{"id":86551,"date":"2020-01-22T09:13:14","date_gmt":"2020-01-22T08:13:14","guid":{"rendered":"https:\/\/manueldelia.com\/?p=86551"},"modified":"2020-01-22T14:18:58","modified_gmt":"2020-01-22T13:18:58","slug":"is-serjeta-biss-tista-terga-tgholli-isem-malta","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/2020\/01\/is-serjeta-biss-tista-terga-tgholli-isem-malta\/","title":{"rendered":"Is-serjet\u00e0 biss tista&#8217; ter\u0121a&#8217; tg\u0127olli isem Malta"},"content":{"rendered":"<p><img class=\"size-large wp-image-86547 aligncenter\" src=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/excursion-mdina-acantilados-dingli-1024x349.jpg\" alt=\"\" width=\"1024\" height=\"349\" srcset=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/excursion-mdina-acantilados-dingli-200x68.jpg 200w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/excursion-mdina-acantilados-dingli-300x102.jpg 300w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/excursion-mdina-acantilados-dingli-400x136.jpg 400w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/excursion-mdina-acantilados-dingli-600x205.jpg 600w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/excursion-mdina-acantilados-dingli-768x262.jpg 768w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/excursion-mdina-acantilados-dingli-800x273.jpg 800w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/excursion-mdina-acantilados-dingli.jpg 1024w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/excursion-mdina-acantilados-dingli-1200x409.jpg 1200w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/p>\n<p>Ir-realt\u00e0 dawwarniha f&#8217;\u0127olma u waqqafna \u0127esrem it-twettiq tal-ambizzjonijiet tag\u0127na. L-g\u0127o\u0121ol tad-deheb ilellex\u00a0 u miksi bil-flus ippermettejnilu jaljenana mill-verit\u00e0 li konna drajna dejjem infittxu. Mit-tfittxija tal-verit\u00e0 issa sirna naqg\u0127u u nqumu.<\/p>\n<p>Tal-<em>Economist Intelligence Unit<\/em> m&#8217;g\u0127adhomx jikkunsidraw lil Malta b\u0127ala demokrazija s\u0127i\u0127a. Tal-EIU m&#8217;g\u0127amlux \u0121udizzju kif \u0121ieb u le\u0127aq u xog\u0127olhom hu li jag\u0127tu pariri lill-investituri dwar dawk il-pajji\u017ci li fihom ikunu jistg\u0127u jinvestu b&#8217;rashom mistrie\u0127a. Fi ftit kliem lill-investituri jispjegawlhom x&#8217;g\u0127andhom jistennew f&#8217;kull pajji\u017c li jag\u0127\u017clu li jinvestu fih.<\/p>\n<p>Min ikun irid jinvesti fil-bjar ta\u017c-\u017cejt ikun je\u0127tie\u0121 li jag\u0127\u017cel pajji\u017ci b\u0127alma huma l-Vene\u017cwela, n-Ni\u0121erja, l-G\u0127arabja Sawdita jew ir-Russja. Investitur ikun je\u0127tie\u0121lu jsir jaf a\u0127jar is-sitwazzjoni politika f&#8217;dawn il-pajji\u017ci. Ikun je\u0127tie\u0121lu jsir jaf jekk il-\u0127addiema tieg\u0127u ikollhomx b\u017conn il-\u0127arsien ta&#8217; gwardji tas-sigurt\u00e0 armati, jekk jistax iserra\u0127 rasu dwar il-mod kif tit\u0127addem il-\u0121ustizzja fil-qrati lokali f&#8217;ka\u017c ta&#8217; tilwim jew jekk ikollux joqg\u0127od ixa\u0127\u0127am lis-setg\u0127ana biex ikun jista&#8217; jinqeda&#8217;.<\/p>\n<p>X&#8217;jistg\u0127u jistennew minn Malta l-investituri? Malta hi pajji\u017c li fih inqatlet \u0121urnalista. Hi pajji\u017c li fih politi\u010bi setg\u0127ana ppermettew it-twettiq ta&#8217; assassinju u li mbag\u0127ad g\u0127amlu minn kollox biex jg\u0127attuh. Hi pajji\u017c li fih uffi\u010bjali g\u0127olja tal-pulizija jinsabu qaqo\u010b\u010ba mal-kriminali. Hi pajji\u017c li fih i\u010b-\u010bittadini sistematikament qed ji\u0121u milg\u0127uba mill-kbarat.<\/p>\n<p>Jien \u0127dimt f&#8217;Harare, f&#8217;Lagos, fi Freetown u f&#8217;Johannesburg. Qabel to\u0127ro\u0121 fit-toroq ta&#8217; sikwit iwissuk dwar l-hekk imsejj\u0127a \u2018<em>African handshake<\/em>\u2019: ji\u0121ifieri hi \u0127a\u0121a komuni li uffi\u010bjal tal-pulizija jwaqqfek fit-triq u jitolbok ixxa\u0127\u0127mu u, jekk tirrifjuta li xxa\u0127\u0127mu, tkun qed tistiednu li jwa\u0127\u0127lek multa jew inkella anki xi \u0127a\u0121a ag\u0127ar minn hekk.