{"id":96949,"date":"2020-12-04T13:39:59","date_gmt":"2020-12-04T12:39:59","guid":{"rendered":"https:\/\/manueldelia.com\/?p=96949"},"modified":"2020-12-04T23:48:16","modified_gmt":"2020-12-04T22:48:16","slug":"katina-ta-grajjiet-li-wasslet-ghal-assassinju","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/2020\/12\/katina-ta-grajjiet-li-wasslet-ghal-assassinju\/","title":{"rendered":"Katina ta&#8217; \u0121rajjiet li wasslet g\u0127al assassinju"},"content":{"rendered":"<p><img class=\"aligncenter size-full wp-image-96924\" src=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/129594356_821804355060701_7721589850577333473_o.jpg\" alt=\"\" width=\"768\" height=\"1024\" srcset=\"https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/129594356_821804355060701_7721589850577333473_o-200x267.jpg 200w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/129594356_821804355060701_7721589850577333473_o-225x300.jpg 225w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/129594356_821804355060701_7721589850577333473_o-400x533.jpg 400w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/129594356_821804355060701_7721589850577333473_o-600x800.jpg 600w, https:\/\/manueldelia.com\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/129594356_821804355060701_7721589850577333473_o.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 768px) 100vw, 768px\" \/><\/p>\n<p>Joseph Muscat illum xehed quddiem bord ta&#8217; inkjesta li kien \u0127atar huwa stess, liema nkjesta qed te\u017camina r-rwol li seta&#8217; kellu l-istat fl-assassinju ta&#8217; Daphne Caruana Galizia. I\u017cda Muscat ming\u0127alih li g\u0127adu fi\u010b-\u010bentru tal-univers u, mill-bidu nett, ipprova jaqleb lill-inkjesta ta&#8217; ta\u0127t fuq.<\/p>\n<p>Qara&#8217; stqarrija li kien \u0127ejja bil-quddiem li l-kontenut tag\u0127ha kien aktar dwar dak li stenna mill-inkjesta milli dak li seta&#8217; b&#8217;xi mod jinteressa lill-membri tal-bord.<\/p>\n<p>L-intenzjoni tieg\u0127u kienet wa\u0127da \u010bara: ried jiskredita u jimmina kemm il-pro\u010bess u kif ukoll lill-im\u0127allfin li qed imexxuh. Ried ukoll jassigura li s-segwa\u010bi tieg\u0127u &#8211; mhux dawk li kienu pre\u017centi fl-awla i\u017cda dawk li g\u0127ad jiktbu l-istorja &#8211; g\u0127andhom ji\u010b\u0127du l-konklu\u017cjoni li g\u0127ad tin\u0121ibed mix-xhieda li ta llum kemm il-darba din ma tkunx konklu\u017cjoni li ta\u010b\u010betta mill-bidu sal-a\u0127\u0127ar dak kollu li huwa xehed.<\/p>\n<p>U ma waqafx ig\u0127id. Deher trankwill b\u0127allikieku kien qed jindirizza udjenza siekta fil-parlament. I\u017cda hekk kif il-membri tal-bord tal-inkjesta bdew jistaqsuh il-mistoqsijiet deher vi\u017cibbilment skomdu.\u00a0 Wi\u010b\u010bi beda&#8217; ji\u0127mar, kemmex xufftejh, fetta\u0127 imnifsejh u g\u0127olla geddumu b\u0127allikieku ried li jikkalma lilu nnifsu.