{"id":95928,"date":"2020-10-28T13:37:52","date_gmt":"2020-10-28T12:37:52","guid":{"rendered":"https:\/\/manueldelia.com\/?p=95928"},"modified":"2020-10-28T17:08:15","modified_gmt":"2020-10-28T16:08:15","slug":"podcast-ser-jittanta-xortih-belezzjoni-bikrija","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/2020\/10\/podcast-ser-jittanta-xortih-belezzjoni-bikrija\/","title":{"rendered":"PODCAST: Ser jittanta xortih b&#8217;elezzjoni bikrija"},"content":{"rendered":"<p><iframe src=\"https:\/\/w.soundcloud.com\/player\/?url=https%3A\/\/api.soundcloud.com\/tracks\/918962563&amp;color=%23ff5500&amp;auto_play=false&amp;hide_related=false&amp;show_comments=true&amp;show_user=true&amp;show_reposts=false&amp;show_teaser=true&amp;visual=true\" width=\"100%\" height=\"300\" frameborder=\"no\" scrolling=\"no\" data-mce-fragment=\"1\"><\/iframe><\/p>\n<div style=\"font-size: 10px; color: #cccccc; line-break: anywhere; word-break: normal; overflow: hidden; white-space: nowrap; text-overflow: ellipsis; font-family: Interstate,Lucida Grande,Lucida Sans Unicode,Lucida Sans,Garuda,Verdana,Tahoma,sans-serif; font-weight: 100;\"><a style=\"color: #cccccc; text-decoration: none;\" title=\"Manuel Delia\" href=\"https:\/\/soundcloud.com\/emanuel-delia-188931879\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Manuel Delia<\/a> \u00b7 <a style=\"color: #cccccc; text-decoration: none;\" title=\"Setting The Date\" href=\"https:\/\/soundcloud.com\/emanuel-delia-188931879\/setting-the-date\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Setting The Date<\/a><\/div>\n<div><\/div>\n<div>Prim ministru m&#8217;g\u0127andux ikollu s-setg\u0127a li jsejja\u0127 elezzjoni \u0121enerali meta jkun jog\u0127\u0121bu fi \u0127dan terminu ta&#8217; 5 snin ta&#8217; le\u0121islatura parlamentari. Din is-setg\u0127a jsejj\u0127ulha &#8220;prerogattiva tal-prim ministru&#8221;. F&#8217;demokrazija moderna, l-kelma &#8220;prerogattiva&#8221; ma tantx iddoqq \u0127elu g\u0127aliex hi fdal ta\u017c-\u017cminijiet monarki\u010bi meta r-re (tal-Ingilterra) kellu l-&#8220;prerogattiva&#8221; li jag\u0127\u017cel id-data tal-ftu\u0127 tal-Parlament u tax-xoljiment tieg\u0127u.<\/div>\n<div>\n<p>Wara li se\u0127\u0127ew numru ta&#8217; rivoluzzjonijiet, qtug\u0127 ta&#8217; rjus, intervalli u restawri repubblikani, dik il-&#8220;prerogattiva&#8221; bdiet ti\u0121i e\u017cer\u010bitata b&#8217;mod simboliku mill-prim ministru, b\u0127ala l-mexxej tal-ma\u0121\u0121oranza eletta, g\u0127an-nom tar-re.<\/p>\n<p>Madankollu huwa minn ewl id-dinja li prim ministru jag\u0127mel u\u017cu minn din is-setg\u0127a sabiex lill-partit tieg\u0127u jipprova jag\u0127tih vanta\u0121\u0121 fit-tellieqa elettorali li jkun imiss.