<\/p>\n<p>F&#8217;pajji\u017cna korruzzjoni b\u0127al din lanqas biss no\u0127olmu biha. G\u0127alkemm l-entu\u017cja\u017cmu g\u0127ax-xog\u0127ol, l-effi\u010bjenza, t-ta\u0127ri\u0121, il-kwalit\u00e0 tas-servizz u l-kortesija ta&#8217; impjegati tal-gvern &#8211; b\u0127alma huma l-uffi\u010bjali tal-pulizija, g\u0127alliema, infermiera, tobba, impjegati tal-kunsilli lokali u ta&#8217; uffi\u010bini tal-gvern &#8211; tvarja minn bniedem g\u0127all-ie\u0127or, \u0121eneralment dawn m&#8217;humiex nies korrotti. F&#8217;Malta mhix \u0127a\u0121a tas-soltu li jindilku bix-xa\u0127am il-pali ta&#8217; jdejn uffi\u010bjal tal-kunsill li jilqa&#8217; applikazzjonijiet, tal-uffi\u010bjal tal-pulizija li jwaqqfek fit-triq jew tal-infermier li ja\u0127dem fid-dipartiment tal-emer\u0121enza.<\/p>\n<p>U minkejja dan, il-prim ministru skreditat li kellna qabel dan li g\u0127andna llum, kellu jwarrab wara li spi\u010b\u010ba \u0121\u0121arraflu t-torri li kien bena&#8217; fuq sisien ta&#8217; tafal korrott.<\/p>\n<p>I\u010b-\u010bittadini bie\u017cla u onesti ta&#8217; pajji\u017cna &#8211; dawk li j\u0127allsu t-taxxi, dawk li <span style=\"display: inline !important; float: none; background-color: #ffffff; color: #333333; font-family: Georgia,'Times New Roman','Bitstream Charter',Times,serif; font-size: 16px; font-style: normal; font-variant: normal; font-weight: 400; letter-spacing: normal; orphans: 2; text-align: left; text-decoration: none; text-indent: 0px; text-transform: none; -webkit-text-stroke-width: 0px; white-space: normal; word-spacing: 0px;\">bil-pa\u010benzja kollha u ming\u0127ajr ma jgorru <\/span>jistennew fi sriebet twal biex jinqdew mill-iskejjel u mill-isptarijiet, dawk li jag\u0127tu mill-ftit li jkollhom g\u0127all-ispejje\u017c tan-nar tal-festa meta tal-ka\u017cin tal-banda j\u0127abbtulhom il-bieb tag\u0127hom u li kull sena jikkontribwixxu dik ix-xi \u0127a\u0121a g\u0127all-Istrina &#8211; ma kienx jist\u0127oqqilhom li Malta issa qed tissejja\u0127 b\u0127ala \u2018demokrazija difettu\u017ca\u2019.<\/p>\n<p>Hemm mijiet ta&#8217; eluf ta&#8217; \u010bittadini komuni li qatt ma naqsu li j\u0127allsu t-taxxi dovuti minnhom u li qatt m&#8217;g\u0127addielhom minn mo\u0127\u0127hom li ma j\u0127allsuhomx. Xog\u0127olhom iwettquh u jistennew li jit\u0127allsu tieg\u0127u. Dawn huma nies li ma jitkellmux dwar il-politika minn sbie\u0127 il-jum sa meta jidlam u li meta jissejj\u0127u biex imorru jivvutaw, iwettqu dmirhom bil-kwiet skont kif jidhrilhom. Dawn huma nies li bil-kemm qatt ikunu ltaqg\u0127u ma&#8217; persuni mda\u0127\u0127lin fil-politika u li qatt ma jkun g\u0127addielhom minn rashom li jmorru &#8220;jitolbu&#8221; g\u0127al xi pja\u010bir.<\/p>\n<p>Dawn huma nies li jippretendu li g\u0127andhom ig\u0127ixu f&#8217;so\u010bjet\u00e0 \u0121usta li fiha ma jkollhomx g\u0127alfejn joqg\u0127odu jib\u017cg\u0127u g\u0127al drittijiethom.<\/p>\n<p>U minkejja l-fatt li \u010bertament ma jist\u0127oqqilhomx, dawn in-nies issa qed ikollhom ig\u0127ixu f&#8217;pajji\u017c li huwa inqas demokratiku milli kien 10 snin ilu. Mur ipprova ifhem ir-ra\u0121uni il-g\u0127ala b\u0127ala pajji\u017c sibna ru\u0127na miexjin lura minflok &#8216;il quddiem minkejja l-weg\u0127diet kollha li kienu saru.<\/p>\n<p>Il-biera\u0127 il-prim ministru stqarr li se jwettaq il-weg\u0127da li kien g\u0127amel biex jitjieb il-metodu tal-g\u0127a\u017cla tal-kummissarju tal-pulizija. Mid-de\u010bi\u017cjonijiet di\u017castru\u017ci kollha li ttie\u0127du, x&#8217;aktarx li kien l-abbu\u017c tas-setg\u0127a tal-prim ministru f&#8217;dik li hi l-g\u0127a\u017cla tal-kummissarju tal-pulizija li wassal biex id-demokrazija tag\u0127na tmieg\u0127ket fit-tajn.