<\/p>\n<p>Illum Joseph Muscat g\u0127amel re\u010bta g\u0127al wi\u010b\u010b il-kittieba tal-istorja bil-g\u0127an li jipprova jag\u0127ti tibjida lit-triq mudlama li wasslet g\u0127ar-ri\u017cenja tieg\u0127u. F&#8217;mument minnhom ikkwota lil Napuljun u ma tridx tkun g\u0127aref wisq biex tifhem ir-ra\u0121uni li wasslitu biex isemmih. Napuljun kien kiteb ittra twila mill-e\u017cilju tal-g\u017cira ta&#8217; Sant&#8217;Elena u meta Muscat semma&#8217; ktieb li jixtieq ixandar, bosta kienu dawk li fehmu x&#8217;ried ifisser.<\/p>\n<p>Lill-Im\u0127allfin kien de\u010bi\u017c li ma jippermettilhomx jinterrompulu l-priedka li kien \u0127ejja u xliehom li \u2018mo\u0127\u0127hom biex jiskopru jekk Daphne kellhiex ra\u0121un\u2019. Qalilhom li dan m&#8217;huwiex xog\u0127olhom. Madankollu ta&#8217; min ig\u0127id li m&#8217;hemmx mod a\u0127jar minn dan biex wie\u0127ed jasal g\u0127al konklu\u017cjoni dwar jekk f&#8217;Malta t\u0127allietx tinfirex u tixxettel tip ta&#8217; impunit\u00e0 li wasslet g\u0127all-assassinju ta&#8217; Daphne. Fl-istess \u0127in, wie\u0127ed ikun qed iwarrab darba g\u0127al dejjem il-\u0127rafa li kien wer\u017caq dwarha Joseph Muscat mit-tara\u0121 ta&#8217; Kastilja f&#8217;\u0120unju 2017 fis-sens li Daphne Caruana Galizia kienet ivvintat l-akbar gidba fl-istorja politika ta&#8217; Malta.<\/p>\n<p>Il-qofol ta&#8217; dak li se\u0127\u0127 dalg\u0127odu kellu jkun dan li \u0121ej: jekk kienx hemm jew le katina ta&#8217; \u0121rajjiet li ng\u0127atat bidu minn de\u010bi\u017cjonijiet li kienu ttie\u0127du minn Joseph Muscat u li ntemmu bl-isplu\u017cjoni ta&#8217; karrozza-bomba f&#8217;Ottubru 2017. Fi kliem ie\u0127or, jekk kienx hemm <em>domino effect.<\/em><\/p>\n<p>Bl-im\u0121ieba tieg\u0127u llum Joseph Muscat ried bilfors jassigura li, kemm il-darba l-bord tal-inkjesta jikkonkludi li tassew kien hemm dan id-<em>domino effect,<\/em> konklu\u017cjoni b\u0127al din ma titqiesx b\u0127ala wa\u0127da kredibbli mill-pubbliku.<\/p>\n<p>Biex iwassal messa\u0121\u0121 li l-bord tal-inkjesta huwa pre\u0121udikat kontrih, huwa xela&#8217; lill-Im\u0127allfin li dawn m&#8217;g\u0127amlu ebda investigazzjoni dwar dak li kien se\u0127\u0127 qabel l-2013. Argument b\u0127al dan jista&#8217; jag\u0127ti kull krettu lill-e\u017cistenza ta&#8217; <em>domino effect<\/em>. I\u017cda wie\u0127ed je\u0127tie\u0121 jiftakar li\u00a0 \u010b-\u010birkustanzi li wasslu g\u0127all-qtil ta&#8217; Daphne kienu bdew qabel tela&#8217; hu fil-gvern. Lill-Im\u0127allfin xliehom ukoll li ma nvestigawx l-im\u0121ieba tal-oppo\u017cizzjoni u stqarr &#8211; b&#8217;riferenza \u010bara g\u0127al Adrian Delia &#8211; li hu lil Daphne qatt ma kien g\u0127ajjarha &#8220;bi\u010b\u010ba blogger&#8221;. Stqarr ukoll li Daphne nqatlet min\u0127abba dak li kien se\u0127\u0127 fl-a\u0127\u0127ar xhur ta&#8217; \u0127ajjitha meta kienet saret politikament &#8220;irrelevanti&#8221; wara li din warrbet lill-PN.<\/p>\n<p>Huwa stqarr li \u201cDaphne kienet l-Oppo\u017cizzjoni\u201d. Ma qalx li Daphne fil-fatt kienet \u0121urnalista indipendenti li kienet temmen li l-gvern g\u0127andu jkun kontabbli g\u0127al g\u0127emilu. G\u0127al darb&#8217;o\u0127ra, lil Daphne ried ipin\u0121ija b\u0127allikieku kienet l-avversarju politiku tieg\u0127u u li g\u0127aldaqstant kemm hu kif ukoll dawk ta&#8217; madwaru kienu \u0121ustifikati li j\u0121ibu ru\u0127\u0127om mag\u0127ha bil-mod li kienu \u0121abu ru\u0127\u0127om.