{"id":86528,"date":"2020-01-21T15:28:30","date_gmt":"2020-01-21T14:28:30","guid":{"rendered":"https:\/\/manueldelia.com\/?p=86528"},"modified":"2020-01-21T23:11:25","modified_gmt":"2020-01-21T22:11:25","slug":"apparti-l-korrotti-u-l-imghawwgin-hemm-ukoll-l-indaf-u-r-retti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/2020\/01\/apparti-l-korrotti-u-l-imghawwgin-hemm-ukoll-l-indaf-u-r-retti\/","title":{"rendered":"Apparti l-korrotti u l-img\u0127aww\u0121in, hemm ukoll l-indaf u r-retti"},"content":{"rendered":"<p><img class=\"size-full wp-image-86522 aligncenter\" src=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/silvio_valletta.jpg\" alt=\"\" width=\"684\" height=\"487\" srcset=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/silvio_valletta-200x142.jpg 200w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/silvio_valletta-300x214.jpg 300w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/silvio_valletta-400x285.jpg 400w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/silvio_valletta-600x427.jpg 600w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/silvio_valletta.jpg 684w\" sizes=\"(max-width: 684px) 100vw, 684px\" \/><\/p>\n<p>L-inkjesta indipendenti dwar l-assassinju ta&#8217; Daphne Caruana Galizia qieg\u0127da tkun ta&#8217; servizz pubbliku importanti. Bil-g\u0127an li jipprova jsib sku\u017ca biex tibqa&#8217; ma titnediex l-inkjesta, lil ulied Daphne l-gvern kien akku\u017cahom li huma \u0127atja ta&#8217; \u0127afna affarijiet. U, aktar ma jg\u0127addi \u017c-\u017cmien, wie\u0127ed jista&#8217; jifhem a\u0127jar g\u0127ala l-gvern kien g\u0127amel dik l-oppo\u017cizzjoni kollha.<\/p>\n<p>Bl-istess mod kif kienet ta\u0127dem Daphne permezz tal-\u0121urnali\u017cmu tag\u0127ha, l-inkjesta dwar l-assassinju tag\u0127ha qieg\u0127det mera quddiem wi\u010b\u010b il-pajji\u017c biex l-poplu jkun jista&#8217; jinteba\u0127 bid-difetti. Huwa tassew dnub li l-inkjesta m&#8217;hix qed ti\u0121i mxandra fuq it-televi\u017cjoni.<\/p>\n<p>Fl-inkjesta, kull xhud qed jing\u0127ata l-ispazju kollu li jirrakkonta l-ver\u017cjoni tieg\u0127u tal-istorja. U dan kollu qed ise\u0127\u0127 b&#8217;mod simultaneju mal-bqija tal-pro\u010bessi legali u politi\u010bi u max-xog\u0127ol investigattiv li qed jitwettaq mill-\u0121urnalisti.<\/p>\n<p>Mill-istejjer li qed nisimg\u0127u, qed jinkixfu partita borom.<\/p>\n<p>Nie\u0127du l-ka\u017c ta&#8217; Silvio Valletta. Bniedem li l-gvern iddefendih bil-qawwa tul \u017cew\u0121 kaw\u017ci fil-qorti bil-g\u0127an li jkun jista&#8217; j\u017commu b\u0127ala investigatur prin\u010bipali fil-ka\u017c tal-assassinju ta&#8217; Daphne Caruana Galizia. Min\u0127abba l-fatt li hu mi\u017c\u017cewwe\u0121 ministru tal-gvern, l-impressjoni immedjata li ttie\u0127det kienet wa\u0127da ta&#8217; kunflitt ta&#8217; interess. Kien hemm min t\u0127asseb li g\u0127ad jista&#8217; jasal \u017cmien li fih il-lejalt\u00e0 lejn il-karriera ta&#8217; martu u d-dmir tieg\u0127u li jikxef il-verit\u00e0 setg\u0127u jkunu f&#8217;kunflitt. Kien hemm ukoll t\u0127assib g\u0127all-fatt li l-\u0127ti\u0121ijiet politi\u010bi ta&#8217; martu b\u0127ala ministru tal-gvern setg\u0127u jservu ta&#8217; xkiel g\u0127alih.