{"id":95377,"date":"2020-10-14T14:24:46","date_gmt":"2020-10-14T12:24:46","guid":{"rendered":"https:\/\/manueldelia.com\/?p=95377"},"modified":"2020-10-14T17:28:11","modified_gmt":"2020-10-14T15:28:11","slug":"irid-biss-li-jsahhan-is-siggu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/2020\/10\/irid-biss-li-jsahhan-is-siggu\/","title":{"rendered":"Irid biss li jsa\u0127\u0127an is-si\u0121\u0121u?"},"content":{"rendered":"<p><img class=\"aligncenter size-full wp-image-95356\" src=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/3_8-9_adrian_delia.jpg\" alt=\"\" width=\"684\" height=\"455\" srcset=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/3_8-9_adrian_delia-200x133.jpg 200w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/3_8-9_adrian_delia-300x200.jpg 300w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/3_8-9_adrian_delia-400x266.jpg 400w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/3_8-9_adrian_delia-600x399.jpg 600w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/3_8-9_adrian_delia.jpg 684w\" sizes=\"(max-width: 684px) 100vw, 684px\" \/><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.maltatoday.com.mt\/news\/interview\/105233\/was_it_all_worth_it_adrian_delia#.X4bsAZMzY1I\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Il-\u0126add li g\u0127adda Raphael Vassallo xandar intervista li huwa g\u0127amel lil Adrian Delia.<\/a> Matul l-intervista, Raphael Vassallo talab lil Adrian Delia jirreagixxi g\u0127al dak li, skont hu, jien kont ktibt fis-sens li hu g\u0127andu jwarrab mill-Parlament. Jekk Raphael Vassallo kien qed jirreferi g\u0127al dak li jien ktibt dwar x&#8217;g\u0127andu jag\u0127mel Adrian Delia wara li tilef it-tellieqa g\u0127at-tmexxija tal-PN, kienet mistoqsija pjuttost stramba. \u00a0<a href=\"https:\/\/manueldelia.com\/2020\/10\/chapters\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">G\u0127aliex jien qatt ma ktibt li Adrian Delia g\u0127andu jwarrab mill-Parlament.<\/a> Ejjew ng\u0127idu li Raphael Vassallo ma tantx jinqala&#8217; g\u0127ar-ri\u010berka.<\/p>\n<p>Adrian Delia ma skantax u t-tnejn li huma g\u0127addew biex attakkaw lil \u0121urnalist g\u0127al ra\u0121unjiet li m&#8217;humiex imsejsa fuq fatti.<\/p>\n<p>Ippermettuli ni\u010b\u010baralhom.<\/p>\n<p>Adrian Delia jmissu jwarrab. Mhux g\u0127aliex tilef it-tellieqa g\u0127at-tmexxija tal-PN. I\u017cda g\u0127aliex qed jing\u0127ad li rrifjuta l-offerta li g\u0127amillu Bernard Grech biex jifforma parti mill-kabinett dell. Jekk tassew ma jrid jag\u0127mel xejn, m&#8217;g\u0127andux jibqa&#8217; jokkupa si\u0121\u0121u parlamentari biex jaqg\u0127od isa\u0127\u0127nu u biex jivvendika ru\u0127u.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/lovinmalta.com\/news\/adrian-delia-refuses-to-be-a-part-of-bernard-grechs-shadow-cabinet\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">\u0120ie rappurtat li lil Bernard Grech wie\u0121bu li jippreferi li jokkupa s-si\u0121\u0121ijiet ta&#8217; wara ming\u0127ajr ma jkollu dikasteru allokat lilu g\u0127aliex, skont hu, dan huwa l-&#8220;mudell ta&#8217; Westminster\u201d.