<\/p>\n<p><img class=\"aligncenter size-full wp-image-95920\" src=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/KMB-4.jpg\" alt=\"\" width=\"360\" height=\"188\" srcset=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/KMB-4-200x104.jpg 200w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/KMB-4-300x157.jpg 300w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/KMB-4.jpg 360w\" sizes=\"(max-width: 360px) 100vw, 360px\" \/><\/p>\n<p>Fl-1987 Karmenu Mifsud Bonnici kien g\u0127a\u017cel il-jum tal-elezzjoni \u0121enerali fl-a\u0127\u0127ar data possibbli wara li kienet intemmet il-\u0127ajja tal-Parlament li kien \u0121ie elett fl-1981. Dan g\u0127amlu g\u0127aliex il-PN kien qed ig\u0127addi sewwa lill-partit tieg\u0127u f&#8217;dawk li huma voti u ried jirba\u0127 i\u017c-\u017cmien biex jipprova jeg\u0127leb dan l-i\u017cvanta\u0121\u0121 permezz ta&#8217; tqassim ta&#8217; mpjiegi mal-gvern u ta&#8217; atti o\u0127ra ta&#8217; korruzzjoni sfa\u010b\u010bata.<\/p>\n<p>Biex inkun \u0121ust, je\u0127tie\u0121 insemmi li kemm Eddie Fenech Adami kif ukoll Lawrence Gonzi kienu sejj\u0127u elezzjonijiet f&#8217;dati li kien dehrilhom li kien jaqbel g\u0127all-partit tag\u0127hom. Kienu \u0121abuha \u017cew\u0121 fl-1992, fl-2003 u fl-2008. I\u017cda fl-1996 u fl-2013 kienu g\u0127arralhom. L-elezzjoni tal-1998 kienet wa\u0127da bikrija g\u0127ar-ra\u0121uni li Alfred Sant kien tilef il-kontroll tal-ma\u0121\u0121oranza \u017cg\u0127ira li kellu.<\/p>\n<p>Il-kitba tieg\u0127i ser tittratta dwar l-elezzjoni \u0121enerali tal-2017 u dwar dik li jmiss li mistennija tissejja\u0127 kmieni fl-2021.<\/p>\n<p>Ag\u0127tu daqqa t&#8217;g\u0127ajn lejn\u00a0<a href=\"https:\/\/timesofmalta.com\/articles\/view\/live-blog-economic-crimes-chief-alexandra-mamo-testifies-in-daphne.827776\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">ix-xhieda li tat illum fl-inkjesta dwar il-qtil ta&#8217; Daphne Caruana Galizia s-Supretendent Alexandra Mamo li hi l-kap tal-<em>economic crimes unit<\/em><\/a>. Din xehdet li l-investigazzjonijiet li nibtu mill-inkjesta li g\u0127adha kemm intemmet dwar it-tix\u0127im li allegatament gawda minnu Keith Schembri mill-bejg\u0127 tal-passaporti waslu biex jil\u0127qu l-qofol tag\u0127hom u li, mid-dehra, l-inkjesta dwar il-\u0127asil ta&#8217; flus li allegatament sar minn Keith Schembri bil-g\u0127ajnuna ta&#8217; Adrian Hillman issa waslet biex tintemm ukoll.<\/p>\n<p>Dawn i\u017c-\u017cew\u0121 inkjesti ma\u0121isterjali nbdew fl-2017 wara li kienu saru talbiet mill-kap tal-oppo\u017cizzjoni ta&#8217; dak i\u017c-\u017cmien Simon Busuttil.<\/p>\n<p>Li kien g\u0127alih, Simon Busuttil xtaq li kieku l-pro\u010bess \u0121udizzjarju mexa&#8217;\u00a0 id-f&#8217;id mal-kalendarju politiku. I\u017cda l-pass tal-investigazzjonijiet tal-pulizija ma qabilx ma\u010b-\u010biklu elettorali, liema pass xejn ma kien wie\u0127ed mg\u0127a\u0121\u0121el &#8211; dejjem jekk wie\u0127ed ig\u0127id li fil-fatt kienu qed isiru l-investigazzjonijiet. U l-pass ta\u010b-\u010biklu elettorali kien \u0121ie mg\u0127a\u0121\u0121el minn Joseph Muscat meta dan g\u0127amel u\u017cu mill-&#8220;prerogattiva&#8221; sabiex jikseb mag\u0127mudija ming\u0127and l-elettorat li kienet ta\u0127firlu dnub li \u0127afna minnu kien g\u0127adu ma nkixifx.