{"id":84841,"date":"2019-12-17T08:38:21","date_gmt":"2019-12-17T07:38:21","guid":{"rendered":"https:\/\/manueldelia.com\/?p=84841"},"modified":"2019-12-17T15:49:52","modified_gmt":"2019-12-17T14:49:52","slug":"ir-reghba-tiftah-il-bibien-berah-ghall-mafja","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/2019\/12\/ir-reghba-tiftah-il-bibien-berah-ghall-mafja\/","title":{"rendered":"Ir-reg\u0127ba tifta\u0127 il-bibien bera\u0127 g\u0127all-mafja"},"content":{"rendered":"<p><img class=\"alignnone size-large wp-image-84799\" src=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/cafiero-de-rhao-1200x521-1-1024x445.png\" alt=\"\" width=\"1024\" height=\"445\" srcset=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/cafiero-de-rhao-1200x521-1-200x87.png 200w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/cafiero-de-rhao-1200x521-1-300x130.png 300w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/cafiero-de-rhao-1200x521-1-400x174.png 400w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/cafiero-de-rhao-1200x521-1-600x261.png 600w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/cafiero-de-rhao-1200x521-1-768x333.png 768w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/cafiero-de-rhao-1200x521-1-800x347.png 800w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/cafiero-de-rhao-1200x521-1.png 1024w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/p>\n<p>Hemm bosta ra\u0121unijiet il-g\u0127ala wie\u0127ed g\u0127andu jsegwi <a href=\"https:\/\/manueldelia.com\/2019\/12\/in-case-you-missed-it-yesterdays-rai-uno-film-is-here\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">d-dokumentarju li xandar ir-Rai nhar il-\u0126add li g\u0127adda<\/a>. Forsi wie\u0127ed ikun jista&#8217; jifhem il-g\u0127ala l-assassinju ta&#8217; Daphne Caruana Galizia mhux se j\u0127alli effett fuq Malta biss. U dan mhux biss g\u0127aliex din il-\u0121rajja hi dwar assassinju ta&#8217; \u0121urnalista u li l-\u0121urnalisti minn madwar id-dinja g\u0127andhom ne\u010bessarjament juru interess f&#8217;\u0127a\u0121a b\u0127al din.<\/p>\n<p>Din hi \u0121rajja li ser t\u0127alli effett fuq l-Ewropa, kif irrakkonta tant tajjeb uffi\u010bjal anzjan Taljan li \u0121ie intervistat matul il-programm. L-g\u0127aqda Ewropea u l-\u0127olqien ta&#8217; munita Ewropea wa\u0127da ppermettew lill-mafju\u017ci li jil\u0127qu lill-Ewropa kollha ming\u0127ajr xkiel. Lill-Ewropa kollha dawn g\u0127amluha l-maqjel tag\u0127hom.<\/p>\n<p>I\u017cda l-awtoritajiet tal-pulizija xorta wa\u0127da g\u0127adhom qed isibu x-xkiel minkejja l-fatt li t\u0127assru l-fruntieri bejn stat Ewropew u ie\u0127or. Investigaturi qed ikollhom jistennew it-twe\u0121ibiet g\u0127al ittri rogatorji u qed ikollhom ja\u0127dmu ma&#8217; pulizija lokali li \u0127afna drabi jkunu qed ji\u0121u imxa\u0127\u0127ma mill-mafju\u017ci nnifishom.<\/p>\n<p>Id-dokumentarju ma\u0127dum minn Maria Grazia Mazzola jinkludi intervista interessanti ma&#8217; Federico Cafiero de Raho, il-prosekutur Taljan ta&#8217; kontra l-mafja u t-terrori\u017cmu.