{"id":81752,"date":"2019-11-24T09:29:07","date_gmt":"2019-11-24T08:29:07","guid":{"rendered":"https:\/\/manueldelia.com\/?p=81752"},"modified":"2019-11-24T16:47:53","modified_gmt":"2019-11-24T15:47:53","slug":"nizguraw-li-ntemmu-dak-li-bdejna","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/2019\/11\/nizguraw-li-ntemmu-dak-li-bdejna\/","title":{"rendered":"Ni\u017cguraw li ntemmu dak li bdejna"},"content":{"rendered":"<p><img class=\"size-full wp-image-81767 aligncenter\" src=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/WhatsApp-Image-2019-11-23-at-01.00.23-1.jpeg\" alt=\"\" width=\"1024\" height=\"681\" srcset=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/WhatsApp-Image-2019-11-23-at-01.00.23-1-200x133.jpeg 200w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/WhatsApp-Image-2019-11-23-at-01.00.23-1-300x200.jpeg 300w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/WhatsApp-Image-2019-11-23-at-01.00.23-1-400x266.jpeg 400w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/WhatsApp-Image-2019-11-23-at-01.00.23-1-600x399.jpeg 600w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/WhatsApp-Image-2019-11-23-at-01.00.23-1-768x511.jpeg 768w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/WhatsApp-Image-2019-11-23-at-01.00.23-1-800x532.jpeg 800w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/WhatsApp-Image-2019-11-23-at-01.00.23-1.jpeg 1024w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/p>\n<p>Min ja\u0127seb li dawk li jag\u0127tu l-vot tag\u0127hom lill-Partit Laburista huma nies ma\u0127kumin b&#8217;mentalit\u00e0 tribali li m&#8217;g\u0127andhomx il-\u0127ila jaslu g\u0127al \u0121udizzju msejjes fuq il-moralit\u00e0, mhux biss ikun qed ji\u017cbalja bl-ikra\u0127, i\u017cda jkun qed juri wkoll li hu stess huwa ma\u0127kum minn din il-mentalit\u00e0 u li hu stess m&#8217;g\u0127andux il-\u0127ila li jag\u0127mel \u0121udizzju morali.<\/p>\n<p>M&#8217;hemm ebda rabta bejn dawk li jivvutaw Labour, bejn dawk li jidilettaw bit-<em>trolling<\/em> fuq il-media so\u010bjali u bejn dawk li jag\u0127lqu g\u0127ajnejhom u jsoddu widnejhom g\u0127al dak kollu li hu minn ewl id-dinja. It-tendenza li g\u0127andhom dawk li l-allegazzjonijiet ta&#8217; korruzzjoni jew ta&#8217; im\u0121ieba \u0127a\u017cina ta&#8217; sikwit ifarfruhom ta\u0127t it-tapit, m&#8217;hix wa\u0127da li tg\u0127odd biss g\u0127al dawk li jivvutaw Labour.<\/p>\n<p>Kemm il-darba nag\u0127\u017clu li nanalizzaw ir-realt\u00e0 politika attwali tal-pajji\u017c permezz tal-g\u0127odda tal-polarizzazzjoni, tal-parti\u0121\u0121jani\u017cmu u tal-pre\u0121udizzju tribali, minflok nibdew biex infejquha, l-ferita inkunu qed nag\u0127mluha aktar fonda. A\u0127na u nissieltu favur il-\u0121ustizzja li je\u0127tie\u0121 dan il-pajji\u017c, je\u0127tie\u0121 li na\u0127sbu g\u0127al dak li ser ji\u0121ri wara li din il-\u0121ustizzja tkun se\u0127\u0127et.<\/p>\n<p>M&#8217;hemmx dubju li l-korrotti je\u0127tie\u0121 li j\u0127allsu ta&#8217; g\u0127emilhom. Min joqtol je\u0127tie\u0121 li ji\u0121i kastigat bl-a\u0127rax. Il-ferita ma nkunu qatt nistg\u0127u ndewwuha jekk tibqa&#8217; tirrenja l-impunit\u00e0.