{"id":86514,"date":"2020-01-20T18:36:15","date_gmt":"2020-01-20T17:36:15","guid":{"rendered":"https:\/\/manueldelia.com\/?p=86514"},"modified":"2020-01-20T21:26:12","modified_gmt":"2020-01-20T20:26:12","slug":"incentivazzjoni-ghall-korruzzjoni","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/2020\/01\/incentivazzjoni-ghall-korruzzjoni\/","title":{"rendered":"In\u010bentivazzjoni g\u0127all-korruzzjoni"},"content":{"rendered":"<p>Ag\u0127tu daqqa t&#8217;g\u0127ajn lejn din it-<em>tweet<\/em> tal-ministru Byron Camilleri.<\/p>\n<p><img class=\"size-full wp-image-86507 aligncenter\" src=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/WhatsApp-Image-2020-01-20-at-18.34.25.jpeg\" alt=\"\" width=\"472\" height=\"479\" srcset=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/WhatsApp-Image-2020-01-20-at-18.34.25-66x66.jpeg 66w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/WhatsApp-Image-2020-01-20-at-18.34.25-200x203.jpeg 200w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/WhatsApp-Image-2020-01-20-at-18.34.25-296x300.jpeg 296w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/WhatsApp-Image-2020-01-20-at-18.34.25-400x406.jpeg 400w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/WhatsApp-Image-2020-01-20-at-18.34.25.jpeg 472w\" sizes=\"(max-width: 472px) 100vw, 472px\" \/><\/p>\n<p>Il-lo\u0121ika tieg\u0127u tfakkarna f&#8217;dik ta&#8217; Chris Fearne li, matul il-kampanja g\u0127at-tmexxija tal-Partit Laburista, qal li l-unika ra\u0121uni li l-PN jrid i\u017carma l-istazzjonijiet televi\u017civi tal-partiti hi li m&#8217;g\u0127andux il-finanzi biex ikompli jmexxi l-istazzjon tieg\u0127u. Dan jista&#8217; jkun minnu. I\u017cda l-argument m&#8217;huwiex dak.<\/p>\n<p>Jekk il-partiti politi\u010bi jkunu jistg\u0127u je\u017cistu u li jikkomunikaw il-messa\u0121\u0121 biss skond kemm ikollhom sa\u0127\u0127a finanzjarja, ma jkollniex demokrazija i\u017cda plutokrazija li fiha l-influwenza politika tkun tiddependi biss fuq kemm partit ikollu flus u \u0121id.<\/p>\n<p>M&#8217;g\u0127andniex xi ng\u0127idu, f&#8217;Malta s-sitwazzjoni hi ag\u0127ar minn din: g\u0127aliex hawn m&#8217;g\u0127andniex plutokrazija i\u017cda kakistokrazija.<\/p>\n<p>Bis-sa\u0127\u0127a tad-demokrazija, jiggverna l-poplu.<\/p>\n<p>Bis-sa\u0127\u0127a tal-plutokrazija, jiggvernaw il-g\u0127onja.<\/p>\n<p>Bis-sa\u0127\u0127a tal-kakistokrazija, jiggvernaw l-ag\u0127ar nies li jkollu pajji\u017c.<\/p>\n<p>U sabiex ikunu jistg\u0127u j\u0127arsu l-influwenza tag\u0127hom, il-g\u0127onja jiffinanzjaw lill-ag\u0127ar nies biex dawn ikunu jistg\u0127u jiggvernaw f&#8217;isimhom.<\/p>\n<p>Din mhix teorija. B&#8217;liema mod tirrappre\u017centa lin-nies ta&#8217; Pembroke is-sistema politika tag\u0127na? Min g\u0127andu l-akbar influwenza fuq l-esitu tal-pro\u010bess politiku? It-tesserati tal-Partit Laburista (jew tal-Partit Nazzjonalista) li joqg\u0127odu f&#8217;Pembroke u li j\u0127allsu mi\u017cata kull sena? Jew inkella dak is-sinjurun li j\u0127allas is-salarji ta&#8217; dawk li ja\u0127dmu fl-uffi\u010b\u010bji tal-partiti politi\u010bi li kull m&#8217;g\u0127andu jag\u0127mel hu li j\u010bempel fejn g\u0127andu j\u010bempel biex iserra\u0127 rasu li jo\u0127ro\u0121lu l-permess biex ikun jista&#8217; jibni torri mdaqqas fis-sit li qabel kien tal-ITS?<\/p>\n<p>Kemm Byron Camilleri (kif ukoll il-PL) je\u0127tie\u0121 jifhem li l-fatt li l-partit tieg\u0127u hu aktar g\u0127ani mill-PN m&#8217;g\u0127andux ikun il-kunsiderazzjoni li fuqha g\u0127andha tissejjes id-de\u010bi\u017cjoni dwar jekk g\u0127andhiex ting\u0127ata g\u0127ajnuna finanzjarja mill-istat lill-partiti politi\u010bi jew inkella jkunx a\u0127jar li l-partiti ma jibqg\u0127ux sidien ta&#8217; stazzjonijiet tat-televi\u017cjoni. Barra minn dan, il-fatt li tal-Labour huma aktar g\u0127onja mill-PN ifisser ukoll li tal-Labour huma bil-wisq aktar esposti g\u0127all-obbligi korrotti fil-konfront ta&#8217; dawk li jiffinanzjawh.