{"id":94954,"date":"2020-09-28T08:17:56","date_gmt":"2020-09-28T06:17:56","guid":{"rendered":"https:\/\/manueldelia.com\/?p=94954"},"modified":"2020-09-28T15:27:00","modified_gmt":"2020-09-28T13:27:00","slug":"lill-amerikani-se-nigu-mgieghlin-incedulhom","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/2020\/09\/lill-amerikani-se-nigu-mgieghlin-incedulhom\/","title":{"rendered":"Lill-Amerikani se ni\u0121u m\u0121ieg\u0127lin in\u010bedulhom?"},"content":{"rendered":"<p><img class=\"aligncenter size-full wp-image-94937\" src=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/US_Navy_040626-N-8704K-002_Tugboats_assist_the_conventionally_powered_aircraft_carrier_USS_John_F._Kennedy_CV_67_while_pulling_pier-side_in_the_port_of_Valletta_Malta.jpg\" alt=\"\" width=\"1599\" height=\"1142\" srcset=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/US_Navy_040626-N-8704K-002_Tugboats_assist_the_conventionally_powered_aircraft_carrier_USS_John_F._Kennedy_CV_67_while_pulling_pier-side_in_the_port_of_Valletta_Malta-200x143.jpg 200w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/US_Navy_040626-N-8704K-002_Tugboats_assist_the_conventionally_powered_aircraft_carrier_USS_John_F._Kennedy_CV_67_while_pulling_pier-side_in_the_port_of_Valletta_Malta-300x214.jpg 300w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/US_Navy_040626-N-8704K-002_Tugboats_assist_the_conventionally_powered_aircraft_carrier_USS_John_F._Kennedy_CV_67_while_pulling_pier-side_in_the_port_of_Valletta_Malta-400x286.jpg 400w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/US_Navy_040626-N-8704K-002_Tugboats_assist_the_conventionally_powered_aircraft_carrier_USS_John_F._Kennedy_CV_67_while_pulling_pier-side_in_the_port_of_Valletta_Malta-600x429.jpg 600w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/US_Navy_040626-N-8704K-002_Tugboats_assist_the_conventionally_powered_aircraft_carrier_USS_John_F._Kennedy_CV_67_while_pulling_pier-side_in_the_port_of_Valletta_Malta-768x549.jpg 768w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/US_Navy_040626-N-8704K-002_Tugboats_assist_the_conventionally_powered_aircraft_carrier_USS_John_F._Kennedy_CV_67_while_pulling_pier-side_in_the_port_of_Valletta_Malta-800x571.jpg 800w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/US_Navy_040626-N-8704K-002_Tugboats_assist_the_conventionally_powered_aircraft_carrier_USS_John_F._Kennedy_CV_67_while_pulling_pier-side_in_the_port_of_Valletta_Malta.jpg 1024w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/US_Navy_040626-N-8704K-002_Tugboats_assist_the_conventionally_powered_aircraft_carrier_USS_John_F._Kennedy_CV_67_while_pulling_pier-side_in_the_port_of_Valletta_Malta-1200x857.jpg 1200w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/US_Navy_040626-N-8704K-002_Tugboats_assist_the_conventionally_powered_aircraft_carrier_USS_John_F._Kennedy_CV_67_while_pulling_pier-side_in_the_port_of_Valletta_Malta-1536x1097.jpg 1536w\" sizes=\"(max-width: 1599px) 100vw, 1599px\" \/><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.maltatoday.com.mt\/news\/national\/104952\/american_defence_secretary_expected_in_malta_for_sofa_talks_as_moneyval_test_looms#.X3F2b5MzY1I\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Il-biera\u0127 tal-<em>Malta Today<\/em> xandru rapport fis-sens li s-Segretarju