{"id":85946,"date":"2020-01-09T16:29:03","date_gmt":"2020-01-09T15:29:03","guid":{"rendered":"https:\/\/manueldelia.com\/?p=85946"},"modified":"2020-01-09T20:47:20","modified_gmt":"2020-01-09T19:47:20","slug":"hemm-decizjonijiet-li-jehtieg-li-jittiehdu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/2020\/01\/hemm-decizjonijiet-li-jehtieg-li-jittiehdu\/","title":{"rendered":"Hemm de\u010bi\u017cjonijiet li je\u0127tie\u0121 li jittie\u0127du"},"content":{"rendered":"

Il-Parlament Ewropew g\u0127adu kemm xandar rapport li \u0121ie mniedi mid-delegazzjoni li kienet \u017caret lil Malta f’nofs il-kri\u017ci li matulha dawk li kienu qed jipprotestaw iltaqg\u0127u kwa\u017ci kuljum fil-Belt Valletta biex jitolbu g\u0127ar-ri\u017cenja immedjata ta’ Joseph Muscat.<\/a><\/p>\n

Ir-rapport jag\u0127ti r-ra\u0121unijiet il-g\u0127ala d-delegazzjoni tal-Parlament Ewropew effettivament qablet ma’ din it-talba g\u0127ar-ri\u017cenja immedjata tal-prim ministru u jsemmi l-laqg\u0127at li saru ma’ avukati, ma’ \u0121urnalisti, ma’ attivisti u mal-membri tal-Parlament Ewropew innifishom li lkoll esprimew il-bi\u017ca’ tag\u0127hom li jekk Joseph Muscat jibqa’ fil-kariga seta’ jbag\u0127bas il-provi, seta’ jkompli jippre\u0121udika l-investigazzjoni dwar il-qtil ta’ Daphne Caruana Galizia, kien se j\u017cid il-firda li kienet qed tikka\u0121una l-kri\u017ci politika u kien se jkompli jnaqqas il-fidu\u010bja fir-rieda u fil-\u0127ila ta’ Malta li tirrispetta s-saltna tad-dritt.<\/p>\n

M’g\u0127andniex xi ng\u0127idu, Joseph Muscat g\u0127adu sal-lum prim ministru. U l-bi\u017cg\u0127at kollha li ssemmew, se\u0127\u0127ew. Joseph Muscat dar nofs id-dinja biex jara li t-tluq tieg\u0127u ikun bla skossi u l-Partit Laburista baqa’ ma \u010b\u010baqlaqx u \u017camm fil-wi\u010b\u010b minkejja l-majnata li kien \u0127a wara li \u0121ie arrestat Yorgen Fenech.<\/p>\n

Il-mistoqsija li bosta partitarji Laburisti qed jag\u0127mlu minn kollox biex jevitaw li jwie\u0121bu hi: \u2018x’inhi r-ra\u0121uni vera l-g\u0127ala Joseph Muscat ser iwarrab?\u2019 Fid-dinja li jg\u0127ixu fiha huma biss – ji\u0121ifieri g\u0127all-One TV u g\u0127a\u017c-\u017cew\u0121 kandidati li qed itellqu biex jie\u0127du post Joseph Muscat – kollox ward u \u017cahar. G\u0127aliex fil-fatt Joseph Muscat ser iwarrab g\u0127ax hu eroj.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Ta’ min ig\u0127id li l-Partit Laburista tant g\u0127andu \u0127ila tal-\u0121enn li jikkontrolla l-im\u0127u\u0127 li ebda skandlu dwar tix\u0127im, korruzzjoni u qtil ma jista’ jeffettwa l-kontroll politiku strett li g\u0127andu fuq il-pajji\u017c.<\/p>\n

Dawn m’humiex biss b\u0127al dak ir-ra\u0121el li jkun xeba’ jaqliba lil martu u xorta jibqa’ jg\u0127addiha lixxa. Ikun irid ukoll i\u0127okk il-mel\u0127 fuq il-ferita u lill-\u0127abiba jkun irid jistedinha d-dar u jordna lill-martu biex issajrilha u titmag\u0127ha. Dan l-e\u017cempju wie\u0127ed fa\u010bilment jista’ jxebb\u0127u mar-relazzjoni li l-Partit Laburista g\u0127andu mas-segwa\u010bi tieg\u0127u.<\/p>\n

Din hi r-ra\u0121uni l-g\u0127ala l-imrar u t-t\u0127anfis li g\u0127ad irridu n\u0127ossu fil-pajji\u017c ser jintensifika malli ma’ wi\u010b\u010bna jitfa\u010b\u010baw il-konsegwenzi ta’ dak kollu li ilu g\u0127addej.<\/p>\n