<\/p>\n<p><img class=\"aligncenter size-full wp-image-95922\" src=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/file-1.aspx_-1.jpeg\" alt=\"\" width=\"709\" height=\"399\" srcset=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/file-1.aspx_-1-200x113.jpeg 200w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/file-1.aspx_-1-300x169.jpeg 300w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/file-1.aspx_-1-400x225.jpeg 400w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/file-1.aspx_-1-600x338.jpeg 600w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/file-1.aspx_-1.jpeg 709w\" sizes=\"(max-width: 709px) 100vw, 709px\" \/><\/p>\n<p>G\u0127alkemm l-elezzjoni \u0121enerali tal-2017 kienet issejj\u0127et kmieni, sal-lum kienet tkun di\u0121\u00e0 se\u0127\u0127et. Jista&#8217; jkun li kieku saret fi \u017cmienha &#8211; ji\u0121ifieri sas-sajf tal-2018 &#8211; sa dakinhar setg\u0127u nkixfu stejjer li kienu jag\u0127mluha aktar diffi\u010bli g\u0127al tal-Labour li jirb\u0127u.<\/p>\n<p>Ovvjament wie\u0127ed ikun qed jispekula jekk jg\u0127id x&#8217;kien ikun ir-ri\u017cultat li kieku l-elezzjoni saret fi \u017cmienha. I\u017cda \u010bertament kien ikun aktar diffi\u010bli g\u0127all-qattiela tag\u0127ha li joqtlu lil Daphne. Il-qattiela dan il-fatt kienu jafuh: it-twettiq tad-delitt fil-fatt kien \u0121ie pospost g\u0127al wara l-elezzjoni.<\/p>\n<p>Dawk ix-xhur \u017cejda kienu jag\u0127tuha i\u017c-\u017cmien li kienet te\u0127tie\u0121 biex ixxandar dak kollu li kienet skopriet dwar il-kuntratt tal-<em>Electrogas.<\/em> Xhur li matulhom setg\u0127et tifhem a\u0127jar il-konsegwenzi tal-informazzjoni kollha li kellha fil-pussess tag\u0127ha. U forsi, l-elettorat Malta seta&#8217; vvota mod ie\u0127or li kieku l-\u0127adma tal-<em>Electrogas<\/em> inkixfet kollha kemm hi.<\/p>\n<p>Lill-Im\u0127allfin tal-bord tal-inkjesta Alexandra Mamo qaltilhom li ninsabu appik li jinkixfu skandli o\u0127rajn. Biex inkun \u0121ust, irrid ng\u0127id li tant qed jinkixfu skandli li m&#8217;g\u0127andniex nie\u0127duha tant bi kbira.\u00a0<a href=\"https:\/\/lovinmalta.com\/news\/malta-gaming-authority-ceo-resigns\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Hemm l-istorja dwar Heathcliff Farrugia, ba\u017cu\u017clu tal-Labour, li warrab minn regolatur tal-<em>gaming<\/em> ftit qabel ixxandret l-a\u0127bar li l-Pulizija kienet bg\u0127atet g\u0127alih dwar konversazzjonijiet li dan kellu ma&#8217; Yorgen Fenech.<\/a><\/p>\n<p>Dan kollu kien qed jistennieh. Fl-14 ta&#8217; Awwissu huwa bidel in-numru ta\u010b-\u010bellulari tieg\u0127u. Ji\u0121ifieri fi\u017c-\u017cmien meta kienet bg\u0127atet g\u0127alih il-Pulizija.