tad-Difi\u017ca Amerikan mistenni li j\u017cur Malta sabiex jipperswadi lill-gvern Malti jiffirma <\/a><a href=\"https:\/\/www.maltatoday.com.mt\/news\/national\/104952\/american_defence_secretary_expected_in_malta_for_sofa_talks_as_moneyval_test_looms#.X3F2b5MzY1I\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">\u2018<em>status of forces agreement\u2019<\/em><\/a>, mag\u0127ruf b\u0127ala SOFA. Din il-kwistjoni kienet tqajjmet ukoll fl-img\u0127oddi. Il-gvern tal-Istati Uniti xejn ma jie\u0127u pja\u010bir meta uffi\u010bjali li jilbsu xi uniformi tal-pajji\u017c jitressqu l-qorti f&#8217;xi pajji\u017c ie\u0127or.<\/p>\n<p>Nie\u0127du e\u017cempju. Ba\u0127rin fuq vapur Amerikan li jkun da\u0127al fil-port jiskru waqt li jkunu f&#8217;\u0127anut. Tnejn mill-ba\u0127rin ji\u0121u arrestati mill-Pulizija Maltija wara \u0121lieda li jkunu \u0127adu sehem fiha f&#8217;Paceville jew wara li mara tkun g\u0127amlet rapport li uffi\u010bjali Amerikan tal-militar tawha fastidju.<\/p>\n<p>Dan ma jfissirx li l-Amerikani ma jkunux iridu lin-nies tal-militar tag\u0127hom ji\u0121u dixxiplinati u kkastigati meta dawn i\u0121ibu ru\u0127\u0127om \u0127a\u017cin. Ifisser i\u017cda li l-kastig ikunu jridu jag\u0127tuh huma stess.<\/p>\n<p>L-Amerikani ilhom \u017cmien twil jag\u0127mlu pressjoni fuq Malta biex tiffirma l-ftehim SOFA sabiex sitwazzjonijiet simili g\u0127al dawk li tajt e\u017cempju dwarhom ma jse\u0127\u0127ux. I\u017cda f&#8217;Malta l-ambigwit\u00e0 fejn tid\u0127ol il-\u0121urisdizzjoni fuq persuni tal-militar ta&#8217; pajji\u017c ie\u0127or te\u0127odna lura g\u0127al \u017cmien il-kolonjali\u017cmu. Gvernijiet Maltin qatt ma setg\u0127u j\u0121err\u0127u sitwazzjoni li fiha persuni jwe\u0121\u0121g\u0127u f&#8217;Malta jew issir \u0127sara lill-proprjet\u00e0 tag\u0127hom u ma jkunux jistg\u0127u jfittxu rimedju f&#8217;qorti Maltija g\u0127ar-ra\u0121uni li \u0121udizzju dwar atti kriminali b\u0127al dawn li jse\u0127\u0127u f&#8217;Malta\u00a0 jsir minn im\u0127allef tal-militar barrani.<\/p>\n<p>Din hi kwistjoni li tal-Partit Laburista minn dejjem urew \u017celu kbir dwarha. Meta f&#8217;Novembru 2011, wara li tal-<em>Wikileaks<\/em> kienu xandru e-mails interni tad-Dipartiment tal-Istat Amerikan li permezz tag\u0127hom \u0121ie \u017cvelat li kienu se\u0127\u0127ew diskussjonijiet bejn l-Ambaxxata Amerikana u l-gvern Malti, tal-Partit Laburista g\u0127al ftit ma tahomx tal-qamar g\u0127ax kienu \u0127asbu li l-gvern Nazzjonalista kien a\u010b\u010betta li jiffirma l-ftehim SOFA mal-Amerikani.<\/p>\n<p>Il-kwistjoni aktar tard tqajjmet fil-Parlament minn dak li kien il-ministru dell tal-affarijiet barranin, illum President, George Vella. Huwa kien ikkwota minn noti dwar laqg\u0127a li kienet saret fl-Ambaxxata Amerikana ma&#8217; uffi\u010bjal tad-Dipartiment tal-Istat Amerikan li ma kienx kategoriku dwar l-esklu\u017cjoni tal-ftehim SOFA. I\u017cda l-ministru tal-affarijiet barranin ta&#8217; dak i\u017c-\u017cmien Tonio Borg kien g\u0127amilha \u010bara li l-gvern ma kienx qed jikkunsidra li jirrinunzja g\u0127all-\u0121urisdizzjoni kriminali tal-qrati Maltin.