<\/p>\n<p>Wara kollox dan kien il-metodu li permezz tieg\u0127u kienu jxewwxu lill-partitarji tal-Labour kontra tag\u0127ha. U llum, tliet snin u fuqhom mill-assassinju tag\u0127ha, Joseph Muscat g\u0127al darb&#8217;o\u0127ra re\u0121a&#8217; xewwex lin-nies tieg\u0127u kontra Daphne Caruana Galizia u wera&#8217; li ji\u0121i jaqa&#8217; u jqum mill-konsegwenzi ta&#8217; m\u0121ieba b\u0127al din.<\/p>\n<p>Aktar tard, lill-membri tal-bord tal-inkjesta fakkarhom li kien proprju hu li \u0127atarhom u li kien hu li tahom it-termini ta&#8217; riferenza li fuqu qed ifasslu l-pro\u010bess kollu. Lill-Im\u0127allfin xliehom li m&#8217;humiex iwettqu xog\u0127olhom kif suppost u li kienu qed jippermettu lill-membri tal-familja ta&#8217; Daphne Caruana Galizia li jimponu l-a\u0121enda tal-inkjesta. U lil tal-uffi\u010b\u010bju tal-avukat tal-istat xliehom li siktu u li \u0127allew lilhom infushom li ji\u0121u ntimidati. Lill-Im\u0127allfin xliehom ukoll li qed ji\u017cfnu g\u0127ad-daqq tal-familja ta&#8217; Daphne.<\/p>\n<p>Lil Daphne pin\u0121iha b\u0127ala parti fit-tilwima mieg\u0127u u mal-gvern tieg\u0127u u g\u0127al ftit ma riedx ig\u0127id li Daphne stess g\u0127andha ti\u0121i mg\u0127arbla u kontro-e\u017caminata minn inkjesta li suppost in\u0127olqot biex tg\u0127arbel lill-eg\u0127mil tal-istat.<\/p>\n<p>Diffi\u010bli wie\u0127ed ig\u0127id jekk it-teatrin li assistejna g\u0127alih illum kellux xi influwenza fuq il-\u0121udizzju li l-Im\u0127allfin sejrin ji\u0121bdu hekk kif ilestu r-rapport tag\u0127hom. Lil Joseph Muscat ma merew\u0127x wara li dan xliehom b&#8217;parzjalit\u00e0 li g\u0127andha tiskwalifikahom milli jwettqu dmirhom b&#8217;mod kredibbli. Ma skantajt xejn b&#8217;dan. Li skantani kien il-fatt &#8211; g\u0127allinqas kif rajtha jien &#8211; li l-Im\u0127allfin kienu pjuttost kajmani u ppermettew lil Joseph Muscat ipin\u0121i stampa rrilevanti u \u0127afna drabi kontradittorja, ming\u0127ajr ma nterrompewh jew merewh.<\/p>\n<p>Jista&#8217; wkoll jag\u0127ti l-ka\u017c li l-Im\u0127allfin ma xtaqux i\u0127alluh jag\u0127ti mpressjoni falza li ried jo\u0127loq Joseph Muscat fis-sens li l-pro\u010bess kollu huwa pre\u0121udikat kontra tieg\u0127u: jista&#8217; jkun li, fl-g\u0127erf tag\u0127hom, dawn fehmu li l-interruzzjonijiet u l-argumenti s\u0127an setg\u0127u \u0121ieg\u0127lu lis-segwa\u010bi tieg\u0127u jibilg\u0127uha sa gri\u017cmejhom li l-pro\u010bess tassew huwa pre\u0121udikat kontra l-alla tag\u0127hom.<\/p>\n<p>Meta mbag\u0127ad bdew il-mistoqsijiet, Joseph Muscat fehem li ma setg\u0127ax ikompli jiddefendi d-de\u010bi\u017cjoni tieg\u0127u li jag\u0127ti l-kenn lil Keith Schembri u lil Konrad Mizzi minkejja l-kxif tal-Panama Papers bl-istess mod li kien jag\u0127tihom il-kenn fl-img\u0127oddi. Fehem li ma setg\u0127ax ikompli jg\u0127id li d-de\u010bi\u017cjoni li kien \u0127a kienet wa\u0127da tajba, g\u0127alkemm \u010bertament mhux ser jammetti li kien \u017cbaljat.