<\/p>\n<p>Hi minn ewl id-dinja li l-partiti politi\u010bi jfittxu li ji\u0121u finanzjati permezz tad-&#8220;donazzjonijiet&#8221; mag\u0127mulin minn negozjanti. Huma permezz ta&#8217; dawn id-donazzjonijiet li l-partit politi\u010bi jin\u017cammu \u0127ajjin u dan g\u0127aliex il-\u0127las tal-mi\u017cati mill-membri \u010bertament m&#8217;humiex bi\u017c\u017cejjed biex ila\u0127\u0127qu mal-ispejje\u017c. U l-istat &#8211; \u0127a\u0121a mhux tas-soltu g\u0127al pajji\u017c Ewropew &#8211; ma j\u0127allas xejn biex ji\u0121u koperti l-ispejje\u017c tal-partiti politi\u010bi u tal-kampanji personali.<\/p>\n<p>Din is-sitwazzjoni mhux biss tista&#8217; twassal g\u0127all-korruzzjoni &#8211; hi ukoll wa\u0127da anti-demokratika. Hi sitwazzjoni li lill-partiti politi\u010bi tirridu\u010bihom fi prostituti li jittalbu l-flus ming\u0127ad l-g\u0127onja. U huwa ovvju li l-g\u0127onja ma jag\u0127tu xejn ta&#8217; xejn.<\/p>\n<p>Jekk il-politika tal-pajji\u017c titfassal biss mill-kbarat, ikun hemm minn fost il-poplu li jispi\u010b\u010ba ming\u0127ajr le\u0127en. U ma jfissirx li, g\u0127ax tkun e\u017cer\u010bitajt id-dritt tal-vot, g\u0127andek le\u0127en. Jekk il-partiti politi\u010bi jinjoraw lil min jivvotalhom u jag\u0127tu l-priorit\u00e0 lil dawk li jiffinanzjawhom, il-membri tal-partit ma jkollhom sa\u0127\u0127a ta&#8217; xejn u jkunu xejn \u0127lief kannoli bla krema.<\/p>\n<p>Jekk Byron Camilleri u Chris Fearne ser joqg\u0127odu jispekulaw dwar ir-ra\u0121unijiet il-g\u0127ala tal-PN issa qed jinsistu fuq il-finanzjament tal-partiti politi\u010bi mill-istat, ser ikolli nispekula dwar ir-ra\u0121unijiet il-g\u0127ala l-PN kien biered fl-img\u0127oddi dwar din l-idea u il-g\u0127ala tal-Labour llum ma tantx g\u0127andhom \u0127erqa li jikkunsidrawha.<\/p>\n<p>Ir-ra\u0121uni hi li bis-sa\u0127\u0127a tal-iffinanzjar tal-partiti politi\u010bi mill-istat, dawn jibdew ikollhom jag\u0127tu rendikont dwar il-mod kif ikunu nefqu l-flus. Dawk li j\u0127allsu t-taxxi g\u0127andhom il-\u0127abta li jinsistu li l-flus li jin\u0121abru mit-taxxi jintefqu b&#8217;mod responsabbli u li l-ispejje\u017c ikunu kontrollati. G\u0127andhom il-\u0127abta wkoll jinsistu li l-istituzzjonijiet u l-pro\u0121etti li jiffinanzjaw bi flushom jkunu trasparenti, verifikati b&#8217;mod indipendenti u regolati b&#8217;regolamenti o\u0121\u0121ettivi.<\/p>\n<p>Wie\u0127ed jista&#8217; jg\u0127id li, sal-lum, il-partiti politi\u010bi \u017cammew kemmxejn &#8216;il bog\u0127od mix-xkiel tal-kontabilit\u00e0 li japplika g\u0127all-istituzzjonijiet pubbli\u010bi l-o\u0127rajn. U dawk li jiffinanzjawhom \u0127assewhom dejjem aktar komdi li jista\u0127bew wara dawn id-&#8220;donazzjonijiet&#8221; biex imbag\u0127ad ikunu jistg\u0127u jit\u0127allsu lura minn fondi pubbli\u010bi.<\/p>\n<p>Jista&#8217; jkun li tal-PN tant jinsab f&#8217;po\u017cizzjoni finanzjarjament iddisprata li issa qed jippreferi x-xkiel tal-kontabilit\u00e0 u tat-trasparenza milli jibqa&#8217; je\u017cisti bil-prospett tal-falliment finanzjarju mdendel fuq rasu. Issa pparagunaw dan kollu ma\u010b-\u010bini\u017cmu tal-Partit Laburista li\u00a0 &#8211; g\u0127ax m&#8217;g\u0127andux problemi finanzjarji &#8211; qed ig\u0127id li ma jixtieqx jara lill-partiti politi\u010bi ji\u0121u finanzjati mill-istat.<\/p>\n<p>Bir-riedni tal-gvern f&#8217;idejhom, tal-Labour \u010bertament ma \u017cammewx lura milli jakkwistaw kemm jifil\u0127u. Issa li nafu kemm kien ma\u0127mu\u0121 il-gvern ta&#8217; Joseph Muscat, ftit huma dawk li jiddubitaw kemm kienet ukoll ma\u0127mu\u0121a t-tmexxija tieg\u0127u tal-partit. Il-\u0121id kollu li g\u0127andhom illum x&#8217;aktarx huwa frott il-\u0127mie\u0121 li l-poplu qed i\u0127allas g\u0127alih bid-di\u017castri ambjentali u reputazzjonali li g\u0127andu ma&#8217; wi\u010b\u010bu.