<\/p>\n<p>Fl-2013 Malta kellha kummissarju tal-pulizija serju li ma kienx \u0127asibha darbtejn li jaqfel \u017cew\u0121 im\u0127allfin fil-\u0127abs. Kellha kummissarju tal-pulizija li fl-ajruport stenna r-ritorn fil-pajji\u017c ta&#8217; Kummissarju Ewropew u dan bil-g\u0127an li j\u0121ieg\u0127lu jag\u0127mel il-kontijiet.<\/p>\n<p>Dan il-kummissarju tal-pulizija serju twarrab u floku n\u0127atar ba\u017cu\u017clu. Flok il-ba\u017cu\u017clu imbag\u0127ad in\u0127atar imbe\u010billi. Flok l-imbe\u010billi, n\u0127atar \u0121ifa. U fl-a\u0127\u0127ar, flok il-\u0121ifa, n\u0127atar buffu.<\/p>\n<p>Fi \u017cmien il-buffu, inqatlet \u0121urnalista u l-buffu baqa&#8217; jag\u0127mel il-buffunati. Id-deputat tal-buffu ma kien buffu xejn, i\u017cda kien jiddiletta jag\u0127mel il-buffunati bir-<em>Rolls Royce<\/em> tal-qattiel jew f&#8217;xi <em>VIP box<\/em> waqt xi partita futbol.<\/p>\n<p>Dawn il-mijiet ta&#8217; eluf ta&#8217; \u010bittadini komuni li f&#8217;g\u0127omorhom qatt ma kienu \u0127abbtu difrejhom mal-li\u0121ijiet, raw il-mod li bih il-pulizija kienet saret qaqo\u010b\u010ba mal-ag\u0127ar kriminali u kellhom seba&#8217; mitt sena biex jaraw li dawn l-abbu\u017ci jitwaqqfu darba g\u0127al dejjem.<\/p>\n<p>U l-biera\u0127 il-prim ministru \u0127abbar bidliet li prattikament ma jibdlu xejn u li ma jnaqqsu xejn mis-setg\u0127at li l-prim ministru ta&#8217; qablu kien tant abbu\u017ca.<\/p>\n<p>Joseph Muscat kaxkarna lura g\u0127all-bidu tas-snin tmenin. \u017bmienijiet li ftit huma dawk li g\u0127adhom jiftakruhom. \u017bmienijiet li fihom id-demokrazija kienet taqla&#8217; daqqa wara o\u0127ra. Robert Abela ma jistax jag\u0127milha tabirru\u0127u li dawk i\u017c-\u017cmienijiet hekk koro\u0127 fil-fatt ma kienu se\u0127\u0127u.<\/p>\n<p>F&#8217;\u0121ie\u0127 uliedna, l-pajji\u017c je\u0127tie\u0121 li jag\u0127mel dawk il-bidliet li hemm b\u017conn. Intilef wisq \u017cmien. I\u010b-\u010bittadini onesti u bie\u017cla ta&#8217; dan il-pajji\u017c jistennew li l-politi\u010bi tag\u0127hom jag\u0127mlu xog\u0127olhom. Dawn iridu jg\u0127ixu \u0127ajjithom ming\u0127ajr il-bi\u017ca&#8217; li jistg\u0127u jitnaqqrulhom drittijiethom. Ma jridux joqg\u0127odu jinkwietaw fuq il-politika. Dawn in-nies jit\u0127oqqilhom li jitmexxew minn politi\u010bi serji li jafu x&#8217;g\u0127andhom jag\u0127mlu biex i\u0127arsu d-demokrazija.<\/p>\n<p>Min ser imexxi lil dan il-pajji\u017c lejn in-normalit\u00e0 s\u0127i\u0127a?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ir-realt\u00e0 dawwarniha f&#8217;\u0127olma u waqqafna \u0127esrem it-twettiq tal-ambizzjonijiet tag\u0127na. L-g\u0127o\u0121ol tad-deheb ilellex\u00a0 u miksi bil-flus ippermettejnilu jaljenana mill-verit\u00e0 li konna drajna dejjem infittxu. Mit-tfittxija tal-verit\u00e0 issa sirna naqg\u0127u u nqumu. Tal-Economist Intelligence Unit m&#8217;g\u0127adhomx jikkunsidraw lil Malta b\u0127ala demokrazija s\u0127i\u0127a. Tal-EIU m&#8217;g\u0127amlux \u0121udizzju kif \u0121ieb u le\u0127aq u xog\u0127olhom hu li jag\u0127tu pariri lill-investituri dwar [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":86548,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[54],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/86551\/"}],"collection":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/"}],"about":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post\/"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1\/"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/comments\/?post=86551"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/86551\/revisions\/"}],"predecessor-version":[{"id":86569,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/86551\/revisions\/86569\/"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/media\/86548\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/media\/?parent=86551"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/categories\/?post=86551"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/tags\/?post=86551"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}