<\/p>\n<p>G\u0127alija huwa \u010bar \u0127afna li jekk, bis-sa\u0127\u0127a tal-\u0121rajjiet li qed ise\u0127\u0127u b\u0127alissa, l-minoranza fil-pajji\u017c ser i\u0121\u0121ib ru\u0127\u0127a b&#8217;mod trionfalistiku g\u0127aliex tkun t\u0127oss li r-realtajiet ma\u0127mu\u0121in u korrotti li hawn madwarna kienet inteb\u0127et bihom ferm qabel il-kotra tal-poplu u jkun hemm min ipin\u0121i kollox b\u0127ala taqtieg\u0127a politika tribali bejn ir-rebbie\u0127a u t-telliefa, nistg\u0127u nibqg\u0127u \u010berti li s-sitwazzjoni fil-pajji\u017c se te\u0127\u017cien u mhux titjieb.<\/p>\n<p>Ji\u017cbalja min jassumi li dawk li vvutaw Labour fl-2017 m&#8217;g\u0127andhomx il-\u0127ila li jag\u0127mlu \u0121udizzju msejjes fuq il-morali. Fl-2017, mhux kull minn ivvota Labour g\u0127amel dan g\u0127ax deherlu li l-korruzzjoni f&#8217;livell ministerjali hi moralment a\u010b\u010bettabbli. Mhux kull minn ivvota Labour fl-2017 g\u0127amel dan minkejja li kien jaf li Keith Schembri u Konrad Mizzi huma m\u010bappsin bil-korruzzjoni.<\/p>\n<p>Ejjew ng\u0127arblu l-kuntest. F&#8217;Malta jidher li m&#8217;g\u0127adniex in\u0127abblu rasna wisq dwar allegazzjonijiet ta&#8217; korruzzjoni. Dawn l-allegazzjonijiet kienu jinbtu ta\u0127t kull gvern, i\u017cda nistg\u0127u ng\u0127idu li, fi \u017cmien gvernijiet tal-PN, il-korruzzjoni fl-aktar livelli g\u0127oljin kienet ta\u0127t kontroll u kull meta kienet tinkixef xi korruzzjoni r-reazzjoni tal-Oppo\u017cizzjoni Laburista kienet tkun wa\u0127da qawwija u kategorika. Xi drabi, b\u0127ala Oppo\u017cizzjoni kienet i\u0121\u0121ib ru\u0127\u0127a b&#8217;mod ina\u010b\u010bettabbli. I\u017cda xi drabi o\u0127rajn, kien ikollha ra\u0121un.<\/p>\n<p>U minkejja dan kollu, l-partitarji tal-PN xorta wa\u0127da kellhom it-tendenza li jg\u0127addsu rashom fir-ramel u jibqg\u0127u jappo\u0121\u0121jaw ministru tal-gvern tag\u0127hom li dan kien ikun \u0121ie kritikat minn tal-Labour dwar allegata korruzzjoni.<\/p>\n<p>John Dalli huwa e\u017cempju klassiku. Ma tantx hawn \u0121urnalisti u kriti\u010bi tal-kalibru ta&#8217; Daphne Caruana Galizia. Il-PN baqa&#8217; jag\u0127ti l-appo\u0121\u0121 tieg\u0127u lil John Dalli jew g\u0127enu biex politikament jibqa&#8217; fil-wi\u010b\u010b minkejja l-fatt li l-im\u0121ieba tieg\u0127u kienet g\u0127arrqet lir-reputazzjoni tal-partit.<\/p>\n<p>X&#8217;qed nipprova ng\u0127id? Qed ng\u0127id li \u0121aladarba l-partitarji Nazzjonalisti wrew it-tendenza li jg\u0127oddsu rashom fir-ramel, ifarfru l-kritika tal-oppo\u017cizzjoni dwar wie\u0127ed minn tag\u0127hom g\u0127al ta\u0127t it-tapit u jibqg\u0127u jappo\u0121\u0121jawh, m&#8217;hemm ebda ra\u0121uni g\u0127aliex m&#8217;g\u0127andniex nistennew im\u0121ieba simili ming\u0127and il-partitarji Laburisti.<\/p>\n<p>Madankollu \u0127a\u017cin nag\u0127mlu jekk na\u0127sbu li dawk li vvutaw Labour fl-2017 se jaslu biex sa\u0127ansitra\u00a0 ji\u0121\u0121ustifikaw il-qtil.