<\/a> Adrian Delia wera&#8217; li dan l-hekk imsejja\u0127 &#8220;mudell ta&#8217; Westminster&#8221; ma jafx x&#8217;inhu. Kif kiteb Mark Fenech fil-<em>Facebook,<\/em> dak li kien il-kap tal-oppo\u017cizzjoni fir-Renju Unit &#8211; William Hague &#8211; ma kien sab diffikult\u00e0 ta&#8217; xejn meta n\u0127atar ministru dell tal-affarijiet barranin mill-kap tal-oppo\u017cizzjoni l-\u0121did David Cameron. Hague ma kienx iddardar meta ng\u0127ata nkarigu fi skaluna ftit aktar baxxa.<\/p>\n<p><iframe style=\"border: none; overflow: hidden;\" src=\"https:\/\/www.facebook.com\/plugins\/post.php?href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Fmark.fenech.98%2Fposts%2F5180785671947385&amp;show_text=true&amp;width=552&amp;height=658&amp;appId\" width=\"552\" height=\"658\" frameborder=\"0\" scrolling=\"no\" data-mce-fragment=\"1\"><\/iframe><\/p>\n<p>I\u017cda l-ironija tinsab fil-fatt li Adrian Delia stess kellu eks-Kap fil-kabinett dell tieg\u0127u. Huwa stess kien \u0127atar lil Simon Busuttil ministru dell dwar il-governanza tajba u, wara wa\u0127da mill-qassatat kbar li g\u0127amel Adrian Delia, spi\u010b\u010ba biex ke\u010b\u010bieh ukoll.<\/p>\n<p><img class=\"aligncenter size-full wp-image-95358\" src=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/delia_press_conference_budget.jpg\" alt=\"\" width=\"684\" height=\"456\" srcset=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/delia_press_conference_budget-200x133.jpg 200w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/delia_press_conference_budget-300x200.jpg 300w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/delia_press_conference_budget-400x267.jpg 400w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/delia_press_conference_budget-600x400.jpg 600w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/delia_press_conference_budget.jpg 684w\" sizes=\"(max-width: 684px) 100vw, 684px\" \/><\/p>\n<p>Li kieku s-sitwazzjoni ma kientx daqstant tra\u0121ika, kienet tkun wa\u0127da tad-da\u0127k.<\/p>\n<p>Wie\u0127ed je\u0127tie\u0121 li jiftakar il-mod li bih Adrian Delia kien akkwista s-si\u0121\u0121u parlamentari tieg\u0127u. Normalment nikkunsidra talba biex deputat iwarrab mill-Parlament b\u0127ala e\u017cer\u010bizzju ta&#8217; telf ta&#8217; \u017cmien (g\u0127aliex \u0127add ma jista&#8217; j\u0121ieg\u0127el deputat iwarrab sakemm dan ma jing\u0127atax piena ta&#8217; \u0127abs jew ji\u0121i dikjarat fallut b&#8217;sentenza tal-qorti) u peress li deputat jitla&#8217; fil-parlament bis-sa\u0127\u0127a tal-voti tan-nies, huma l-votanti li g\u0127andu jkollhom is-sa\u0127\u0127a li jwarrbuh.<\/p>\n<p>I\u017cda Adrian Delia ma kienx \u0121ie elett mill-poplu u qed jokkupa s-si\u0121\u0121u parlamentari li kien \u010bedielu Jean Pierre Debono. Jean Pierre Debono kien l-g\u0127a\u017cla tal-elettorat tas-seba&#8217; distrett u din l-g\u0127a\u017cla demokratika kienet ixxejnet bis-sa\u0127\u0127a ta&#8217; \u010birkostanzi li ma kellhomx x&#8217;jaqsmu ma&#8217; mewt jew ma&#8217; xi skandlu. Ixxejnet g\u0127aliex ir-rieda demokratika tat-tesserati ng\u0127atat aktar importanza mir-rieda demokratika tal-elettorat tas-seba&#8217; distrett.<\/p>\n<p>Jean Pierre Debono kien warrab ming\u0127ajr ra\u0121uni \u0121ustifikata u ttradixxa lil dawk li vvutawlu minkejja l-fatt li forsi \u0127aseb li l-elettorat tas-seba&#8217; distrett kien kuntent li \u010beda s-si\u0121\u0121u lil Adrian Delia. Jekk din kienet il-\u0121ustifikazzjoni, allura din il-\u0121ustifikazzjoni taret mar-ri\u0127 hekk kif Adrian Delia twarrab mill-kariga ta&#8217; kap tal-oppo\u017cizzjoni.