<\/p>\n<p>Mal-mog\u0127dija ta\u017c-\u017cmien, il-fatti taw ra\u0121un lil min kien espriema dan it-t\u0127assib. G\u0127al xhur s\u0127a\u0127, il-pulizija baqg\u0127et tirrifjuta li tg\u0127arbel sewwa l-istejjer li kienet kienet kitbet Daphne u dan biex setg\u0127et titkixxef dwar il-motivazzjonijiet veri ta&#8217; dawk li kienu assassinawha. Fil-frattemp, Silvio Valletta baqa&#8217; jitkellem mal-\u0121urnalisti dwar l-allegat \u0127jiel li qal li kellu dwar kuntrabandu ta\u017c-\u017cjut. I\u017cda meta g\u0127adda aktar \u017cmien, dan l-hekk imsejja\u0127 &#8220;\u0127jiel&#8221; beda&#8217; jidher b\u0127ala dak li fil-fatt kien. Ji\u0121ifieri mezz biex seta&#8217; ji\u017cvija kemm lill-\u0121urnalisti u forsi wkoll lill-investigaturi li kienu qed ja\u0127dmu ta\u0127t il-gwida ta&#8217; Silvio Valletta.<\/p>\n<p>U issa sirna nafu li Silvio Valletta ma tantx kien \u0127abbel rasu dwar il-kunflitti ta&#8217; bejn id-dmir tieg\u0127u li jikxef il-verit\u00e0 u l-kariga pubblika li kellha martu. Mhux talli ma \u0127abbel rasu xejn i\u017cda l-kunflitti beda&#8217; jiekolhom bil-\u0127ob\u017c. Filwaqt li \u0127er\u0121in aktar dettalji dwar kemm kienu \u0127ob\u017ca u sikkina Yorgen Fenech u Silvio Valletta, issa sirna nafu li dan tal-a\u0127\u0127ar \u0121ie jaqa&#8217; u jqum li l-po\u017cizzjoni tieg\u0127u setg\u0127et to\u0127loq problemi politi\u010bi kbar g\u0127al martu. G\u0127alkemm f&#8217;idej\u0127 kellu l-g\u0127odda li bihom seta&#8217; jsib tarf ta&#8217; dan id-delitt mill-aktar fa\u0127xi, l-g\u0127odda li kellu f&#8217;idejh u\u017cahom biex joqg\u0127od jitbaskat fil-lussu.<\/p>\n<p>L-implikazzjonijiet ta&#8217; din l-istorja huma kbar \u0127afna. Silvio Valletta kien il-kap tad-dipartiment tal-investigazzjonijiet kriminali u kien membru tal-bord tal-<i>financial intelligence unit<\/i>. B&#8217;e\u010b\u010bezzjoni tal-Kummissarju inkompetenti Lawrence Cutajar, kien l-uffi\u010bjal tal-pulizija l-aktar setg\u0127an f&#8217;Malta. Ming\u0127and Yorgen Fenech kien ukoll ir\u010bieva rigali u kumplimenti. Naf li Valletta stqarr li l-ispejje\u017c tas-safra li kien g\u0127amel mal-persuna li l-pulizija qed takku\u017cah li kien il-mo\u0127\u0127 wara l-qtil ta&#8217; Daphne Caruana Galizia, kien \u0127ari\u0121hom minn butu. I\u017cda huwa diffi\u010bli li wie\u0127ed jiblag\u0127ha li membru tal-korp tal-pulizija li jkun g\u0127adu kemm irtira mis-servizz kien ser jasal biex minn butu j\u0127allas g\u0127al titjira <em>business class<\/em> u g\u0127al <em>VIP box<\/em> biex isegwi partita futbol. Din mhix \u0127a\u0121a li wie\u0127ed jasal biex jemminha kif \u0121ieb u le\u0127aq.