<\/p>\n<p>Il-fatt li l-Partit Laburista jinsab lest li jkompli jag\u0127fas fuq il-partit oppost &#8211; partit li finanzjarjament jinsab dahru mal-\u0127ajt &#8211; jikxef attitudni anti-demokratika.<\/p>\n<p>Ta&#8217; min ifakkar li fis-snin 90 meta l-PN kien fil-gvern, il-PN kien ippropona li\u0121i li permezz tag\u0127ha l-partit politi\u010bi jkunu jistg\u0127u ji\u0121u finanzjati mill-istat. Din il-li\u0121i tal-Labour kienu kontriha. Il-PN kien ukoll ippropona riformi biex il-Parlament ikollu rappre\u017centanza aktar wiesa&#8217; permezz ta&#8217; partiti o\u0127ra. Tal-Labour kienu kontra din il-proposta wkoll.<\/p>\n<p>Issa tal-Labour qed jer\u0121g\u0127u jkunu ta&#8217; xkiel g\u0127ar-riformi demokrati\u010bi li pajji\u017cna tant je\u0127tie\u0121 b&#8217;mod ur\u0121enti. G\u0127al dawn l-a\u0127\u0127ar 60 sena il-pajji\u017c kellu jitqanna&#8217; b&#8217;sistema li fiha jsaltnu \u017cew\u0121 partiti. U g\u0127al dawn l-a\u0127\u0127ar sitt snin kellna nitqannew b&#8217;sistema ta&#8217; korruzzjoni istituzzjonalizzata li tfakkrna fil-korruzzjoni tas-snin 7o u 80.<\/p>\n<p>Skont tal-Labour, is-sitwazzjoni m&#8217;hix daqshekk gravi. U jidher li l-im\u0121ieba tag\u0127hom trid li twassal g\u0127al sitwazzjoni ta&#8217; monopolju ta&#8217; partit wie\u0127ed.<\/p>\n<p>Jekk jaslu g\u0127al dan, is-sitwazzjoni tkun \u0127afna ag\u0127ar milli hi b\u0127alissa.<\/p>\n<p><img class=\"size-full wp-image-86509 aligncenter\" src=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/byroncamilleri20170108.jpg\" alt=\"\" width=\"854\" height=\"540\" srcset=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/byroncamilleri20170108-200x126.jpg 200w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/byroncamilleri20170108-300x190.jpg 300w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/byroncamilleri20170108-320x202.jpg 320w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/byroncamilleri20170108-400x253.jpg 400w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/byroncamilleri20170108-600x379.jpg 600w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/byroncamilleri20170108-768x486.jpg 768w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/byroncamilleri20170108-800x506.jpg 800w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/byroncamilleri20170108.jpg 854w\" sizes=\"(max-width: 854px) 100vw, 854px\" \/><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ag\u0127tu daqqa t&#8217;g\u0127ajn lejn din it-tweet tal-ministru Byron Camilleri. Il-lo\u0121ika tieg\u0127u tfakkarna f&#8217;dik ta&#8217; Chris Fearne li, matul il-kampanja g\u0127at-tmexxija tal-Partit Laburista, qal li l-unika ra\u0121uni li l-PN jrid i\u017carma l-istazzjonijiet televi\u017civi tal-partiti hi li m&#8217;g\u0127andux il-finanzi biex ikompli jmexxi l-istazzjon tieg\u0127u. Dan jista&#8217; jkun minnu. I\u017cda l-argument m&#8217;huwiex dak. Jekk il-partiti politi\u010bi jkunu jistg\u0127u [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":86510,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[54],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/86514\/"}],"collection":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/"}],"about":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post\/"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1\/"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/comments\/?post=86514"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/86514\/revisions\/"}],"predecessor-version":[{"id":86518,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/86514\/revisions\/86518\/"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/media\/86510\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/media\/?parent=86514"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/categories\/?post=86514"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/tags\/?post=86514"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}