<\/p>\n<p>Jean Pierre Debono ma kienx \u010beda s-si\u0121\u0121u parlamentari lil Adrian Delia biex dan joqg\u0127od isa\u0127\u0127nu. L-elettorat tas-seba&#8217; distrett ma \u0121iex ittradut g\u0127al dan kollu.<\/p>\n<p>Fil-fehma tieg\u0127i, il-<em>co-options<\/em> li jsiru fil-Parlament huma negazzjoni tad-demokrazija. U b\u0127alissa qed ise\u0127\u0127u \u0121rajjiet strambi fi \u0127dan il-Partit Laburista. Meta sa fl-a\u0127\u0127ar warrab Joseph Muscat, huwa battal si\u0121\u0121u parlamentari li seta&#8217; mtela&#8217; minn wie\u0127ed mill-kandidati fid-distrett li ma kienux telg\u0127u. Skont is-sistema tag\u0127na, jsiru l-elezzjonijiet ka\u017cwali wara li jinfet\u0127u l-voti biex ji\u0121u mg\u0127arbla l-preferenzi.<\/p>\n<p>Fuq il-polza tal-vot ikun hemm l-ismijiet ta&#8217; dawk il-kandidati eli\u0121ibbli li ma kienux telg\u0127u u r-rieda tal-elettorat ti\u0121i interpretata skont il-preferenza tal-istess elettorat. <a href=\"https:\/\/newsbook.com.mt\/en\/no-nominations-submitted-to-take-up-muscats-parliamentary-seat\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">I\u017cda jidher li tal-Partit Laburista g\u0127amlu pressjoni fuq il-kandidati eli\u0121ibbli biex i\u0121ieg\u0127eluhom ma jikkontestawx l-elezzjoni ka\u017cwali biex ikun jista&#8217; jing\u0127a\u017cel xi \u0127add li qatt ma kkontesta l-elezzjoni \u0121enerali.\u00a0<\/a><\/p>\n<p><img class=\"aligncenter size-full wp-image-95360\" src=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/81daee3616fb09b9a5df96a7127661af8ae51eb7-1587566435-5ea05763-1920x1280-1.jpg\" alt=\"\" width=\"1920\" height=\"1280\" srcset=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/81daee3616fb09b9a5df96a7127661af8ae51eb7-1587566435-5ea05763-1920x1280-1-200x133.jpg 200w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/81daee3616fb09b9a5df96a7127661af8ae51eb7-1587566435-5ea05763-1920x1280-1-300x200.jpg 300w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/81daee3616fb09b9a5df96a7127661af8ae51eb7-1587566435-5ea05763-1920x1280-1-400x267.jpg 400w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/81daee3616fb09b9a5df96a7127661af8ae51eb7-1587566435-5ea05763-1920x1280-1-600x400.jpg 600w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/81daee3616fb09b9a5df96a7127661af8ae51eb7-1587566435-5ea05763-1920x1280-1-768x512.jpg 768w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/81daee3616fb09b9a5df96a7127661af8ae51eb7-1587566435-5ea05763-1920x1280-1-800x533.jpg 800w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/81daee3616fb09b9a5df96a7127661af8ae51eb7-1587566435-5ea05763-1920x1280-1.jpg 1024w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/81daee3616fb09b9a5df96a7127661af8ae51eb7-1587566435-5ea05763-1920x1280-1-1200x800.jpg 1200w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/81daee3616fb09b9a5df96a7127661af8ae51eb7-1587566435-5ea05763-1920x1280-1-1536x1024.jpg 1536w\" sizes=\"(max-width: 1920px) 100vw, 1920px\" \/><\/p>\n<p>Dan m&#8217;huwiex \u0121ust. U l-in\u0121ustizzja to\u0127loq ir-rabja. Hi g\u0127al din ir-ra\u0121uni li qed jidhru x-xquq fil-grupp parlamentari Laburista kemm ilu li warrab Joseph Muscat mix-xena. Kien Etienne Grech li warrab ftit sieg\u0127at biss wara l-eg\u0127luq tal-applikazzjonijiet g\u0127all-kandidati eli\u0121ibbli biex jimtela l-post vakat minn Joseph Muscat. Din ir-ri\u017cenja hi wa\u0127da ta&#8217; sinjifikat.