<\/p>\n<p>G\u0127al sentejn s\u0127a\u0127, kemm ilha li \u0121iet assassinata Daphne, mexxejna kampanja msejsa fuq il-konvinzjoni li nqatlet g\u0127aliex kienet tikkritika lill-gvern u tikxef il-korruzzjoni tieg\u0127u. Partitarji Laburisti kienu xetti\u010bi dwar dan u kien hemm minn fosthom li sa\u0127ansitra xliena li konna qed &#8220;nistrumentalizzaw&#8221; il-mewt ta&#8217; xi \u0127add g\u0127all-vanta\u0121\u0121 politiku.<\/p>\n<p>Dawn ikkonvin\u010bew ru\u0127\u0127om li, wara \u0127amsa u g\u0127oxrin sena fil-gvern, tal-PN kienu qed jippretendu li g\u0127andhom xi dritt divin li jiggvernaw. Ikkonvin\u010bew ru\u0127\u0127om ukoll li dawk li kienu qed jixlu lill-politi\u010bi tal-Labour bil-korruzzjoni kienu qed jippruvaw jaffermaw dan id-dritt divin. Din kienet il-per\u010bezzjoni tal-votanti Laburisti dwar il-kampanja Nazzjonalista kontra l-korruzzjoni ta&#8217; \u017cmien Simon Busuttil. L-effett kien li dawn il-votanti spi\u010b\u010baw biex ing\u0127aqdu b&#8217;mod tant massi\u010b\u010b kontra din il-kampanja li lanqas biss seta&#8217; jg\u0127addilhom minn mo\u0127\u0127hom li Joseph Muscat kien qed jag\u0127ti kenn lil ministri korrotti.<\/p>\n<p>Ikollna nammettu wkoll li fost il-poplu Malti je\u017cistu elementi li ji\u0121u jaqg\u0127u u jqumu mill-korruzzjoni. U hemm u\u0127ud minn fost il-votanti ta\u017c-\u017cew\u0121 partiti li sa\u0127ansitra l-korruzzjoni jammirawha.<\/p>\n<p>G\u0127aldaqstant b&#8217;din il-mentalit\u00e0 ta&#8217; assedju, g\u0127al dawn l-a\u0127\u0127ar sentejn ir-rabta bejn l-qtil ta&#8217; Daphne Caruana Galizia mal-akku\u017ci ta&#8217; korruzzjoni kontra Joseph Muscat u l-gvern tieg\u0127u, l-partitarji tal-Labour qisuha biss b\u0127ala attentat biex lill-Partit Laburista jitne\u0127\u0127ielu l-jedd le\u0121ittimu u demokratiku li jiggverna.<\/p>\n<p>U g\u0127al sentejn s\u0127a\u0127, ma kien hemm \u010baqlieq ta&#8217; xejn.<\/p>\n<p>Kien biss meta \u0121ie arrestat Yorgen Fenech li assistejna bidla fix-xenarju: f&#8217;dan l-istadju, bosta kienu dawk li bdew jinteb\u0127u. M&#8217;g\u0127andniex xi ng\u0127idu, Yorgen Fenech g\u0127andu jitqies b\u0127ala persuna inno\u010benti sakemm ma ji\u0121ix pruvat il-kuntrarju. I\u017cda jkollna nammettu li, fl-im\u0127u\u0127 ta&#8217; dawk li lesti li jirra\u0121unaw u hu liema hu l-partit li appo\u0121\u0121jaw fl-2017, l-arrest tieg\u0127u wassal biex bosta jibdew jifhmu li Daphne kienet tabil\u0127aqq inqatlet min\u0127abba l-korruzzjoni tar-re\u0121im ta&#8217; Muscat.<\/p>\n<p>Fl-im\u0127u\u0127 tan-nies minn kull aspett tal-\u0127ajja, l-arrest ta&#8217; Yorgen Fenech ma fissirx li dan il-bniedem huwa \u0127ati. Madankollu dan l-arrest ikkonfermalhom li l-Pulizija, ta\u0127t gvern Laburista, jidhrilha li l-motiv wara l-qtil ta&#8217; Daphne kien tabil\u0127aqq il-korruzzjoni tar-re\u0121im ta&#8217; Muscat.<\/p>\n<p>Daphne nqatlet min\u0127abba x-xog\u0127ol li kienet qieg\u0127da tag\u0127mel. In-nies dan fehmitu. Hi x&#8217;inhi l-fehma tieg\u0127ek dwar il-mentalit\u00e0 tal-partitarji Laburisti, dawn \u010bertament huma nies li jinkwietaw kull meta jse\u0127\u0127 qtil.<\/p>\n<p>Illum m&#8217;g\u0127adniex ninkwietaw daqs kemm konna ninkwietaw dari dwar il-korruzzjoni min\u0127abba n-numru kbir ta&#8217; ka\u017ci ta&#8217; korruzzjoni li kellna. U ma dan l-aspett je\u0127tie\u0121 li ji\u017cdied il-fatt li l-kultura tag\u0127na tag\u0127laq g\u0127ajn wa\u0127da g\u0127all-korruzzjoni, biex ma ng\u0127idx li tapprovaha.