M’g\u0127andux ja\u0127ti l-Partit Laburista. Huwa bniedem mill-ag\u0127ar u kattiv dak ir-ra\u0121el li jistieden lil \u0127abibtu d-dar u li jordna lil martu ssajrilha u titmag\u0127ha. I\u017cda l-mara \u0127add m’hu j\u0121ieg\u0127elha toqg\u0127od g\u0127all-ordnijiet ta’ \u017cew\u0121ha.<\/p>\n

It-tixbiha hi wa\u0127da pjuttost estrema. I\u017cda, b\u0127al dik il-mara fit-tixbi\u0127a, l-partit ewlieni tal-oppo\u017cizzjoni f’Malta m’g\u0127andux jibqa’ jbaxxi rasu g\u0127all-ordnijiet tal-Partit Laburista.<\/p>\n

L-unika \u0127a\u0121a li rnexxielha li tag\u0127mel b’su\u010b\u010bess it-tmexxija tal-Partit Nazzjonalista hi li ssikket lil kull min a\u017c\u017carda jsostni li l-kap tal-partit u dawk ta’ madwaru g\u0127andhom iwarrbu u li g\u0127andu jkun hemm strate\u0121ija \u0121dida biex b’hekk l-elettorat Malti ikollu tama li je\u017cisti xi forma ta’ gvern alternattiv. It-tmexxija pre\u017centi tal-PN ukoll qed tipprova tpin\u0121i lill-mexxej tag\u0127ha b\u0127allikieku hu xi eroj. Adrian Delia m’g\u0127andux iwarrab g\u0127aliex jinsab skreditat b\u0127alma hu Joseph Muscat. G\u0127andu jwarrab g\u0127aliex jinsab liebes \u017carbun li ma ji\u0121ie\u0127x.<\/p>\n

Il-pro\u010bess biex jitwettaq tibdil serju fil-PN qed iservi ta’ tag\u0127\u017ciq fl-ilma g\u0127aliex, minkejja l-fatt li l-mexxej Laburista pre\u017centi nqabad fl-ag\u0127ar skandlu politiku fl-istorja, tal-Labour xorta wa\u0127da baqg\u0127u jgawdu l-appo\u0121\u0121 ta’ ma\u0121\u0121oranza fil-pajji\u017c.<\/p>\n

Min jid\u0127ol g\u0127as-servizz pubbliku huwa moralment obbligat li jservi. Lill-\u0121udikanti nistennew li jaqdu dmirhom b’mod skruplu\u017c. L-istess jista’ jing\u0127ad g\u0127all-\u0127addiema tat-tifi tan-nar, g\u0127all-g\u0127alliema u g\u0127all-infermiera. Nistennew dan ukoll ming\u0127and il-ministri tal-gvern. Dan m’g\u0127andux japplika wkoll g\u0127all-oppo\u017cizzjoni? Dawn ukoll huma m\u0127allsa biex iwettqu xog\u0127olhom.<\/p>\n

Il-Kap tal-Oppo\u017cizzjoni jit\u0127allas mill-Istat b\u0127al kull ministru tal-gvern. M’g\u0127andux xi paga fenominali i\u017cda l-verit\u00e0 hi li x-xog\u0127ol jitkejjel ma’ dak li \u0127addiem ikollu l-\u0127ila li jipprodu\u010bi. Jekk jibbrilla f’xog\u0127olu, \u0127addiem jkun jista’ jitlob \u017cieda fil-paga b’wi\u010b\u010bu minn quddiem. U b\u0127alissa Adrian Delia \u010bertament ma jistax jing\u0127ad li qed jibbrilla.<\/p>\n

Wara li g\u0127amel kwa\u017ci sentejn s\u0127a\u0127 ma jindenjax ru\u0127u li jitkellem dwar il-korruzzjoni g\u0127aliex in-nies tridu jitkellem fuq affarijiet li jolqtuhom aktar mill-vi\u010bin, issa dar dawra durella u jinsab iggranfat wa\u0127da nobis mas-su\u0121\u0121ett tal-korruzzjoni b\u0127allikieku l-issuktar tal-\u0127ajja politika tieg\u0127u tiddependi fuq dan is-su\u0121\u0121ett biss.<\/p>\n

Issa \u0127adha drawwa li \u2018jindirizza lin-nazzjon\u2019 bil-wieqfa fuq podju ming\u0127ajr udjenza quddiemu fl-istudjow, jipperora u fl-istess \u0127in jag\u0127mel tabirru\u0127u li hemm udjenza quddiemu tisimg\u0127u. Ma tantx qed jaqta’ sandar. Il-figura li qed jaqta’ hi wa\u0127da mill-aktar patetika.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Tabil\u0127aqq, li kieku l-avversarju politiku ta’ Adrian Delia kellu jinqabad fil-fatt f’investigazzjoni kriminali, Adrian Delia xorta wa\u0127da ma jkollux il-\u0127ila li jg\u0127elbu. Min jaf xi jrid ise\u0127\u0127 aktar qabel il-PN jinteba\u0127 li jinsab f’nofs ba\u0127ar imqalleb ji\u0121\u0121ieled mal-mew\u0121 u li, biex ma jeg\u0127riqx, je\u0127tie\u0121 li jdawwar ir-rotta lejn l-art?<\/p>\n

