{"id":78143,"date":"2019-08-25T11:29:18","date_gmt":"2019-08-25T09:29:18","guid":{"rendered":"https:\/\/manueldelia.com\/?p=78143"},"modified":"2019-08-26T15:53:24","modified_gmt":"2019-08-26T13:53:24","slug":"ara-ma-tmorrux-issemmu-l-gwerra","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/2019\/08\/ara-ma-tmorrux-issemmu-l-gwerra\/","title":{"rendered":"Ara ma tmorrux issemmu &#8216;l gwerra!"},"content":{"rendered":"<p>Ritratt b\u0127al dan i\u0121ieg\u0127lek tie\u0127u g\u0127alik?<\/p>\n<p><img class=\"aligncenter size-full wp-image-78123\" src=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/nintchdbpict000258795300.jpg\" alt=\"\" width=\"460\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/nintchdbpict000258795300-200x130.jpg 200w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/nintchdbpict000258795300-300x196.jpg 300w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/nintchdbpict000258795300-400x261.jpg 400w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/nintchdbpict000258795300.jpg 460w\" sizes=\"(max-width: 460px) 100vw, 460px\" \/><\/p>\n<p>B&#8217;dan tie\u0127u g\u0127alik ukoll?<\/p>\n<p><img class=\"aligncenter size-full wp-image-78125\" src=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/article-2267351-0C9CFBB300000578-650_634x415.jpg\" alt=\"\" width=\"634\" height=\"415\" srcset=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/article-2267351-0C9CFBB300000578-650_634x415-200x131.jpg 200w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/article-2267351-0C9CFBB300000578-650_634x415-300x196.jpg 300w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/article-2267351-0C9CFBB300000578-650_634x415-400x262.jpg 400w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/article-2267351-0C9CFBB300000578-650_634x415-600x393.jpg 600w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/article-2267351-0C9CFBB300000578-650_634x415.jpg 634w\" sizes=\"(max-width: 634px) 100vw, 634px\" \/><\/p>\n<p>Jew b&#8217;dan?<\/p>\n<p><img class=\"aligncenter size-full wp-image-78127\" src=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/are_we_the_baddies.jpg\" alt=\"\" width=\"520\" height=\"345\" srcset=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/are_we_the_baddies-200x133.jpg 200w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/are_we_the_baddies-300x199.jpg 300w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/are_we_the_baddies-400x265.jpg 400w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/are_we_the_baddies.jpg 520w\" sizes=\"(max-width: 520px) 100vw, 520px\" \/><\/p>\n<p>Mela ifta\u0127 widnejk sewwa. Se ng\u0127idhielek darba biss: x&#8217;aktarx int Na\u017cista u jmissek tmur tiddobba qarg\u0127a. Jew inkella jmissek ta\u0127dem ma&#8217; tat-Tor\u010ba. Jew inkella int Na\u017cista li ta\u0127dem ma&#8217; tat-Tor\u010ba u jmissek tmur tiddobba qarg\u0127a xorta wa\u0127da.<\/p>\n<p>Il-mod kif dawn g\u0127amlu plejtu s\u0127i\u0127 dwar ritratt tal-attri\u010bi Pia Zammit fejn din tidher b&#8217;\u017cew\u0121 slaleb tan-Na\u017cisti f&#8217;idha waqt li kienet wara l-palk f&#8217;nofs re\u010bta ta&#8217; \u2018Allo! \u2018Allo! fl-2009 fit-teatru Manoel iqallg\u0127alek l-istonku. Dan ix-xahar \u0127lew \u017cew\u0121 pa\u0121ni s\u0127a\u0127 fit-Tor\u010ba dwar din l-istorja &#8220;tal-wa\u0127x&#8221;.<\/p>\n<p>Dawn b\u0127al donnhom ma fehmux li qed nittrattaw dwar il-kummiedja \u2018Allo! \u2018Allo! li mhix xi produzzjoni e\u017coterika li tista&#8217; t\u0127awwad l-im\u0127u\u0127 tal-qarrejja tat-Tor\u010ba. Kul\u0127add sema&#8217; bil-produzzjoni\u00a0 \u2018Allo! \u2018Allo! u f&#8217;Malta \u0127add ma kien \u0127a g\u0127alih b&#8217;assurditajiet ta&#8217; Erich von Klinkerhoffen, Kurt von Strohm, Hubert Gruber, Hans Geering, Otto Flick u Helga Geerhart.