixxandar fuq il-mezzi tax-xandir.<\/p>\n<p>Il-konklu\u017cjonijiet tal-inkjesta g\u0127andhom jixxandru u dawn g\u0127andhom jinkludu anali\u017ci dettaljata sabiex inkunu nistg\u0127u nifhmu a\u0127jar x&#8217;\u0121ara&#8217; u g\u0127aliex se\u0127\u0127 dak li se\u0127\u0127. G\u0127andha tinkludi wkoll rakkomandazzjonijiet dwar azzjonijiet li je\u0127tie\u0121 jittie\u0127du mill-gvern.<\/p>\n<p>U biex jintla\u0127qu dawn l-g\u0127anijiet, l-inkjesta g\u0127andha titmexxa&#8217; minn persuna jew minn grupp ta&#8217; persuni b&#8217;kredenzjali ta&#8217; integrit\u00e0. Dawn je\u0127tie\u0121 li jkunu persuni b&#8217;esperjenza fil-qasam tal-li\u0121i kriminali u f&#8217;dak li hu infurzar tal-li\u0121ijiet. Je\u0127tie\u0121 ukoll li jkunu jifhmu fl-oqsma tal-amministrazzjoni pubblika, tal-libert\u00e0 tal-kelma u tal-\u0121urnali\u017cmu. Dawn ma jistg\u0127ux ikunu nies benvisti mill-gvern: g\u0127andhom ikunu imparzjali, indipendenti u o\u0121\u0121ettivi u g\u0127andhom ukoll jidhru li huma hekk b&#8217;mod partikolari minn dawk li batew l-aktar min\u0127abba dan l-att ta&#8217; vjolenza: ji\u0121ifieri l-membri tal-familja ta&#8217; Daphne Caruana Galizia.<\/p>\n<p>G\u0127ar-ri\u017corsi tag\u0127ha, g\u0127all-awtorit\u00e0 amministrattiva, g\u0127al-libert\u00e0 tag\u0127ha li ssejja\u0127 xhieda u g\u0127all-infurzar tal-ordnijiet tag\u0127ha, l-inkjesta m&#8217;g\u0127andhiex tiddependi mill-pulizija jew mill-avukat \u0121enerali.<\/p>\n<p>U meta l-gvern jirrifjuta li jxandar kwalsiasi informazzjoni li jkollu f&#8217;idejh bl-isku\u017ca tal-investigazzjoni kriminali jew tas-sigurt\u00e0 nazzjonali, l-inkjesta g\u0127andu jkollha s-setg\u0127a li tikkontesta dan ir-rifjut fil-qorti jew li jkollha s-setg\u0127a li ti\u010b\u0127ad ir-rifjut tal-gvern.<\/p>\n<p>Jekk ikun hemm xhieda li jirrifjutaw li jwie\u0121bu g\u0127all-mistoqsijiet li jsirulhom jew li jirrifjutaw li jidhru wara li jkunu ssejj\u0127u bl-isku\u017ca li ma jkunux iridu jinkriminaw ru\u0127\u0127om, dan il-fatt g\u0127andu ji\u0121i dokumentat b&#8217;mod spe\u010bifiku u g\u0127andu jittie\u0127ed in konsiderazzjoni meta ssir l-anali\u017ci finali.<\/p>\n<p>L-inkjesta m&#8217;g\u0127andhiex tkun limitata bi\u017c-\u017cmien u min ikun qed imexxiha u dawk li jkunu qed jassistuh g\u0127andhom ja\u0127dmu fuq ba\u017ci ta&#8217; <em>full-time. <\/em>Is-smieg\u0127 tax-xhieda g\u0127andu wkoll ikun regolari.<\/p>\n<p>Dawn huma biss il-\u0127sibijiet tieg\u0127i. M&#8217;ghandix dubju li je\u017cistu kunsiderazzjonijiet o\u0127rajn li s&#8217;issa g\u0127adhom ma&#8217; \u0121ewx f&#8217;mo\u0127\u0127i. Il-gvern g\u0127andu jikkonsulta mill-qrib ma&#8217; Pieter Omtzigt li huwa r-<em>rapporteur<\/em> tal-Kunsill tal-Ewropa, mal-Kummissjoni ta&#8217; Venezja, mal-GRECO, ma&#8217; diversi NGO&#8217;s dwar il-libert\u00e0 tal-kelma u mal-avukati tal-familja ta&#8217; Daphne Caruana Galizia qabel jikkonkludi d-dettalji tat-termini ta&#8217; riferenza u jifta\u0127 l-inkjesta.<\/p>\n<p>Il-gvern g\u0127andu wkoll jara li l-inkjesta tissodisfa l-\u0127ti\u0121ijiet tal-Konvenzjoni Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem. Peress li di\u0121\u00e0 nafu x&#8217;inhuma l-fehmiet tal-avukat \u0121enerali dwar dan is-su\u0121\u0121ett, il-gvern jmissu jie\u0127u parir minn min\u00a0 tassew jifhem.<\/p>\n<p>U g\u0127andu jag\u0127mel dan issa. Mhux tliet xhur o\u0127ra.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Il-gvern fl-a\u0127\u0127ar \u010beda u nteba\u0127 li ma setax ikompli jirre\u017cisti t-tnedija ta&#8217; inkjesta dwar l-assassinju ta&#8217; Daphne Caruana Galizia. Dan wara li g\u0127addew 20 xahar ta&#8217; pressjoni pubblika, wara li l-familja tag\u0127ha reb\u0127et kaw\u017ca fil-qorti dwar aspett ie\u0127or tal-klawsola in kwistjoni tal-Konvenzjoni Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, wara li g\u0127addiet ri\u017coluzzjoni tal-Assemblea Parlamentari tal-Kunsill tal-Ewropa, wara li [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":76744,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[54],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/76747\/"}],"collection":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/"}],"about":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post\/"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1\/"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/comments\/?post=76747"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/76747\/revisions\/"}],"predecessor-version":[{"id":76808,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/76747\/revisions\/76808\/"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/media\/76744\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/media\/?parent=76747"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/categories\/?post=76747"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/tags\/?post=76747"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}