Il-membri parlamentari tal-PN, e\u017catt b\u0127all-kollegi li jpo\u0121\u0121u fa\u010b\u010bata tag\u0127hom, jidher li nsew li g\u0127andhom bi\u010b\u010ba xog\u0127ol xi jwettqu. Iva, Adrian Delia kien \u0121ie elett demokratikament mit-tesserati tal-partit. G\u0127aldaqstant it-tesserati g\u0127andhom iduru dawra mag\u0127hom infushom, jag\u0127tu daqqa t’g\u0127ajn lejn il-mera u jekk jirri\u017cultalhom li kienu \u0127adu falza stikka, lil Adrian Delia g\u0127andhom iwarrbuh u ja\u0127tru lil \u0127addie\u0127or floku.<\/p>\n

Din mhix kwistjoni li tant hi kumplikata li bilkemm wie\u0127ed ikun jista’ jifhimha. Minkejja li g\u0127addejna minn sena li fiha rajna l-karriera politika tal-ag\u0127ar prim ministru fl-ag\u0127ar kri\u017ci politika li qatt kellna, f’dawk li huma voti tal-Labour g\u0127adhom qed ig\u0127addu lill-PN bil-kbir.<\/p>\n

M’g\u0127andniex xi ng\u0127idu, dan kollu Adrian Delia qed jarah \u010bar. Kulma qed jittama issa hu li b’xi mod “i\u0121ibha \u017cew\u0121” billi jitlef l-elezzjoni \u0121enerali b’mar\u0121ni inqas mir-ri\u017cultat tal-2017 u jkun jista’ jipprova jbellag\u0127ha li “reba\u0127”. B’hekk jara kif jag\u0127mel biex jibqa’ f’postu biex ikun jista’ jibqa’ ji\u0121bed il-paga g\u0127al 5 snin o\u0127ra sakemm jil\u0127aq l-et\u00e0 tal-pensjoni. Im\u0121ieba b\u0127al din m’hi xejn \u0127lief im\u0121ieba irresponsabbli u – metaforikament – im\u0121ieba kriminali.<\/p>\n

Jien hu nikteb dan li qed nikteb qed insib ru\u0127i jkolli na\u010b\u010betta \u0127a\u0121a li kont nippreferi li kieku ma kienx ikolli g\u0127alfejn na\u010b\u010bettaha: ji\u0121ifieri li l-unika alternattiva g\u0127all-Partit Laburista huwa l-PN. Kont nippreferi li kieku ma kienx. Kont nippreferi li kieku fuq il-polza tal-vot ikolli g\u0127a\u017cla aktar wiesa’ ta’ partiti u ta’ fehmiet.<\/p>\n

B\u0127alissa din l-g\u0127a\u017cla ma te\u017cistix.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Il-partit ta’ Adrian Delia jidhirlu li din in-nuqqas ta’ g\u0127a\u017cla hi \u0127a\u0121a tajba. Min qed imexxi lill-PN qed jirra\u0121una li, \u0121aladarba ma te\u017cistix alternattiva, l-votanti tradizzjonali tal-PN ser jibqg\u0127u jivvutaw PN minkejja d-dubji kbar li jista’ g\u0127andhom. Il-partit ta’ Adrian Delia di\u0121\u00e0 rrassenja ru\u0127u li mhux ser ikollu l-\u0127ila li jakkwista bi\u017c\u017cejjed voti biex jirba\u0127 elezzjoni. I\u017cda jkun bi\u017c\u017cejjed g\u0127al Adrian Delia li jitlef b’inqas voti mill-elezzjoni tal-2017 biex b’hekk ikun jista’ j\u017comm postu.<\/p>\n

Niddubita ferm g\u0127andhomx ra\u0121un. Jien nista’ biss inkejjel b’xibri. F’kull elezzjoni \u0121enerali li g\u0127addiet, dejjem ivvutajt PN. M’hemmx dubju li mhux bi \u0127siebni nivvota Labour meta naf li l-gvern huwa mmexxi minn \u010borma ministri li taw l-appo\u0121\u0121 kollu tag\u0127hom lill-korruzzjoni ta’ Joseph Muscat. Dan lanqas ma jfisser li bi \u0127siebni nivvota PN.<\/p>\n