<\/p>\n<p>George Vella ma kienx kuntent. U f&#8217;\u0120unju 2012 g\u0127al darb&#8217;o\u0127ra re\u0121a&#8217; qajjem il-kwistjoni fix-<em>show trial<\/em> ta&#8217; Richard Cachia Caruana li kien inxela&#8217; mill-Partit Laburista bil-g\u0127ajnuna tal-a\u0121ent tieg\u0127u Jeffrey Pullicino Orlando. Huwa xela&#8217; lil Tonio Borg li kien ftiehem mal-Amerikani minn wara dahar il-Parlament u li kien wieg\u0127ed lill-Amerikani li l-gvern kien bi \u0127siebu jiffirma l-ftehim SOFA minkejja l-fehma tal-oppo\u017cizzjoni li Malta m&#8217;g\u0127andhiex tid\u0127ol g\u0127al dan l-impenn.<\/p>\n<p>George Vella kien \u0127allat flimkien il-ftehim SOFA (li jittratta dwar it-trasferiment tal-\u0121urisdizzjoni fil-ka\u017c ta&#8217; m\u0121ieba ta&#8217; natura kriminali ta&#8217; membri tal-forzi Amerikani waqt li jkunu f&#8217;Malta) ma&#8217; ftehim o\u0127rajn dwar bdil ta&#8217; informazzjoni dwar sigurt\u00e0 bejn i\u017c-\u017cew\u0121 pajji\u017ci. Tonio Borg kien g\u0127amel \u0127iltu biex jispjega, i\u017cda George Vella ma riedx jaf.<\/p>\n<p>U Malta, sal-lum baqg\u0127et qatt ma ffirmat il-ftehim SOFA mal-Istati Uniti.<\/p>\n<p>Jekk huwa minnu r-rapport li xandru tal-<em>Malta Today<\/em>, jidher li Malta qed tikkunsidra li \u010b\u010bedi lill-Amerikani dwar din il-kwistjoni u dan dment li l-pajji\u017c ma jitqieg\u0127edx fil-lista l-gri\u017ca tal-industrija tas-servizzi finanzjarji.<\/p>\n<p>Tal-Partit Laburista kienu minn dejjem b&#8217;seba&#8217; g\u0127ajnejn biex ji\u017cguraw li l-pajji\u017c i\u017comm &#8216;il bog\u0127od mill-attivitajiet militari ta&#8217; pajji\u017ci o\u0127rajn, partikolarment tal-Istati Uniti. U dwar in-NATO kellhom ossessjoni partikolari.<\/p>\n<p>Kien itihom tal-qamar kull darba xi \u0127add kien anki jissu\u0121\u0121erixxi li jmorru lura minn xi prin\u010bipju ta&#8217; Jum il-\u0126elsien.<\/p>\n<p>I\u017cda, jidher \u010bar li bil-flus tasal biex tag\u0127mel triq fil-ba\u0127ar.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Il-biera\u0127 tal-Malta Today xandru rapport fis-sens li s-Segretarju tad-Difi\u017ca Amerikan mistenni li j\u017cur Malta sabiex jipperswadi lill-gvern Malti jiffirma \u2018status of forces agreement\u2019, mag\u0127ruf b\u0127ala SOFA. Din il-kwistjoni kienet tqajjmet ukoll fl-img\u0127oddi. Il-gvern tal-Istati Uniti xejn ma jie\u0127u pja\u010bir meta uffi\u010bjali li jilbsu xi uniformi tal-pajji\u017c jitressqu l-qorti f&#8217;xi pajji\u017c ie\u0127or. Nie\u0127du e\u017cempju. Ba\u0127rin fuq [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":94938,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[54],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/94954\/"}],"collection":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/"}],"about":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post\/"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1\/"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/comments\/?post=94954"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/94954\/revisions\/"}],"predecessor-version":[{"id":94955,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/94954\/revisions\/94955\/"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/media\/94938\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/media\/?parent=94954"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/categories\/?post=94954"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/tags\/?post=94954"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}