<\/p>\n<p>Lit-<em>Times of Malta<\/em> qalilha li e\u017cattament ma kienx siefer lejn Las Vegas ma&#8217; Yorgen Fenech. Fil-fatt, minn mistoqsija parlamentari li saret minn Jason Azzopardi, rri\u017culta li ma kienx Heathcliff Farrugia li kien ivvja\u0121\u0121ja lejn Las Vegas ma&#8217; Yorgen Fenech. <a href=\"https:\/\/timesofmalta.com\/articles\/view\/mfsa-chief-joe-cuschieri-went-on-las-vegas-trip-with-yorgen-fenech.827830\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Il-persuna li siefret mieg\u0127u kienet uffi\u010bjal ta&#8217; awtorit\u00e0 li qieg\u0127da hemm biex tissorvelja l-im\u0121ieba ta&#8217; Yorgen Fenech fin-negozju tal-<em>gaming. <\/em><\/a>Prosit tassew!<\/p>\n<p>Lill-membri tal-bord tal-inkjesta, Alexandra Mamo qaltilhom li l-informazzjoni li ttie\u0127det mi\u010b-\u010bellulari ta&#8217; Yorgen Fenech g\u0127andha tkun rilevanti g\u0127all-inkjesta. I\u017cda din l-informazzjoni l-membri tal-bord tal-inkjesta jkunu jistg\u0127u jifluha biss meta l-Pulizija tlesti x-xog\u0127ol li qed twettaq b&#8217;rabta ma&#8217; din l-informazzjoni. U x&#8217;aktarx li l-Pulizija mhux ser tlesti x-xog\u0127ol tag\u0127ha qabel il-15 ta&#8217; Di\u010bembru &#8211; id-data li fiha Robert Abela dde\u010bieda g\u0127andha ssir l-a\u0127\u0127ar seduta tal-bord tal-inkjesta.<\/p>\n<p>Jekk dak li ser jirri\u017culta mill-investigazzjonijiet li qed isiru mill-Pulizija ser ikunu ta&#8217; natura &#8220;interessanti&#8221; g\u0127all-inkjesta li qed tg\u0127arbel in-nuqqasijiet tal-istat u l-im\u0121ieba tal-gvern, Robert Abela u l-Partit Laburista \u010bertament mhux ser jie\u0127du pja\u010bir bil-kxif ta&#8217; din l-informazzjoni.<\/p>\n<p>A\u0127sbu ftit:<\/p>\n<p>1. ji\u0121i mixli Keith Schembri, dak li kien kunsidrat b\u0127ala eroj mill-Partit Laburista u l-aktar persuna li kellha sa\u0127\u0127a politika fil-gvern Laburista;<\/p>\n<p>2. provi mressqa fil-qorti li juru li dak li kienet kitbet dwaru Daphne Caruana Galizia kien korrett;<\/p>\n<p>3. jittie\u0127du pro\u010beduri kriminali li juru li Simon Busuttil kellu ra\u0121un mill-bidu nett u li l-provi li ressaq mhux talli ma kienux <em>box files<\/em> vojta i\u017cda wasslu biex saru t-ta\u0127rikiet;<\/p>\n<p>4. jin\u0127ar\u0121u provi dwar kollu\u017cjoni bejn il-kriminalit\u00e0 organizzata u l-klikka ta&#8217; Joseph Muscat, l-istess klikka li la\u0127\u0127qet lil Robert Abela u li g\u0127adha ssostnieh sal-lum.<\/p>\n<p>Il-verit\u00e0 hi li l-<em>box files<\/em> u l-informazzjoni li kienet di\u0121\u00e0 nkixfet fil-pubbliku kellhom ikunu bi\u017c\u017cejjed biex tal-Labour jitilfu l-elezzjoni tal-2017. Kienet il-prerogattiva tal-prim ministru li g\u0127enet biex il-partit tieg\u0127u \u017camm is-setg\u0127a f&#8217;idejh. I\u017cda l-iskandli kienu g\u0127adhom mhux &#8220;misjurin&#8221; u, g\u0127alkemm \u010bertament kienu ta&#8217; natura kontroversjali, l-elettorat kien g\u0127adu mhux konvint li l-gvern kien naqas.<\/p>\n<p>F&#8217;dan il-kuntest tista&#8217; ssir tixbi\u0127a ma&#8217; xenarju li fih Richard Nixon isejja\u0127 elezzjoni fi \u017cmien meta l-elettorat kien g\u0127adu ma fehemx is-sinjifikat ta&#8217; Watergate.<\/p>\n<p>M&#8217;hemmx dubju li Robert Abela ser jipprova jer\u0121a&#8217; jittanta xortih. U din hi r-ra\u0121uni il-g\u0127ala ser isejja\u0127 elezzjoni bikrija: g\u0127ax qed jikkalkula li dan ser ikun ta&#8217; vanta\u0121\u0121 g\u0127all-partit tieg\u0127u.