<\/p>\n<p>Madankollu meta jse\u0127\u0127u assassinji politi\u010bi, lil dawn ma nittollerawhomx. G\u0127all-grazzja t&#8217;Alla ma kellniex wisq minn dawn. Huwa minnu li lil Karin Grech u lil Raymond Caruana, \u017c-\u017cew\u0121 partiti g\u0127amluhom l-eroj &#8220;tag\u0127hom&#8221; u niddubita kemm, mal-mog\u0127dija ta\u017c-\u017cmien, jista&#8217; jkun hemm min jg\u0127addilu minn rasu li jg\u0127id li dawn i\u017c-\u017cew\u0121 vittmi kienu qed jistednuha jew kien \u0127aqqhom li jinqatlu.<\/p>\n<p>I\u017cda fil-konfront ta&#8217; Daphne Caruana Galizia g\u0127adna nisimg\u0127u diskors oxxen b\u0127al dan, g\u0127alkemm nies b\u0127al dawn qed jonqsu b&#8217;rata mg\u0127a\u0121\u0121la ma&#8217; kull \u0121urnata li tg\u0127addi.<\/p>\n<p>Is-skiet li jtarrax minn na\u0127a tal-Partit Laburista wara l-arrest ta&#8217; Yorgen Fenech kien sinjifikanti u se\u0127\u0127ew sinjali li dan l-arrest \u0127eles lill-fatti dwar il-qtil ta&#8217; Daphne mix-xkiel tat-tribalit\u00e0 u da\u0127\u0127alhom fis-saltna tar-realt\u00e0 o\u0121\u0121ettiva.<\/p>\n<p>Bosta kienu dawk il-partitarji li waqg\u0127u fil-muta. W\u0127ud minnhom sa waslu biex bdew jag\u0127mlu distinzjoni bejn il-Partit Laburista u l-mexxej pre\u017centi. O\u0127rajn tkellmu b&#8217;mod anonimu mal-istampa u kixfu x-xquq li bdew ife\u0121\u0121u fit-tmexxija tal-partit.<\/p>\n<p>F&#8217;dan l-istadju, \u0127a\u017cin jag\u0127mel min jo\u0127ro\u0121 ixejjer il-bnadar tar-reb\u0127a. Dak li qed ise\u0127\u0127 b\u0127alissa &#8211; g\u0127alkemm po\u017cittiv u nkora\u0121\u0121anti minnu nnifsu &#8211; m&#8217;g\u0127andniex inqisu\u0127 b\u0127ala xi telfa g\u0127all-g\u0127adu. Meta jirba\u0127 is-sewwa, l-uni\u010bi telliefa huma dawk li fittxew li jo\u0127onqu l-verit\u00e0. G\u0127alkemm kien hemm bosta li damu biex inteb\u0127u l-verit\u00e0 fejn kienet, dan ma jfissirx li dawn kienu kompli\u010bi fis-soppressjoni tag\u0127ha. A\u0127na u nag\u0127mlu l-isforzi tag\u0127na biex in\u0127ajru aktar nies jing\u0127aqdu mag\u0127na b&#8217;ri\u017cq il-\u0121ustizzja, lanqas biss g\u0127andu jg\u0127addilna minn mo\u0127\u0127na li nippruvaw nikkastigaw lil \u0127addie\u0127or b&#8217;mod kollettiv. Jekk ifettlilna nag\u0127mlu hekk, inkunu qed nisparaw fuq saqajna.<\/p>\n<p>G\u0127alkemm dejjem bqajna konsistenti fid-determinazzjoni tag\u0127na li nil\u0127qu l-miri li waqg\u0127u fuq \u0127o\u0121orna hekk kif \u0121ejna f&#8217;sensina dakinhar li \u0121iet assassinata Daphne, je\u0127tie\u0121 niftakru li xog\u0127olna ma bediex dakinhar li nqatlet. Xog\u0127olna kien inbeda&#8217; meta kienet g\u0127adha \u0127ajja u fi\u017c-\u017cmien li hi kienet tilmenta mill-fatt li Malta kienet qed titlef in-normalit\u00e0 tag\u0127ha u tarmi l-ba\u0127ar ir-ra\u0121uni u l-\u0121ustizzja b&#8217;ri\u017cq ir-reg\u0127ba, l-korruzzjoni u l-impunit\u00e0 istituzzjonalizzata.