<\/p>\n<p>Je\u0127tie\u0121 li niftakru li, g\u0127al \u017cmien twil, il-prosekuturi fl-Italja kienu talbu l-g\u0127ajnuna tal-pulizija Maltija bil-g\u0127an li jkunu jistg\u0127u jinnotifikaw lil Yorgen Fenech b&#8217;akku\u017ci li kien imda\u0127\u0127al f&#8217;xiri fil- log\u0127ob tal-futbol fl-Italja. Je\u0127tie\u0121 li niftakru wkoll li l-prosekuturi Taljani ma setg\u0127ux imexxu legalment kontra Yorgen Fenech g\u0127aliex il-pulizija Maltija baqg\u0127u jg\u0127idulhom li ma kienux jafu fejn kien joqg\u0127od. I\u017cda d-Deputat Kummissarju din l-informazzjoni \u010bertament kien jafha.<\/p>\n<p>Fuq \u0127o\u0121or il-pulizija issa hemm kawlata s\u0127i\u0127a. Min jaf Silvio Valletta bag\u0127basx f&#8217;provi li seta&#8217; kellu f&#8217;idejh waqt li kien qed imexxi l-investigazzjoni fil-ka\u017c ta&#8217; Daphne? Min jaf jekk it-tluq tieg\u0127u mit-tmexxija tal-ka\u017c &#8211; u forsi anki t-tluq tieg\u0127u mill-korp &#8211; kienx fisser li sie\u0127bu Yorgen Fenech ma kellux aktar fejn jistkenn?<\/p>\n<p>Ma tag\u0127tix tort lil min jissuspetta li seta&#8217; kaxkar saqajh fuq investigazzjonijiet kriminali o\u0127ra li fihom huwa mda\u0127\u0127al il-\u0127abib tieg\u0127u. Tg\u0127id g\u0127andu \u0127bieb o\u0127rajn fid-dinja tal-kriminali li wkoll jinsab qaqo\u010b\u010ba mag\u0127hom?<\/p>\n<p>U l-kwistjoni ma tispi\u010b\u010bax mieg\u0127u biss. Yorgen Fenech, li \u010bertament m&#8217;huwiex ba\u0127nan u li lil Silvio Valletta jafu sew, qed jag\u0127mel minn kollox biex jiskredita lill-Ispettur Keith Arnaud li qed imexxi l-prosekuzzjoni kontra tieg\u0127u. Filwaqt li sirna nafu li Yorgen Fenech kien \u0127ob\u017ca u sikkina ma&#8217; Silvio Valletta, Yorgen Fenech qed jallega Keith Arnaud huwa \u0127ob\u017ca u sikkina ma&#8217; Keith Schembri.<\/p>\n<p>Yorgen Fenech dan jaqbillu li j\u0121ieg\u0127lna nemmnuh. I\u017cda l-verit\u00e0 hi li dan is-suspett ma nistg\u0127u qatt inne\u0127\u0127u\u0127 minn mo\u0127\u0127na fil-kuntest tal-fatt li sal-lum g\u0127adna ma nafux il-g\u0127ala Keith Schembri baqa&#8217; jgawdi minn impunit\u00e0 s\u0127i\u0127a minkejja l-e\u017cistenza ta&#8217; provi dejjem ji\u017cdiedu li qed ikomplu jg\u0127arrqulu r-reputazzjoni tieg\u0127u.<\/p>\n<p>Yorgen Fenech mhux biss ma&#8217; Silvio Valletta g\u0127amel kollox biex jindiehes. Jidher ukoll li ndiehes sewwa mal-eks prim ministru Joseph Muscat li, min-na\u0127a tieg\u0127u, ppermettielu \u010berta familjarit\u00e0 \u017cejda. Ir-rigali lussu\u017ci li g\u0127addhielhom jidher li ntu\u017caw biex jissi\u0121illaw ir-rabta bejn il-kriminalit\u00e0 li tixba\u0127 in-negozju u l-korruzzjoni li tixba\u0127 il-politika.<\/p>\n<p>U minn din l-istorja kollha, tfa\u010b\u010baw il-korrotti u l-img\u0127aww\u0121in li kienu determinati li jostru l-verit\u00e0 biex b&#8217;hekk ikunu f&#8217;po\u017cizzjoni li j\u0127arsu \u0121id akkwistat b&#8217;mod ille\u010btu.