<\/p>\n<p>Dan jirreferi g\u0127al Malta u jintalab ig\u0127id x&#8217;kien g\u0127adda minn mo\u0127\u0127u hekk kif sema&#8217; bl-assassinju ta&#8217; Daphne Caruana Galizia. Huwa wie\u0121eb hekk: \u201ckull meta ting\u0127ata priorit\u00e0 ewlenija lit-tkabbir ekonomiku, tispi\u010b\u010ba li jkollok persuni joperaw f&#8217;kull qasam li fih ikunu jridu joperaw u dan ming\u0127ajr xkiel u ming\u0127ajr kontrolli ta&#8217; xejn&#8221;.<\/p>\n<p>\u201cPajji\u017c demokratiku g\u0127andu jkun konxju dwar l-identit\u00e0 tal-fatturi ekonomi\u010bi li jkunu qed ja\u0127dmu fi \u0127danu. Dawn il-fatturi Malta m&#8217;hix tg\u0127arbilhom. Il-prodott gross domestiku ta&#8217; Malta jikber. I\u017cda r-realt\u00e0 hi li Malta saret pajji\u017c li n\u0127akem mill-kriminalit\u00e0 organizzata.\u201d<\/p>\n<p>Huwa jirreferi g\u0127all-prezz li qed ikollna n\u0127allsu g\u0127ar-reg\u0127ba bla ra\u017can u g\u0127all-kilba bla kontroll g\u0127at-tkabbir ekonomiku a spejje\u017c tas-sigurt\u00e0 ba\u017cika tag\u0127na. U jitkellem ukoll dwar il-mod kif sfruttajna l-benefi\u010b\u010bji tas-s\u0127ubija fl-Unjoni Ewropea biex nistag\u0127new malajr kemm jista&#8217; jkun.<\/p>\n<p>\u201cL-Unjoni Ewropea je\u0127tie\u0121 li tibda&#8217; ta\u0127seb biex tfassal u tadotta li\u0121ijiet komuni Ewropej. Lil dawn il-pajji\u017ci qed nift\u0127ulhom g\u0127ajnejhom g\u0127all-perikli li j\u0121ibu mag\u0127hom l-iNdranghestisti, l-Mafju\u017ci u l-Kamorristi. Dawn ilkoll qed jirnexxielhom jitwa\u0127\u0127du ma&#8217; dawk li jmexxu l-ekonomija u ma&#8217; dawk li huma attivi fil-politika.<\/p>\n<p>\u201cHemm bosta pajji\u017ci li ja\u0127dmu fl-ambitu tal-li\u0121i u li jadottaw regolamenti iebsin biex ikunu jistg\u0127u jikkontrollaw il-kriminalit\u00e0. I\u017cda hemm ukoll pajji\u017ci o\u0127rajn li jippermettu t-tkabbir ekonomiku fit-territorju tag\u0127hom ming\u0127ajr kontroll ta&#8217; xejn\u201d.<\/p>\n<p>Federico Cafiero de Raho \u0121ie mistoqsi liema huma dawn il-pajji\u017ci. \u201cIr-Rumanija, Malta, is-Slovakkja. L-Italja qieg\u0127da tg\u0127in ukoll pajji\u017ci tal-Balkani li qed jissieltu ma&#8217; problemi serji relatati mal-infiltrazzjoni tal-kriminalit\u00e0 organizzata.<\/p>\n<p>\u201cF&#8217;dawn il-pajji\u017ci, l-kriminalit\u00e0 sabet l-ispazju biex ta\u0127dem g\u0127aliex mhux qed isiru investigazzjonijiet li jistg\u0127u jidentifikaw l-irkejjen minn fejn ikun qed ji\u0121i l-investiment. M&#8217;hemm ebda kontrolli li jistg\u0127u j\u0127ollu r-rabtiet bejn il-kriminalit\u00e0 u s-setg\u0127a.\u201d<\/p>\n<p>Din il-problema fundamentali ta&#8217; \u017cminijietna u l-mod kif wie\u0127ed jista&#8217; jsib tarfha g\u0127adhom ma bdewx ji\u0121u diskussi mill-membri tal-klassi politika. G\u0127ad hemm wisq re\u017cistenza kontra soluzzjoni estensiva fit-twettiq tal-\u0121ustizzja g\u0127al dawk li qatlu lil Daphne Caruana Galizia. I\u017cda lanqas ma hemm g\u0127arfien li je\u0127tie\u0121 li jinstab tarf tal-kwistjonijiet li dwarhom kienet kitbet Daphne Caruana Galizia.