<\/p>\n<p>Etienne Grech innifsu kien sab ru\u0127u fil-Parlament wara li saret elezzjoni ka\u017cwali fir-raba&#8217; distrett peress li Chris Fearne kien tela&#8217; minn \u017cew\u0121 distretti. Is-sistema tag\u0127na tag\u0127ti l-opportunit\u00e0 lil kull kandidat li jikkontesta minn \u017cew\u0121 distretti u din m&#8217;hi xejn \u0127lief sistema perversa g\u0127aliex imbag\u0127ad ikun il-partit li jag\u0127\u017cel liema distrett g\u0127andu j\u010bedi l-kandidat elett. U meta jwarrab deputat elett minn elezzjoni ka\u017cwali, ma ssirx elezzjoni ka\u017cwali o\u0127ra u min jid\u0127ol floku jing\u0127a\u017cel mill-partit.<\/p>\n<p><img class=\"aligncenter size-full wp-image-95362\" src=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/WhatsApp-Image-2020-10-14-at-13.26.30.jpeg\" alt=\"\" width=\"380\" height=\"613\" srcset=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/WhatsApp-Image-2020-10-14-at-13.26.30-186x300.jpeg 186w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/WhatsApp-Image-2020-10-14-at-13.26.30-200x323.jpeg 200w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/WhatsApp-Image-2020-10-14-at-13.26.30.jpeg 380w\" sizes=\"(max-width: 380px) 100vw, 380px\" \/><\/p>\n<p>Dan ma jistax \u0127lief ifisser li &#8211; kieku Etienne Grech tniffes minn qabel dwar l-intenzjoni tieg\u0127u li jwarrab &#8211; il-partit tieg\u0127u seta&#8217; da\u0127\u0127al lil Miriam Dalli minfloku u min kien imissu biex jitla&#8217; mit-tieni distrett wara li warrab Joseph Muscat kien jie\u0127u postu fil-Parlament. Min jaf f&#8217;liema dahar ried ida\u0127\u0127al is-sejf Etienne Grech?<\/p>\n<p>Ironikament issa tfa\u010b\u010bat ukoll Justyne Caruana, l-eks ministru li hi l-mara ta&#8217; uffi\u010bjal di\u017conest tal-pulizija li sirna nafu li kien qaqo\u010b\u010ba ma&#8217; Yorgen Fenech, li issa ddikjarat li bi \u0127siebha twarrab.<\/p>\n<p><img class=\"aligncenter size-full wp-image-95364\" src=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/d27a5e08d9c3172c71ba4d4418e72ab364ec08fc-1528882116-5b20e3c4-620x348-1.jpg\" alt=\"\" width=\"425\" height=\"239\" srcset=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/d27a5e08d9c3172c71ba4d4418e72ab364ec08fc-1528882116-5b20e3c4-620x348-1-200x112.jpg 200w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/d27a5e08d9c3172c71ba4d4418e72ab364ec08fc-1528882116-5b20e3c4-620x348-1-300x169.jpg 300w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/d27a5e08d9c3172c71ba4d4418e72ab364ec08fc-1528882116-5b20e3c4-620x348-1-400x225.jpg 400w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/d27a5e08d9c3172c71ba4d4418e72ab364ec08fc-1528882116-5b20e3c4-620x348-1.jpg 425w\" sizes=\"(max-width: 425px) 100vw, 425px\" \/><\/p>\n<p>Il-prin\u010bipju g\u0127andu jkun dejjem li l-membri parlamentari g\u0127andhom dejjem jing\u0127a\u017clu mill-poplu. Minkejja dan, il-partiti politi\u010bi qed jit\u0127allew ibag\u0127bsu b&#8217;dan il-prin\u010bipju. Huma l-partiti li jag\u0127\u017clu d-distretti li fihom isiru l-elezzjonijiet ka\u017cwali u \u0127afna drabi jag\u0127mlu minn kollox biex kandidati li ma jkunux iriduhom ma jit\u0127allewx jikkontestaw dawn l-elezzjonijiet. Huma l-partiti li jag\u0127\u017clu kandidati g\u0127all-<em>co-option<\/em> anki jekk \u2013 b\u0127al Bernard Grech u Miriam Dalli \u2013 ma jkunux ikkontestaw elezzjoni.