<\/p>\n<p>I\u017cda mod li wie\u0127ed jipprova jisfrutta s-setg\u0127a politika g\u0127all-benefi\u010b\u010bju parti\u0121\u0121jan. U mod ie\u0127or li wie\u0127ed jipprova jevita l-konsegwenzi politi\u010bi ta&#8217; pro\u010bess \u0121udizzjarju permezz tat-t\u0127addim tal-prerogattiva biex b&#8217;hekk lill-elettorat i\u010ba\u0127\u0127adlu d-dritt li jsir jaf bi\u017c\u017cejjed informazzjoni biex ma jer\u0121ax jafda s-setg\u0127a f&#8217;idejn \u010borma \u0127allelin u kriminali.<\/p>\n<p>Il-prerogattiva tal-prim ministru li jsejja\u0127 elezzjoni meta jkun jidhirlu g\u0127andha titne\u0127\u0127a. Huma bosta l-pajji\u017ci li j\u0127addmu d-demokrazija li din il-prerogattiva \u0127assruha mil-li\u0121ijiet tag\u0127hom.<\/p>\n<p>Mill-1987 &#8216;l hawn, tal-Labour dejjem stiednu l-inkwiet b&#8217;idejhom stess. U kull darba l-bi\u017ca&#8217; li g\u0127andhom mill-kxif tal-verit\u00e0 \u0121\u0121ieg\u0127elhom je\u017cer\u010bitaw il-prerogattiva.<\/p>\n<p>Kull darba dawn jittamaw li l-verit\u00e0 ddum biex tinkixef mill-pulizija u mill-ma\u0121istrati inkwirenti u dan min\u0127abba l-fatt s-sistema tal-\u0121ustizzja tag\u0127hna timxi b&#8217;pass ta&#8217; nemla.<\/p>\n<p>S&#8217;issa kollox \u0121iehom \u017cew\u0121.<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Manuel Delia \u00b7 Setting The Date Prim ministru m&#8217;g\u0127andux ikollu s-setg\u0127a li jsejja\u0127 elezzjoni \u0121enerali meta jkun jog\u0127\u0121bu fi \u0127dan terminu ta&#8217; 5 snin ta&#8217; le\u0121islatura parlamentari. Din is-setg\u0127a jsejj\u0127ulha &#8220;prerogattiva tal-prim ministru&#8221;. F&#8217;demokrazija moderna, l-kelma &#8220;prerogattiva&#8221; ma tantx iddoqq \u0127elu g\u0127aliex hi fdal ta\u017c-\u017cminijiet monarki\u010bi meta r-re (tal-Ingilterra) kellu l-&#8220;prerogattiva&#8221; li jag\u0127\u017cel id-data tal-ftu\u0127 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":95925,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[54],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/95928\/"}],"collection":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/"}],"about":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post\/"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1\/"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/comments\/?post=95928"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/95928\/revisions\/"}],"predecessor-version":[{"id":95940,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/95928\/revisions\/95940\/"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/media\/95925\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/media\/?parent=95928"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/categories\/?post=95928"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/tags\/?post=95928"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}