<\/p>\n<p><img class=\"size-full wp-image-86524 aligncenter\" src=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/manfred_galdes.jpg\" alt=\"\" width=\"684\" height=\"473\" srcset=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/manfred_galdes-200x138.jpg 200w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/manfred_galdes-300x207.jpg 300w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/manfred_galdes-400x277.jpg 400w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/manfred_galdes-600x415.jpg 600w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/manfred_galdes.jpg 684w\" sizes=\"(max-width: 684px) 100vw, 684px\" \/><\/p>\n<p>I\u017cda apparti l-korrotti u l-img\u0127aww\u0121in, hemm o\u0127rajn li huma ndaf u retti b\u0127al Manfred Galdes li l-biera\u0127 xehed waqt l-inkjesta pubblika. Dan xehed dwar l-ind\u0127il tal-gvern, dwar in-nuqqas ta&#8217; ri\u017corsi, dwar sabuta\u0121\u0121i minn na\u0127a ta&#8217; persuni b\u0127al Edward Scicluna u dwar il-\u0121jufija ta&#8217; uffi\u010bjali tal-pulizija b\u0127al Michael Cassar. Galdes espriema l-iskantament tieg\u0127u g\u0127all-fatt li investigazzjonijiet li, fl-2016, kienu kunsidrati b\u0127ala ta&#8217; natura &#8220;ur\u0121enti&#8221;, sal-\u0121urnata tal-lum baqg\u0127u ma nbdewx.<\/p>\n<p>M&#8217;hemmx dubju li stqarrija b\u0127al din tefg\u0127et dell ikra\u0127 fuq l-uffi\u010bjali g\u0127olja tal-korp tal-pulizija u esponiet kompli\u010bit\u00e0 u kollu\u017cjoni mal-kriminal u mal-korrott. Hi ukoll xhieda \u0127ajja tal-perikli li jg\u0127addu minnhom uffi\u010bjali pubbli\u010bi onesti b\u0127al Manfred Galdes meta dawn jibqg\u0127u jinsistu li jwettqu xog\u0127olhom kif suppost. U hawn m&#8217;a\u0127niex nirreferu g\u0127all-<em>whistleblowers<\/em> u g\u0127all-\u0121urnalisti li d-dmir morali tag\u0127hom u xog\u0127olhom ftit li xejn huwa mifhum minn \u0127addie\u0127or b\u0127ala obbligu \u0127aj. G\u0127aliex bosta huma dawk li lil dawn in-nies iqisuhom b\u0127ala persuni parti\u0121\u0121jani li huma determinati biss li jfixklu.<\/p>\n<p>Stqarrija b\u0127al din turi wkoll li g\u0127al kull Peter Grech, Lawrence Cutajar u anki Silvio Valletta, issib Manfred Galdes. Bniedem li r-ri\u017cenja tieg\u0127u wara tant xhur baqg\u0127et tidwi b\u0127ala \u010banfira morali.<\/p>\n<p>Je\u0127tie\u0121 niftakru wkoll fil-Ma\u0121istrat Victor Axiaq li, f&#8217;Novembru li g\u0127adda, baqa&#8217; ma \u010bediex g\u0127all-manuvri ta&#8217; Keith Schembri li kien g\u0127amel minn kollox biex ma ji\u0121ix ji\u0121i m\u0121ieg\u0127el jixhed f&#8217;kaw\u017ca ta&#8217; libell li kien g\u0127amel hu stess kontra\u00a0 Simon Busuttil.<\/p>\n<p>Il-Ma\u0121istrat Victor Axiaq kien in\u0127atar g\u0127all-\u0121udikatura ri\u010bentement flimkien ma&#8217; o\u0127rajn. Dawn il-\u0127atriet qed ji\u0121u kontestati minn Repubblika min\u0127abba l-fatt li l-gvern kien idde\u010bieda li jinjora l-parir tal-Kummissjoni ta&#8217; Venezja\u00a0 dwar il-mod kif g\u0127andhom jin\u0127atru l-membri tal-\u0121udikatura biex ti\u0121i \u017cgurata l-imparzjalit\u00e0 u l-indipendenza.