<\/p>\n<p>Fil-fehma tieg\u0127i, l-elezzjonijiet ka\u017cwali u l-<em>co-options<\/em> g\u0127andhom ji\u0121u aboliti u kandidat m&#8217;g\u0127andux jikkontesta aktar minn distrett wie\u0127ed.\u00a0 Jidhirli li l-elettorat g\u0127andu wkoll jing\u0127ata d-dritt li jwarrab deputat ming\u0127ajr ma joqg\u0127od jistenna&#8217; li ssir elezzjoni \u0121enerali u dan bis-sa\u0127\u0127a ta&#8217; <em>by-election<\/em>. U meta jwarrab deputat, is-si\u0121\u0121u parlamentari tieg\u0127u g\u0127andu jimtela&#8217; minn persuna eletta direttament.<\/p>\n<p>It-twarrib ta&#8217; deputat m&#8217;huwiex me\u0127ud mill-mudell ta&#8217; Westminster. Fir-Renju Unit, deputat parlamentari jista&#8217; jitwarrab jekk ikun \u0127ati ta&#8217; delitt serju li jsarraf f&#8217;\u0127abs. I\u017cda fil-British Columbia, fil-Kanada u f&#8217;\u0121urisdizzjonijiet mnebb\u0127a minn Westminster (Alberta u Nova Scotia fil-Kanada u New Zealand) qed jikkunsidraw li tidda\u0127\u0127al is-sistema li permezz tag\u0127ha membru parlamentari jkun jista&#8217; jitne\u0127\u0127a bis-sa\u0127\u0127a ta&#8217; petizzjoni.<\/p>\n<p>Dawn l-ideat huma msejsa fuq il-mudell ta&#8217; Westminster. U li kieku kellna nimxu fuq il-mudell ta&#8217; Westminster kif suppost, Adrian Delia &#8211; bniedem li sab postu fil-Parlament wara li warrablu Jean Pierre Debono &#8211; ma kienx isir membru parlamentari.<\/p>\n<p>A\u0127seb u ara kemm kien ikun membru parlamentari issa li jrid li jsa\u0127\u0127an is-si\u0121\u0121u biss.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Il-\u0126add li g\u0127adda Raphael Vassallo xandar intervista li huwa g\u0127amel lil Adrian Delia. Matul l-intervista, Raphael Vassallo talab lil Adrian Delia jirreagixxi g\u0127al dak li, skont hu, jien kont ktibt fis-sens li hu g\u0127andu jwarrab mill-Parlament. Jekk Raphael Vassallo kien qed jirreferi g\u0127al dak li jien ktibt dwar x&#8217;g\u0127andu jag\u0127mel Adrian Delia wara li tilef [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":95359,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[54],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/95377\/"}],"collection":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/"}],"about":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post\/"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1\/"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/comments\/?post=95377"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/95377\/revisions\/"}],"predecessor-version":[{"id":95382,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/95377\/revisions\/95382\/"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/media\/95359\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/media\/?parent=95377"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/categories\/?post=95377"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/tags\/?post=95377"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}