<\/p>\n<p>Lil dawn il-karattri, \u0127add ma kien ammirahom. \u0126add ma ggustahom. I\u017cda kul\u0127add da\u0127ak a spejje\u017c tag\u0127hom. Dan e\u017catt kien l-iskop. U l-atturi li \u0127admu l-partijiet rispettivi tag\u0127hom m&#8217;g\u0127amlux dan g\u0127aliex f&#8217;mo\u0127\u0127hom kellhom il-\u0127sieb li jokkupaw lil Franza huma u jisirqu xi opra tal-arti g\u0127aliex xog\u0127ol l-atturi huwa li jipprovokaw id-da\u0127k.<\/p>\n<p>\u0126add qatt m&#8217;g\u0127addielu minn rasu li dawn l-atturi kienu b&#8217;xi mod qed jippromwovu lin-Na\u017cismu jew li kienu qed japprovawh minkejja l-fatt li dawn l-atturi libsu lbies tal-<em>Wehrmacht<\/em> u g\u0127ajjtu l-kliem &#8220;<em>Heil Hitler&#8221;.<\/em><\/p>\n<p><img class=\"aligncenter size-full wp-image-78129\" src=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/WhatsApp-Image-2019-08-25-at-11.06.46.jpeg\" alt=\"\" width=\"1171\" height=\"1600\" srcset=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/WhatsApp-Image-2019-08-25-at-11.06.46-200x273.jpeg 200w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/WhatsApp-Image-2019-08-25-at-11.06.46-220x300.jpeg 220w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/WhatsApp-Image-2019-08-25-at-11.06.46-400x547.jpeg 400w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/WhatsApp-Image-2019-08-25-at-11.06.46-600x820.jpeg 600w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/WhatsApp-Image-2019-08-25-at-11.06.46.jpeg 749w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/WhatsApp-Image-2019-08-25-at-11.06.46-768x1049.jpeg 768w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/WhatsApp-Image-2019-08-25-at-11.06.46-800x1093.jpeg 800w\" sizes=\"(max-width: 1171px) 100vw, 1171px\" \/><\/p>\n<p>M&#8217;hemmx dubju li dan ir-ritratt ta&#8217; Pia Zammit mill-2009 sabu xi \u0127add li ftakar fir-re\u010bta u li min jaf kemm kien da\u0127ak dakinhar.<a href=\"https:\/\/manueldelia.com\/2019\/08\/the-sunday-times-symbols\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"> I\u017cda min g\u0127amel dan, x&#8217;aktarx g\u0127amel hekk wara li qara&#8217; dak li jien ktibt dwar Na\u017cisti ta&#8217; veru b\u0127al Norman Lowell u s-segwa\u010bi tieg\u0127u fejn jien kont urejt l-g\u0127adab tieg\u0127i g\u0127all-fatt li kienet intu\u017cat imma\u0121ni marbuta man-Na\u017cisti fuq nar li kellu ji\u0121i sparat fil-festa ta&#8217; Santa Marija u dan ix-xi \u0127add dehrlu li dan kien mod kif seta&#8217; jpattihieli.<\/a><\/p>\n<p>Min kiteb l-artikli fit-Tor\u010ba huwa difensur tan-Na\u017cisti li jien kont ikkritikajt. Li jfisser li min kiteb l-artikli huwa Na\u017cist ukoll.<\/p>\n<p>Ma setg\u0127ux jaqg\u0127u aktar fil-baxx. Tat-Tor\u010ba apposta kitbu kollox barra l-kuntest: Pia Zammit m&#8217;hix biss membru tal-kumitat ta&#8217; Repubblika u attivista tal-<em>Occupy Justice<\/em> i\u017cda wkoll attri\u010bi professjonali u r-ritratt li fih tidher bis-slaleb tan-Na\u017ci f&#8217;idha kien in\u0121ibed fi\u017c-\u017cmien meta kienet qed ta\u0127dem parti teatrali f&#8217;\u2018Allo! \u2018Allo!<\/p>\n<p>Li kieku lill-qarrejja tat-Tor\u010ba qalulhom kollox, dawn kienu jinteb\u0127u bl-assurdit\u00e0 tal-istorja li xandru.