<\/p>\n<p>Dan il-pro\u010bess kien inbeda&#8217; minn Daphne u minn o\u0127rajn u a\u0127na je\u0127tie\u0121 li nkompluh u n\u0121ibuh fi tmiemu. Mhux bi\u017c\u017cejjed li naraw li ssir \u0121ustizzja ma&#8217; dawk li qatluha. Je\u0127tie\u0121 ukoll li ni\u017cguraw li Malta ter\u0121a&#8217; ssir pajji\u017c normali f&#8217;\u0121ie\u0127 ulied u wlied ulied Daphne u wliedna.<\/p>\n<p>Malta ma tista&#8217; qatt issir pajji\u017c normali sakemm jibqa&#8217; jkun hemm \u017cew\u0121 tribuwijiet bil-pretensjoni li g\u0127andhom xi dritt mog\u0127ti minn Alla biex jiggvernaw bl-isku\u017ca li l-avversarju m&#8217;g\u0127andux il-\u0127ila jag\u0127mel \u0121udizzju morali.<\/p>\n<p>Nhar il-\u0120img\u0127a fil-belt Valletta fost il-folla kien hemm g\u0127all-ewwel darba persuni li fl-2017 ivvutaw Labour. Dan il-fatt wa\u0127du jikkan\u010bella l-le\u0121ittimit\u00e0 li kellu Joseph Muscat u ma jippermettilux li jibqa&#8217; mdendel mal-\u0121ustifikazzjoni populista li ddendel mag\u0127ha biex i\u017comm is-setg\u0127a u ju\u017caha biex jag\u0127ti kenn lilu nnifsu u lill-\u0127allelin li lil pajji\u017cna g\u0127amluh tag\u0127hom. Dawk li qed jing\u0127aqdu mag\u0127na f&#8217;dan l-istadju g\u0127andna nag\u0127tuhom mer\u0127ba u mhux kwa\u017ci kwa\u017ci nippretendu xi apolo\u0121ija ming\u0127andhom.<\/p>\n<p>Din g\u0127andha tkun reb\u0127a g\u0127al poplu li se juri li g\u0127andu l-\u0127ila li jo\u0127ro\u0121 bil-mod mit-toqba tal-indifferenza u tar-reg\u0127ba li sab ru\u0127u mwa\u0127\u0127al fiha tul dawn l-a\u0127\u0127ar sitt snin.<\/p>\n<p>Jekk ma nag\u0127mlux dan, ma nistg\u0127ux nittamaw li s-sitwazzjoni xi darba titjieb u ti\u0121i normalizzata, U dak li bdejna ma nkunux f&#8217;po\u017cizzjoni li ntemmuh.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Min ja\u0127seb li dawk li jag\u0127tu l-vot tag\u0127hom lill-Partit Laburista huma nies ma\u0127kumin b&#8217;mentalit\u00e0 tribali li m&#8217;g\u0127andhomx il-\u0127ila jaslu g\u0127al \u0121udizzju msejjes fuq il-moralit\u00e0, mhux biss ikun qed ji\u017cbalja bl-ikra\u0127, i\u017cda jkun qed juri wkoll li hu stess huwa ma\u0127kum minn din il-mentalit\u00e0 u li hu stess m&#8217;g\u0127andux il-\u0127ila li jag\u0127mel \u0121udizzju morali. M&#8217;hemm ebda [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":81662,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[54],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/81752\/"}],"collection":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/"}],"about":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post\/"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1\/"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/comments\/?post=81752"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/81752\/revisions\/"}],"predecessor-version":[{"id":81769,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/81752\/revisions\/81769\/"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/media\/81662\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/media\/?parent=81752"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/categories\/?post=81752"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/tags\/?post=81752"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}