Adrian Delia kien be\u017cg\u0127an li se jkun hemm min ji\u0121bor lil dawk li kienu jivvutaw PN – ji\u0121ifieri lill-“orfni” –\u00a0 f’partit politiku \u0121did. Li kieku w\u0127ud minn dawk li fl-2017 vvutaw PN \u0127assew li kellhom alternattiva fl-elezzjoni li jmiss, x’aktarx li \u010b-\u010bans li jivvutaw g\u0127al alternattiva kienu jie\u0127duh u l-\u0127olma li tidjieq id-distanza minn ma’ tal-Labour tispi\u010b\u010ba ttir mar-ri\u0127. U li kieku l-PN jitlef b’mar\u0121ni akbar minn tal-2017, Adrian Delia jkollu jiffa\u010b\u010bja d-destin politiku tieg\u0127u aktar kmieni milli qatt seta’ ja\u0127seb.<\/p>\n

Na\u0127seb li smajtuhom ix-xnieg\u0127at li xxandru dan l-a\u0127\u0127ar fis-sens li Repubblika g\u0127andha xi pjan sigriet biex tifforma partit politiku. Il-verit\u00e0 hi li ma kien hemm xejn \u0121did dwar din ix-xnieg\u0127a. Qabel l- elezzjonijiet ri\u010benti g\u0127all-Parlament Ewropew, il-PN kien mexxa’ xnieg\u0127at fis-sens li dawk tal-“klikka ta’ Daphne” kienu ser jippre\u017centaw kandidati g\u0127all-Parlament Ewropew.<\/p>\n

X’kien l-iskop wara dawn ix-xnieg\u0127at? L-iskop kien li jippruvaw inaqqru mill-appo\u0121\u0121 tal-votanti tradizzjonali tal-partit g\u0127all-attivisti tas-so\u010bjet\u00e0 \u010bivili li \u0127adu l-inizjattiva minn ta\u0127t idejn it-tmexxija tal-PN fuq kwistjonijiet li g\u0127andhom x’jaqsmu mad-drittijiet \u010bivili u mad-demokrazija. It-tmexxija tal-PN b\u0127al donnha titme\u017cme\u017c meta tara li hawn nies li ja\u0127sbu b’mo\u0127\u0127hom u li jafu jie\u0127du azzjoni ming\u0127ajr ma joqg\u0127odu jistennew li ji\u010b\u010baqlaq il-partit.<\/p>\n

Je\u0127tie\u0121 niftakru li kien hemm \u017cmien li fih tal-PN kienu \u0127aduha qatta’ bla \u0127abel kontra l-attivisti tal-Occupy Justice<\/em> u sa\u0127ansitra kienu xlewhom bit-tfassil ta’ pjan sigriet mal-gvern g\u0127all-introduzzjoni tal-abort. Qed insemmi dan l-episodju biss minn fost episodji o\u0127ra g\u0127aliex huwa wie\u0127ed li mhux diffi\u010bli li wie\u0127ed jinsie\u0127.<\/p>\n

Ix-xnieg\u0127at komplew jintensifikaw matul tmiem il-\u0121img\u0127a li g\u0127addiet fis-sens li Repubblika kien bi \u0127siebha t\u0127abbar il-formazzjoni ta’ partit \u0121did. Il-PN uffi\u010bjalment \u017camm lura milli jie\u0127u sehem fl-a\u0127\u0127ar protesta u dan wara li kien \u0127a sehem fil-protesti li se\u0127\u0127ew is-sena li g\u0127addiet f’Novembru u Di\u010bembru.<\/p>\n

Ninsabu llum f’sitwazzjoni li fiha l-moviment kontra l-korruzzjoni tal-partit u l-gvern ta’ Joseph Muscat jinkludi wkoll g\u0127aqdiet xellugin b\u0127al Moviment Graffitti i\u017cda li ma jinkludix lill-PN li hu l-akbar partit fl-oppo\u017cizzjoni parlamentari.<\/p>\n

Ma \u0127adux sehem. I\u017cda g\u0127ajnejhom fuqna kienu, tafux!<\/p>\n

Ag\u0127tu daqqa t’g\u0127ajn lejn din il-kitba ta’ Dione Borg fil-Facebook li permezz tag\u0127ha kkritika d-diskors tieg\u0127i li fih ma \u0127abbart ebda formazzjoni politika \u0121dida. Lill-partitarji tal-PN xorta deherlu li kellu jg\u0127idilhom li m’g\u0127andhomx jag\u0127tu widen lil tas-so\u010bjet\u00e0 \u010bivili. Huwa stqarr li jien wa\u0127\u0127alt fil-gvern ta’ Lawrence Gonzi (gvern li jien \u0127dimt fi \u0127danu) g\u0127all-korruzzjoni tal-Labour.<\/p>\n