<\/p>\n<p>Illum it-Tor\u010ba xandret storja dwar Andrew Borg Cardona, kritiku ie\u0127or tal-gvern u kontributur fuq din il-<em>website<\/em>, kif ukoll l-avukat ta&#8217; diversi klijenti li sarulhom libelli minn \u010berti tiranni li w\u0127ud kienu a\u017c\u017cardaw jikkritikawhom. Dawn tellg\u0127u <em>screenshots<\/em> mill-pa\u0121na tal-<em>Facebook<\/em> tieg\u0127u li fihom hemm kritika g\u0127al Matteo Salvini u fejn hemm kitba fis-sens li dan qed jikser il-kodi\u010bi tal-etika g\u0127ax g\u0127al sag\u0127tejn fil-\u0121img\u0127a jg\u0127allem fl-Universit\u00e0.<\/p>\n<p>Kos, dawk li l-etika lanqas biss jafu xi tfisser huma komdi li jikkritikaw lil min jinsisti li kull minn g\u0127andu s-setg\u0127a g\u0127andu j\u0121ib ru\u0127u sewwa.<\/p>\n<p>\u010aertament Pia Zammit u Andrew Borg Cardona m&#8217;g\u0127andhom b\u017conn lili biex noqg\u0127od niddefendihom.<\/p>\n<p>I\u017cda je\u0127tie\u0121 li wie\u0127ed jifhem li din is-sensiela ta&#8217; stejjer fit-Tor\u010ba hi biss tappa o\u0127ra fil-kampanja li qed jag\u0127mel l-istat biex jintimida lill-kriti\u010bi tieg\u0127u. \u010aertament lil Pia Zammit wie\u0127ed \u017cgur ma jistax jakku\u017caha b&#8217;simpatiji man-Na\u017cisti.<\/p>\n<p>Din il-kampanja hi nti\u017ca biex taqta&#8217; qalb l-attivisti u l-kriti\u010bi, biex tipprova teqred il-kredibilit\u00e0 tag\u0127hom u biex tbe\u017c\u017ca&#8217; lil kull min jit\u0127ajjar jing\u0127aqad mag\u0127hom.<\/p>\n<p><img class=\"aligncenter size-full wp-image-78131\" src=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/harry_nazi.jpg\" alt=\"\" width=\"307\" height=\"409\" srcset=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/harry_nazi-200x266.jpg 200w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/harry_nazi-225x300.jpg 225w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/harry_nazi.jpg 307w\" sizes=\"(max-width: 307px) 100vw, 307px\" \/><\/p>\n<p>B&#8217;qerq liema b\u0127alu, tat-Tor\u010ba g\u0127amlu paragun bejn ir-re\u010btar f&#8217;\u2018Allo! \u2018Allo! ma&#8217; in\u010bident meta f&#8217;\u017cog\u0127\u017citu il-Prin\u010bep Harry b&#8217;\u010bajta kien libes uniformi tan-Na\u017ci g\u0127al festin li kien mistieden g\u0127alih.<\/p>\n<p>L-g\u0127a\u017cla ta&#8217; din l-uniformi g\u0127al festin kienet wa\u0127da imbarazzanti u meta nkixef wera&#8217; ru\u0127u mbarazzat.<\/p>\n<p>Mill-banda l-o\u0127ra, lil Pia Zammit ma n\u0121ibdilhiex ritratt waqt li kienet f&#8217;xi festin: ir-ritratt kien in\u0121ibed waqt re\u010bta li t-tema tieg\u0127u kien Franza ta\u0127t l-okkupazzjoni Na\u017cista. Pia Zammit, sa fejn naf jien, lanqas m&#8217;g\u0127andha xi demm irjali.<\/p>\n<p>Wara kollox, mhux minn ewl id-dinja li min jirre\u010bta waqt produzzjoni teatrali jew f&#8217;xi film jilbes ilbies marbut mal-okkupazzjoni Na\u017cista ta&#8217; Franza?<\/p>\n<p>\u0126add ma kien \u0127a g\u0127alih meta Bruno Ganz \u0127adem il-parti ta&#8217; Adolf Hitler. B&#8217;daqshekk \u0127add ma xela&#8217; lil Bruno Ganz li huwa xi simpatizzant tan-Na\u017cisti. Xog\u0127ol l-atturi hu li ja\u0127dmu l-parti. Jag\u0127mlu tabirru\u0127\u0127om li huma fi\u017c-\u017carbun ta&#8217; \u0127addie\u0127or. Ma tistax tixli attur g\u0127ad-dnubiet tal-karattru li tieg\u0127u ja\u0127dem il-parti.