<\/p>\n<p>I\u017cda huwa fatt li l-indipendenza tal-\u0121udikatura ma ti\u0121ix \u017cgurata biss permezz tar-regolamenti. M&#8217;hemmx dubju li dakinhar, il-Ma\u0121istrat Victor Axiaq wera&#8217; li uffi\u010bjal pubbliku kura\u0121\u0121u\u017c u determinat li jaqdi dmiru jista&#8217; jag\u0127mel id-differenza kollha. Sa dakinhar, Keith Schembri kien g\u0127adu konvint li \u0127add ma jista&#8217; g\u0127alih u li jista&#8217; jibqa&#8217; jg\u0127addiha lixxa.<\/p>\n<p>Dakinhar, il-Qorti wrietu li ma setg\u0127ax jag\u0127mel li jrid u l-edifi\u010b\u010bju kriminali kollu ta&#8217; Keith Schembri dlonk spi\u010b\u010ba biex i\u0121\u0121arraf madwaru.<\/p>\n<p>Madankollu Keith Schembri xorta wa\u0127da g\u0127adu ji\u0121ri barra u b\u0127alissa jinsab fit-Tune\u017cija. Tg\u0127id qed ji\u0121ri wara r-ru\u0127 ta&#8217; Bettino Craxi fil-purgatorju tal-korrotti? Ma na\u0127sibx li qed jag\u0127mel dan. Na\u0127seb li dalwaqt ser ner\u0121g\u0127u narawh f&#8217;Malta u qed jistenna li tibqa&#8217; ti\u0121i esti\u017ca l-impunit\u00e0 li gawda g\u0127al dawn l-a\u0127\u0127ar snin.<\/p>\n<p>Nistennew u naraw jekk dak li jidher li qed jistenna ise\u0127\u0127x jew le.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>L-inkjesta indipendenti dwar l-assassinju ta&#8217; Daphne Caruana Galizia qieg\u0127da tkun ta&#8217; servizz pubbliku importanti. Bil-g\u0127an li jipprova jsib sku\u017ca biex tibqa&#8217; ma titnediex l-inkjesta, lil ulied Daphne l-gvern kien akku\u017cahom li huma \u0127atja ta&#8217; \u0127afna affarijiet. U, aktar ma jg\u0127addi \u017c-\u017cmien, wie\u0127ed jista&#8217; jifhem a\u0127jar g\u0127ala l-gvern kien g\u0127amel dik l-oppo\u017cizzjoni kollha. Bl-istess mod kif [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":86523,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[54],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/86528\/"}],"collection":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/"}],"about":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post\/"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1\/"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/comments\/?post=86528"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/86528\/revisions\/"}],"predecessor-version":[{"id":86543,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/86528\/revisions\/86543\/"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/media\/86523\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/media\/?parent=86528"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/categories\/?post=86528"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/tags\/?post=86528"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}