<\/p>\n<p>Il-klassi politika m&#8217;hix tit\u0127addet dwar modi \u0121odda kif jista&#8217; jin\u0127oloq il-\u0121id, dwar kif jista&#8217; jkollna ekonomija b&#8217;sa\u0127\u0127itha li tista&#8217; ssostni l-aspirazzjonijiet tal-poplu a\u0127na u nippruvaw inkissru l-ktajjen tal-patt imxajtan li ninsabu fih. Kif nistg\u0127u inkomplu no\u0127olqu x-xog\u0127ol g\u0127al kul\u0127add u fl-istess waqt ma n\u0127allux lill-mafja tu\u017ca t-territorju tag\u0127na biex ta\u0127sel flejjes \u0121ejjin mit-traffikar tal-ilsiera u tad-drogi? Kif jista&#8217; jibqa&#8217; jkollna ekonomija miftu\u0127a g\u0127ad-dinja ming\u0127ajr ma tkun ukoll ba\u017ci g\u0127all-furbani?<\/p>\n<p>Kif se nsa\u0127\u0127u lill-istituzzjonijiet tag\u0127na b&#8217;mod li dawn ikunu jistg\u0127u jilqg\u0127u g\u0127all-attakki tal-kriminalit\u00e0 organizzata u jkissru kull rabta li jista&#8217; jkun hemm bejn il-politi\u010bi, r-regolaturi u n-&#8220;negozjanti&#8221; li huma biss il-fa\u010b\u010bata pulita u rispettabbli tal-kriminalit\u00e0?<\/p>\n<p>Kif nistg\u0127u intejbu l-li\u0121ijiet biex ma jinqabadx biss il-makku i\u017cda jibdew jinqabdu wkoll il-balieni mafju\u017ci li jhem\u017cu lil xulxin ming\u0127ajr ma j\u0127amm\u0121u jdejhom?<\/p>\n<p>Je\u0127tie\u0121 nifhmu li l-kliem \u2018<em>Mafia State<\/em>\u2019 m&#8217;humiex biss <em>slogan<\/em> jew a\u0121\u0121ettiv ie\u0127or li bihom inkunu nistg\u0127u nsej\u0127u gvern li ma jkollniex grazzja mieg\u0127u. I\u017cda huma kliem li jiddeskrivu pajji\u017c li jkollu l-istituzzjonijiet tieg\u0127u ma\u0127kuma mill-kriminali barranin u mill-kompli\u010bi Maltin tag\u0127hom. Il-klassi politika lokali meta se tinteba\u0127 li je\u0127tie\u0121 tfassal li\u0121ijiet kontra l-mafja li jag\u0127tu s-setg\u0127a lill-a\u0121enziji li jinfurzaw il-li\u0121ijiet biex b&#8217;hekk ikunu armati sewwa g\u0127al kontra l-akbar g\u0127adu li qatt kellhom ma&#8217; wi\u010b\u010bhom?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hemm bosta ra\u0121unijiet il-g\u0127ala wie\u0127ed g\u0127andu jsegwi d-dokumentarju li xandar ir-Rai nhar il-\u0126add li g\u0127adda. Forsi wie\u0127ed ikun jista&#8217; jifhem il-g\u0127ala l-assassinju ta&#8217; Daphne Caruana Galizia mhux se j\u0127alli effett fuq Malta biss. U dan mhux biss g\u0127aliex din il-\u0121rajja hi dwar assassinju ta&#8217; \u0121urnalista u li l-\u0121urnalisti minn madwar id-dinja g\u0127andhom ne\u010bessarjament juru interess [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":84800,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[54],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/84841\/"}],"collection":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/"}],"about":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post\/"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1\/"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/comments\/?post=84841"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/84841\/revisions\/"}],"predecessor-version":[{"id":84844,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/84841\/revisions\/84844\/"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/media\/84800\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/media\/?parent=84841"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/categories\/?post=84841"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/tags\/?post=84841"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}