<\/p>\n<p>Kemm ilu li warrab mis-setg\u0127a, huwa \u017cviluppa sku\u017ca \u0121dida: li \u0121aladarba, skont hu, kien \u0121ie mixli b\u0127ala kompli\u010bi ma&#8217; Keith Schembri u Konrad Mizzi, u \u0121aladarba &#8211; dejjem skont hu &#8211; m&#8217;hemm \u0127add a\u0127jar minnu li jaf li x-xiljiet dwaru kienu foloz, huwa assuma li x-xiljiet kontra Keith Schembri u kontra Konrad Mizzi kienu foloz ukoll.<\/p>\n<p>Dan huwa argument infantili g\u0127all-a\u0127\u0127ar. Il-provi dwar s\u0127abu kienu pubbli\u010bi u, li kieku tassew kellu r-rieda, seta&#8217; jivverifikahom personalment. Kellu l-motivazzjoni kollha biex jag\u0127mel dan appuntu <em>g\u0127aliex<\/em> hu stess kien qed ji\u0121i mixli &#8211; skont hu, b&#8217;mod falz &#8211; li kien kompli\u010bi. Li kieku \u0127eles minnhom u ma tahomx il-kenn li tahom, \u0127add ma seta&#8217; jixli lil Joseph Muscat (ming\u0127ajr il-provi li kienu g\u0127adhom ma telg\u0127ux fil-wi\u010b\u010b u li ma kienux jitilg\u0127u fil-wi\u010b\u010b li kieku huwa tassew inno\u010benti) li kien kompli\u010bi mag\u0127hom. Kien appuntu l-fatt li ma \u0127elisx minnhom li kompla sostna l-impressjoni li hu kellu x&#8217;jaqsam u kien kompli\u010bi.<\/p>\n<p>Dan huwa l-e\u017cami tal-kredibilit\u00e0 tax-xhieda tieg\u0127u. G\u0127aliex illum Joseph Muscat ammetta li, dak i\u017c-\u017cmien, kien messu \u0127a de\u010bi\u017cjonijiet aktar iebsin. Huwa stqarr li meta kien fe\u0121\u0121 l-iskandlu tal-Panama Papers, il-provi bdew jitilg\u0127u fil-wi\u010b\u010b ftit ftit. Dan huwa minnu. Anki bejn i\u017c-\u017cmien meta Daphne kienet xandret l-a\u0127bar g\u0127all-ewwel darba u meta l-ICIJ xandret id-dokumenti, l-ewwel impressjonijiet u l-ewwel dubji li fe\u0121\u0121ew kien messhom \u0121ew i\u010b\u010barati. I\u017cda Joseph Muscat ma jridx jammetti li baqa&#8217; m&#8217;g\u0127amel xejn meta l-informazzjoni bdiet ti\u0121i \u010b\u010barata u hekk kif il-provi bdew telg\u0127in fil-wi\u010b\u010b.<\/p>\n<p>Lil Joseph Muscat, il-membri tal-bord tal-inkjesta qalulu li l-fatt li \u017camm f&#8217;posthom lil Konrad Mizzi u lil Keith Schembri seta&#8217; mela lil &#8220;xi nies&#8221; b&#8217;\u010berta arja, b&#8217;mod li dawn ing\u0127ataw x&#8217;jifhmu li setg\u0127u jgawdu minn tant impunit\u00e0 li sa\u0127ansitra setg\u0127u anki joqtlu lil Daphne Caruana Galizia.<\/p>\n<p>Joseph Muscat kien im\u0127ejji g\u0127al su\u0121\u0121eriment b\u0127al dan u g\u0127al darb&#8217;o\u0127ra g\u0127afas fuq l-im\u0127allfin biex dan l-argument iwarrbuh. Huwa stqarr li jekk il-bord ser jibqa&#8217; jsostni li d-de\u010bi\u017cjonijiet li hu kien \u0127a wara li fe\u0121\u0121 l-iskandlu tal-Panama kienu taw bidu g\u0127al <em>domino effect<\/em> li wassal g\u0127all-pjan biex tinqatal Daphne biex b&#8217;hekk jitg\u0127attew l-iskandli dwar 17 Black u l-Electrogas, il-bord ser ikun qed ig\u0127id li Yorgen Fenech huwa \u0127ati.<\/p>\n<p>Hawn wie\u0127ed malajr jista&#8217; jinteba\u0127 minn liema bir tal-ilma qed jixorbu s-sostenituri ta&#8217; Yorgen Fenech.