<\/p>\n<p><img class=\"aligncenter size-full wp-image-78133\" src=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/59d6248b-d629-437c-a7e7-9c6217104d8d.jpg\" alt=\"\" width=\"1024\" height=\"576\" srcset=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/59d6248b-d629-437c-a7e7-9c6217104d8d-200x113.jpg 200w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/59d6248b-d629-437c-a7e7-9c6217104d8d-300x169.jpg 300w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/59d6248b-d629-437c-a7e7-9c6217104d8d-400x225.jpg 400w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/59d6248b-d629-437c-a7e7-9c6217104d8d-600x338.jpg 600w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/59d6248b-d629-437c-a7e7-9c6217104d8d-768x432.jpg 768w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/59d6248b-d629-437c-a7e7-9c6217104d8d-800x450.jpg 800w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/59d6248b-d629-437c-a7e7-9c6217104d8d.jpg 1024w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/p>\n<p>It-tfal \u017cg\u0127ar biss jirra\u0121unaw b&#8217;dan il-mod. Tabil\u0127aqq, g\u0127andi g\u0127alfejn dan kollu noqg\u0127od nispjegah?<\/p>\n<p>M&#8217;hemm assolutament xejn \u0127a\u017cin meta jin\u0121ibed ritratt ta&#8217; attri\u010bi fir-rwol li tkun \u0127admet fih.<\/p>\n<p><img class=\"aligncenter size-full wp-image-78135\" src=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/45f42cddd54a47b4637fb3bfa85dc7fb.jpg\" alt=\"\" width=\"500\" height=\"345\" srcset=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/45f42cddd54a47b4637fb3bfa85dc7fb-200x138.jpg 200w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/45f42cddd54a47b4637fb3bfa85dc7fb-300x207.jpg 300w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/45f42cddd54a47b4637fb3bfa85dc7fb-400x276.jpg 400w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/45f42cddd54a47b4637fb3bfa85dc7fb.jpg 500w\" sizes=\"(max-width: 500px) 100vw, 500px\" \/><\/p>\n<p>Mela, jekk jog\u0127\u0121obkom, dan it-tka\u017car falz aqtg\u0127uh.<\/p>\n<p>\u0126add ma kien \u0127a g\u0127alih meta xxandar \u2018Allo! \u2018Allo! <a href=\"https:\/\/timesofmalta.com\/articles\/view\/laughter-therapy-at-the-manoel-theatre.251406\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Araw x&#8217;kienet kitbet it-Times of Malta dak i\u017c-\u017cmien.<\/a><\/p>\n<p>Li kieku tat-Tor\u010ba kellhom sens veru ta&#8217; dak li sewwa, mhux lil Andrew Borg Cardona kienu jikkritikaw i\u017cda lil xi \u0127add b\u0127al Matteo Salvini.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ritratt b\u0127al dan i\u0121ieg\u0127lek tie\u0127u g\u0127alik? B&#8217;dan tie\u0127u g\u0127alik ukoll? Jew b&#8217;dan? Mela ifta\u0127 widnejk sewwa. Se ng\u0127idhielek darba biss: x&#8217;aktarx int Na\u017cista u jmissek tmur tiddobba qarg\u0127a. Jew inkella jmissek ta\u0127dem ma&#8217; tat-Tor\u010ba. Jew inkella int Na\u017cista li ta\u0127dem ma&#8217; tat-Tor\u010ba u jmissek tmur tiddobba qarg\u0127a xorta wa\u0127da. Il-mod kif dawn g\u0127amlu plejtu s\u0127i\u0127 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":78134,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[54],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/78143\/"}],"collection":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/"}],"about":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post\/"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1\/"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/comments\/?post=78143"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/78143\/revisions\/"}],"predecessor-version":[{"id":78147,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/78143\/revisions\/78147\/"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/media\/78134\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/media\/?parent=78143"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/categories\/?post=78143"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/tags\/?post=78143"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}