<\/p>\n<p>Din kienet r-ra\u0121uni, qal Muscat, li ma kienx qabel li l-inkjesta ssir fi stadu li fih Yorgen Fenech g\u0127adu pre\u017cunt b\u0127ala inno\u010benti.<\/p>\n<p>Huwa wkoll lissen il-fra\u017ci \u201cg\u0127andkom tassumu r-responsabbiltajiet tag\u0127kom\u201d b&#8217;ton li fakkarni fi fra\u017ci simili li kien lissen meta Aaron Bugeja &#8211; dak i\u017c-\u017cmien Ma\u0121istrat &#8211; kien beda&#8217; l-inkjesta dwar Egrant. Din ma kienet xejn \u0127lief twissija.<\/p>\n<p>Il-kwistjoni dwar tassew kienx hemm <em>domino effect<\/em> jew le kompliet hu u jipperora quddiem l-Im\u0127allfin. U fl-istess waqt assuma r-responsabbilt\u00e0 g\u0127ad-de\u010bi\u017cjoni li j\u017comm f&#8217;posthom lil Keith Schembri u lil Konrad Mizzi.<\/p>\n<p>Huwa wkoll lissen dan il-kliem: \u201cJien vittma tal-\u0121udizzju politiku tieg\u0127i\u201d. U meta lissen dan il-kliem huwa \u010ba\u0127ad li Daphne Caruana Galizia kienet vittma tal-konsegwenzi tad-de\u010bi\u017cjonijiet li j\u017comm f&#8217;posthom lil Keith Schembri u lil Konrad Mizzi. Huwa ammetta li Keith Schembri seta&#8217; evita l-iskandlu tal-Panama mill-bidu nett u sejja\u0127lu b\u0127ala vavu politiku li naqas li jie\u0127u &#8220;pariri politi\u010bi&#8221; dwar jekk kienx sewwa li jo\u0127loq kumpanniji sigrieti fil-Panama. U wa\u0127\u0127al f&#8217;Keith Schembri g\u0127all-fatt li kellu jwarrab.<\/p>\n<p>Madankollu Joseph Muscat pin\u0121a <em>lilu nnifsu<\/em> b\u0127ala l-vittma tal-eg\u0127mil \u0127a\u017cin ta&#8217; Keith Schembri. U mhux ta&#8217; Daphne Caruana Galizia.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Joseph Muscat illum xehed quddiem bord ta&#8217; inkjesta li kien \u0127atar huwa stess, liema nkjesta qed te\u017camina r-rwol li seta&#8217; kellu l-istat fl-assassinju ta&#8217; Daphne Caruana Galizia. I\u017cda Muscat ming\u0127alih li g\u0127adu fi\u010b-\u010bentru tal-univers u, mill-bidu nett, ipprova jaqleb lill-inkjesta ta&#8217; ta\u0127t fuq. Qara&#8217; stqarrija li kien \u0127ejja bil-quddiem li l-kontenut tag\u0127ha kien aktar dwar [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":96925,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[54],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/96949\/"}],"collection":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/"}],"about":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post\/"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1\/"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/comments\/?post=96949"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/96949\/revisions\/"}],"predecessor-version":[{"id":96956,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/96949\/revisions\/96956\/"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/media\/96925\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/media\/?parent=96949"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/categories\/?post=96949"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/manueldelia.com\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/tags\/?post=96949"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}